Mở rộng “cánh cửa” thu nộp ngân sách

Sau gần một năm triển khai thực hiện ở 32 tỉnh, thành phố trong toàn quốc, đầu tháng 1-2010, Kho bạc Nhà nước - Tổng Cục thuế - Tổng Cục Hải quan và các Ngân hàng thương mại đã tổ chức sơ kết về công tác phối hợp thu ngân sách nhà nước. Tại hội nghị này, thực trạng của công tác tổ chức thu ngân sách nhà nước (thời điểm trước khi thực hiện phối hợp thu) được đánh giá khách quan với việc nhìn thẳng vào những tồn tại, bất cập. Đó là giữa các cơ quan, đơn vị chưa có sự phối hợp tốt. Cơ sở dữ liệu về thu ngân sách nhà nước dùng chung trong ngành Tài chính chưa được xây dựng hoàn chỉnh. Do đó, việc áp dụng công nghệ thông tin trong quá trình thu ngân sách nhà nước còn hạn chế. Việc trao đổi, đối chiếu thông tin về thu ngân sách nhà nước giữa Kho bạc, các cơ quan thu và các Ngân hàng thường bị chậm. Số liệu về thu ngân sách nhà nước giữa các cơ quan, đơn vị đôi khi bị thiếu, không chính xác và thống nhất; khối lượng nhập liệu lớn và trùng lắp. Kho bạc phải nhập lại chứng từ thu ngân sách nhà nước từ ngân hàng. Các cơ quan thu phải nhập lại chứng từ thu ngân sách từ Kho bạc. Một yếu tố đáng chú ý là quy trình thủ tục và thời gian thực hiện nghĩa vụ nộp ngân sách của các đối tượng nộp thuế khá phức tạp và chậm, đặc biệt là vào thời điểm cuối tháng, cuối năm.

Có thể nói, sự “bắt tay” của 4 ngành nói trên trong việc thực hiện phối hợp thu chính là nhằm khắc phục tình trạng trên. Theo đó, sau khi có cơ sở dữ liệu dùng chung, các ngành thực hiện kết nối, trao đổi thông tin. Các cơ quan thu (Thuế, Hải quan) chịu trách nhiệm cung cấp đầy đủ, kịp thời dữ liệu về số phải nộp ngân sách nhà nước cho Kho bạc và Ngân hàng để tổ chức phối hợp thu. Sau đó, 2 ngành này nhận số đã thu ngân sách từ Kho bạc hoặc Ngân hàng để đối chiếu, theo dõi tình hình thu nộp và đôn đốc đối tượng nộp. Kho bạc thực hiện thu trên cơ sở số phải thu ngân sách từ cơ quan thu chuyển sang; định kỳ tổng hợp và truyền toàn bộ dữ liệu về số đã thu cho các cơ quan thu và tài chính. Thực hiện hạch toán thu ngân sách và phân chia các khoản thu cho từng cấp ngân sách theo chế độ quy định. Các Ngân hàng thực hiện thu trên cơ sở số phải thu ngân sách từ cơ quan thu hoặc Kho bạc chuyển sang. Hàng ngày, các Ngân hàng tổng hợp số đã thu ngân sách trong toàn hệ thống, truyền cho Kho bạc để hạch toán. Ngoài ra, các Ngân hàng còn truyền ngay khi có phát sinh thu ngân sách cho cơ quan Hải quan để làm căn cứ thông quan hàng hoá cho các đơn vị xuất nhập khẩu. Như vậy, quy trình thu nộp ngân sách đã được cải tiến theo hướng đơn giản, giảm thiểu thời gian và thủ tục nộp tiền. Cụ thể, người nộp tiền chỉ cần lập bảng kê nộp thuế với các chỉ tiêu tương đối đơn giản và đến Kho bạc hoặc Ngân hàng để làm thủ tục nộp.

Trước tiên, cần khẳng định rằng, đây chính là bước hiện thực hoá của chương trình cải cách thủ tục hành chính nói chung và cải cách tài chính công nói riêng. Tìm hiểu cụ thể chúng tôi được biết, thay vì phải mất đến nửa tiếng thậm chí vào dịp cao điểm lên tới hàng tiếng để làm thủ tục và hoàn thành nghĩa vụ nộp thì nay thời gian chỉ còn tính bằng phút. Điểm đáng ghi nhận nữa là không gian, thời gian thực hiện nghĩa vụ nộp ngân sách được mở rộng. Người nộp có thể thực hiện nộp tiền tại nhiều địa điểm khác nhau, nơi có trụ sở Kho bạc hoặc Chi nhánh, điểm giao dịch của Ngân hàng; hoặc có thể nộp tiền ngoài giờ hành chính, nộp vào ngày nghỉ. Đây cũng chính là bước chuẩn bị cho việc sử dụng các dịch vụ thu nộp ngân sách văn minh, hiện đại do Ngân hàng cung cấp như nộp qua thẻ ATM, dịch vụ uỷ nhiệm thu không chờ chấp nhận, bảo lãnh hàng hoá xuất nhập khẩu. Về phía các cơ quan trong ngành Tài chính (Thuế, Hải quan, Kho bạc) có thể chia sẻ, được cung cấp thông tin về người nộp thuế với Kho bạc và các Ngân hàng, phục vụ cho công tác quản lý thu ngân sách an toàn và hiệu quả. Đồng thời, được hỗ trợ trong việc thực hiện các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế. Cơ quan Hải quan có điều kiện làm thủ tục thông quan hàng hoá xuất, nhập khẩu kịp thời cho doanh nghiệp, ngay sau khi doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ nộp ngân sách tại Kho bạc hoặc Ngân hàng. Không chỉ vậy, hệ thống Kho bạc được giảm áp lực về biên chế, kinh phí... Bên cạnh đó, các Ngân hàng có cơ hội phát triển, nâng cao số lượng, chất lượng các dịch vụ thanh toán hiện đại.

Việc thực hiện chương trình phối hợp thu góp phần nâng cao vai trò quản lý nhà nước của các cơ quan thu và Kho bạc, đảm bảo thống nhất và đối chiếu được đầy đủ, kịp thời thông tin, dữ liệu. Giảm thiểu thời gian và khối lượng nhập liệu tại các cơ quan, đơn vị có liên quan theo nguyên tắc dữ liệu được nhập ở một nơi và được sử dụng ở nhiều nơi.