Với 250km bờ biển, diện tích của các đảo chiếm khoảng 11% tổng diện tích tự nhiên của toàn tỉnh, hơn 10 vạn dân sinh sống trên 22 hòn đảo lớn nhỏ; 10/14 huyện, thị xã, thành phố tiếp giáp với biển, trong đó có 2 huyện đảo: Vân Đồn, Cô Tô và 3 xã đảo: Vĩnh Trung, Vĩnh Thực (Móng Cái), Cái Chiên (Hải Hà) đều là các khu vực xung yếu và quan trọng.
Hạ thuỷ tàu hàng trọng tải 8.800 tấn tại Công ty Cơ khí đóng tàu TKV (tháng 9-2008). ảnh: Đỗ Khánh
Sau khi Bộ Giao thông - Vận tải quyết định đầu tư nâng cấp đường quốc lộ 4A từ Cao Bằng đến Lạng Sơn nối tiếp với quốc lộ 4B từ Lạng Sơn đến cảng Mũi Chùa (Tiên Yên) tạo điều kiện khai thác hàng hoá qua cảng từ các tỉnh này. Cùng với việc đầu tư cảng các dịch vụ hàng hải và cơ sở hạ tầng liên quan nhằm nâng cao năng lực phục vụ của cảng cũng được phát triển đồng bộ. Cảng Quảng Ninh đã đầu tư đồng bộ hệ thống cần cẩu hiện đại, kể cả cần cẩu dùng để cẩu container, các hàng siêu trường, siêu trọng; hệ thống đóng bao, hàng rời; quản lý hàng container bằng máy vi tính, theo dõi các quá trình di chuyển của từng container cho chủ hàng, đảm bảo uy tín và lòng tin đối với khách hàng. Điển hình là cảng Cái Lân, mặc dù mới đưa vào sử dụng từ tháng 6-2004 nhưng Cảng Quảng Ninh đã xúc tiến ký hợp đồng xếp dỡ container đưa cảng vào khai thác. Sau hơn 4 năm hoạt động sản lượng hàng hoá thông qua cảng đạt trên 10 triệu tấn. Hạ tầng của cảng được khai thác theo đúng quy trình công nghệ, dỡ hàng hoá nhanh chóng, an toàn, tận dụng lợi thế của cảng nước sâu để khai thác các tàu cỡ lớn. Cầu tàu, kho bãi, đường giao thông, điện nước, văn phòng làm việc được đảm bảo và vận hành theo đúng quy trình. Hiện Cảng Quảng Ninh đang tích cực đầu tư thêm một số trang thiết bị (gần 60 tỷ đồng) nhằm giải phóng hàng nhanh. Ngoài Cảng Quảng Ninh - đơn vị xếp dỡ cảng biển lớn, các đơn vị có dịch vụ xếp dỡ cảng biển như Xí nghiệp Vật tư Vận tải - TKV, Công ty cổ phần Vận tải Xếp dỡ QN đã đầu tư thiết bị cần cẩu bờ, gầu ngoạm xếp dỡ than và hàng rời; xe nâng, xe gạt xếp dỡ hàng rời trong hầm tàu. Các đơn vị doanh nghiệp ngoài quốc doanh ở TX Móng Cái đầu tư nhiều cần cẩu có trọng tải lớn để nâng cao năng suất bốc dỡ hàng hoá.
Bốc xếp hàng hoá tại cảng Cái Lân. ảnh: Đỗ Khánh
Ngoài các cảng hàng hoá, các cảng tàu du lịch cũng được đầu tư xây dựng khá hoàn chỉnh như: Cảng tàu du lịch Bãi Cháy được UBND tỉnh đồng ý cho mở rộng vùng nước cảng đến sát công viên Hoàng Gia và đầu tư xây dựng xong 45km tuyến đường nội thuỷ từ cảng đến các điểm tham quan trên vịnh Hạ Long. Cảng Dân Tiến (Móng Cái) được đầu tư kéo dài ra phía biển thành cảng tổng hợp đón khách du lịch quốc tế, khách công cộng và hàng hoá tổng hợp.
Theo lộ trình thực hiện các mục tiêu chiến lược của Nghị quyết Trung ương 4 khoá X về phát triển kinh tế biển, tỉnh đã chỉ đạo các cấp, các ngành rà soát và quy hoạch lại hệ thống cảng biển địa phương và các bến thuỷ nội địa mang tầm cỡ quốc tế và khu vực, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội hiệu quả nhất và đảm bảo môi trường trong tương lai. Tiếp tục đầu tư xây dựng và nạo vét luồng ngoài cảng Cái Lân (bến số 2,3,4) đảm bảo công suất 7-8,5 triệu tấn/năm; đầu tư nâng cấp một số cảng khách du lịch và các cảng bốc xếp hàng hoá thông thương với Trung quốc như: Cảng Núi Đỏ, Mũi Chùa, Dân Tiến… Tập trung nghiên cứu đầu tư tổ hợp cảng biển lớn tại khu vực Đầm Nhà Mạc (huyện Yên Hưng); xây dựng cảng Hải Hà thành cảng trung chuyển hàng hoá lớn trong nước và quốc tế, chuyển mục đích sử dụng một số cảng có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cao. Với những bước hoạch định cụ thể, nhận thức đúng đắn và sự quan tâm đầu tư của Trung ương, tỉnh khi cơ sở hạ tầng cảng biển ngày càng được nâng cấp và hoàn thiện con đường tiến ra biển lớn, mở cơ hội làm giàu từ biển của Quảng Ninh ngày càng được rút ngắn.