Trong bản ghi nhớ triển khai hợp tác giữa hai chính phủ Việt Nam - Trung Quốc ký ngày 16-11-2006, có chương trình hợp tác hai hành lang, một vành đai kinh tế. Thật đặc biệt, Móng Cái - thành phố trẻ, thành phố cửa khẩu ở vùng Đông Bắc Tổ quốc lại chính là vị trí “mắt xích” của hai hành lang kinh tế và là điểm bắt đầu của vành đai kinh tế ven Vịnh Bắc Bộ...
Xuất hàng qua biên giới từ bến cảng Thọ Xuân, TP Móng Cái.
Hành lang kinh tế thứ nhất từ Vân Nam (Trung Quốc) - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, trong đó TP Móng Cái là điểm cuối. Hành lang thứ hai là Nam Ninh - Lạng Sơn - Cao Bằng - Hà Nội và Quảng Ninh, ở đó điểm cuối cũng là Móng Cái. Vành đai kinh tế Vịnh Bắc Bộ của Việt Nam được khởi đầu từ TP Móng Cái. Điều kiện địa lý này giúp Móng Cái có những lợi thế hơn các cửa khẩu khác. TP Lạng Sơn, Lào Cai và Cao Bằng có thể mở cửa khẩu đường bộ, nhưng không có cảng biển; còn TP Hải Phòng có cảng biển nhưng lại không có cửa khẩu trên bộ. Duy chỉ có Móng Cái có cả cửa khẩu trên bộ và hệ thống cảng biển hỗ trợ, nên là nơi thuận tiện nhất trong hoạt động xuất nhập khẩu. Để có một Móng Cái giàu tiềm năng, tiềm lực như hiện nay, Đảng và Nhà nước đã có chủ trương mở cửa, với những cơ chế ưu đãi riêng, để tạo điều kiện cho huyện Hải Ninh phát triển từ thời điểm tháng 2-1989. Sau đó, năm 1996, Thủ tướng Chính phủ cho phép áp dụng một số chính sách thí điểm tại khu vực cửa khẩu Móng Cái đã tạo cho thị xã Móng Cái sức bật nhanh, mạnh, xây dựng được hệ thống cơ sở hạ tầng thiết yếu cho đô thị lớn (tổng vốn được để lại xây dựng cơ sở hạ tầng từ 1996-2000 là gần 430 tỷ đồng). Cùng sự cố gắng của tỉnh và địa phương, nhiều năm gần đây, Móng Cái luôn có sức phát triển tốt. Chỉ tính riêng từ đầu nhiệm kỳ Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XII tới nay, tốc độ tăng trưởng GDP của Móng Cái luôn đạt trên 17% (cao hơn mức bình quân chung cả tỉnh khoảng 3-4%). Trong cơ cấu kinh tế của Móng Cái, ngành dịch vụ luôn có vị trí đứng đầu, nắm vai trò quyết định, với giá trị tăng thêm hàng năm gần 19%, chiếm tới gần 70% trong GDP địa phương. Tổng kim ngạch XNK trên địa bàn 3 năm qua tăng bình quân 30%/năm. Riêng thu thuế XNK trên địa bàn đã đạt trên 1.000 tỷ đồng năm 2007. Đi cùng tốc độ này, các dịch vụ chuyển tải, chuyển khẩu, kho ngoại quan, cửa hàng miễn thuế, ngân hàng, cảng biển, bưu chính viễn thông đều phát triển để đáp ứng được tốc độ phát triển của các ngành, lĩnh vực, của nhà đầu tư và nhân dân trên địa bàn. Theo đó, đời sống đại bộ phận nhân dân ngày càng nâng cao, phát triển...
Và theo định hướng quy hoạch phát triển vành đai kinh tế ven biển Vịnh Bắc Bộ đến năm 2020, TP Móng Cái - điểm khởi đầu của vành đai được xác định là “mắt xích” quan trọng trong hợp tác phát triển vành đai cũng như hợp tác giữa Trung Quốc và ASEAN. Móng Cái được xác định là cửa ngõ quan trọng để Việt Nam thâm nhập thị trường Trung Quốc và vào ASEAN, để thúc đẩy hợp tác phát triển vành đai kinh tế và quá trình hội nhập của Việt Nam với thế giới. Chức năng chính của TP Móng Cái được xác định là: trung tâm đầu mối về giao dịch, trao đổi hàng hoá và dịch vụ giữa Việt Nam - Trung Quốc; Việt Nam - Trung Quốc - ASEAN; trung tâm thương mại và dịch vụ tổng hợp có tính chất quốc tế, trung tâm du lịch, nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí lớn... Theo một báo cáo của UBND tỉnh, trong chiến lược phát triển TX Đông Hưng (Trung Quốc), phía bạn đã đề xuất: Hai nước Việt - Trung xây dựng khu mậu dịch tự do xuyên quốc gia, trên cơ sở xây dựng “Khu hợp tác kinh tế xuyên quốc gia Đông Hưng - Móng Cái”. Theo đó, dựa trên nguyên tắc bình đẳng, hữu nghị, cùng có lợi, lấy phát triển làm chủ đề chính, tăng cường toàn diện quan hệ giao lưu hợp tác... Xây dựng khu hợp tác kinh tế qua biên giới Móng Cái - Đông Hưng trở thành khu hợp tác kinh tế với những chính sách thông thoáng nhất, hợp tác mật thiết nhất đặc sắc nhất, khu vực phong phú nhất, cơ sở hạ tầng hoàn thiện và hiện đại nhất, làm cho hai địa phương có tốc độ phát triển kinh tế nhanh dẫn đầu ở khu vực biên giới hai nước... Về chính sách, khu hợp tác này thực hiện “cảnh nội quan ngoại”, nghĩa là thuế quan nằm bên ngoài khu hợp tác, thực hiện miễn thuế quan đối với các hoạt động thương mại, gia công chế xuất trong khu hợp tác. Được biết, ở nước ta, Chính phủ đã chấp thuận cho UBND tỉnh Lạng Sơn (tại văn bản số 424/VPCP-HTQT, ngày 26-4-2008) xây dựng Đề án thành lập khu kinh tế xuyên biên giới với Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc). Còn phía Trung Quốc, được biết hiện nay TP Huy Xuân, Cát Lâm (Trung Quốc) và thành phố Ha Sa (Nga) cũng đã lần lượt thành lập khu hợp tác kinh tế qua biên giới. Bởi vậy, nếu được Trung ương đồng ý theo đề xuất này, Móng Cái sẽ có thêm nhiều cơ hội phát triển...
Theo xu thế phát triển toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế, việc xây dựng khu hợp tác kinh tế qua biên giới đang trở thành mô hình hợp tác kiểu mới. Các khu kinh tế hợp tác được xem là nhân tố quan trọng thúc đẩy nhanh sự phát triển của địa phương. Hiện tỉnh ta đang xin phép Trung ương để nếu được chấp thuận, sẽ định hướng xây dựng Móng Cái thành khu kinh tế xuyên biên giới (như tỉnh Lạng Sơn đã xây dựng đề án). Như vậy, tương lai của TP Móng Cái ngày càng thêm phát triển, xứng đáng là “địa đầu vàng” của miền Đông Bắc Tổ quốc.
