Những năm qua, thực hiện Nghị quyết 13 của BTV Tỉnh ủy về phát triển kinh tế cảng biển trên địa bàn tỉnh đến năm 2005 và 2010, thị xã Móng Cái đã đạt được những thành tựu quan trọng.
Móng Cái đã xây dựng và từng bước hiện đại hóa các cảng theo quy hoạch, phát huy các điều kiện tự nhiên và cơ sở sẵn có để khai thác có hiệu quả hệ thống cảng biển, cảng sông. Năm 2003, cảng Vạn Gia thi công xong, tổng mức đầu tư 24 tỷ đồng, với độ sâu khoảng 10m có thể đón tàu 10 vạn tấn cập cảng. Trung bình mỗi năm, cảng chuyển tải khoảng 2 triệu tấn hàng hóa, đây là cơ sở quan trọng để chuyển tải hàng hóa từ nước ta sang Trung Quốc và ngược lại. Cùng với đó, thị xã đã xây dựng xong cảng Núi Đỏ và cầu cảng số 2 ở đây (trị giá 850 triệu đồng). Từ khi đưa vào hoạt động, cảng Núi Đỏ đã phục vụ được nhu cầu đi lại của người dân và khách du lịch tuyến Móng Cái - Hạ Long.
Tàu thuyền vào làm hàng tại cụm cảng Ninh Dương (Móng Cái).
Hiệnthị xã và các ngành chức năng của tỉnh đang đẩy nhanh tiến độ thi công cảng Dân Tiến để đón tàu trọng tải 500 tấn ra vào làm hàng. Đến nay, các nhà thầu đã cơ bản hoàn thành cầu cảng (dài 980m) và đoạn đường 4 km từ QL18A dẫn vào cảng, giá trị xây lắp 24 tỷ đồng.thị xãhiện đang tiếp tục triển khai các dự án, công trình phụ trợ phát triển cảng với diện tích 21,6 ha. Những năm qua,thị xãcòn tích cực quy hoạch và đầu tư xây dựng hệ thống cảng trên các sông Ka Long và Bắc Luân. Trên sông Ka Long,thị xã đã chuyển dịch được hệ thống cảng sang phía bờ Tây để đảm bảo sự đồng bộ, hiệu quả. ở đây đã hình thành cụm cảng chế xuất Ninh Dương. Đến nay, cụm cảng này được mở rộng hơn 10 ha, thu hút 27 đơn vị kinh doanh, tổng khối lượng bốc xếp đạt trên 1,6 triệu tấn mỗi năm.
Cùng với việc đầu tư xây dựng hệ thống cảng, Móng Cái rất chú trọng phát triển đồng bộ các dịch vụ hàng hải và cơ sở hạ tầng, nhằm nâng cao năng lực phục vụ của các cảng. Đó là việc nâng cao năng lực xếp dỡ hàng hóa cho cảng Vạn Gia, cụm cảng Ninh Dương theo hướng đầu tư nhiều thiết bị hiện đại để nâng cao năng lực, hiệu quả khai thác. Đến nay các cảng trên địa bàn đều được đầu tư hệ thống cần trục hiện đại, hệ thống bến bãi và các công trình khác, để có thể bốc xếp được các loại container, phục vụ tốt nhu cầu vận chuyển hàng hóa trên sông, biển. Trên địa bànthị xã hiện có 6 xưởng sửa chữa, đóng mới tàu thuyền loại nhỏ, đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp, người dân. Với sự phát triển của hệ thống cảng sông, cảng biển và các dịch vụ đi kèm,thị xã đã giải quyết công ăn việc làm thường xuyên cho 3.500 lao động mỗi năm; kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa đạt khoảng 2 tỷ USD/năm, trong đó phần lớn lượng hàng hóa được vận chuyển theo đường thủy qua các bến thủy nội địa và cảng biển. Hiện có trên 1.000 tàu nhỏ hoạt động vận tải tiểu ngạch trên các sông Ka Long, Bắc Luân.
Để phát huy hết tiềm năng về kinh tế cảng biển,thị xã tăng cường phối hợp với các lực lượng chức năng đẩy mạnh cải cách hành chính, khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi cho chủ tàu, chủ hàng đến Móng Cái sản xuất, kinh doanh. Nhờ các thủ tục được đơn giản hóa, nên thời gian chờ bốc, xếp dỡ hàng hóa tại các cảng ở Móng Cái liên tục được rút ngắn, hiện chỉ còn 1,5 ngày. Cùng với đó,thị xã quan tâm đào tạo đội ngũ cán bộ chuyên ngành hàng hải và công nhân có tay nghề cao. Hằng năm, thị xã phối hợp với Sở Giao thông Vận tải mở các lớp đào tạo thuyền viên, người điều khiển phương tiện thủy, từng bước chuẩn hóa đội ngũ lái tàu, thuyền trên địa bàn, đảm bảo cho hoạt động vận tải nhanh chóng, an toàn và thuận tiện.
Tuy nhiên, từ khi Chính phủ bãi bỏ cơ chế cấp lại, đầu tư trở lại các khoản thu từ thuế xuất, nhập khẩu,thị xã bị nợ đọng nhiều vốn trong đầu tư xây dựng cơ bản, không còn nguồn để đầu tư xây dựng mới các công trình phát triển kinh tế cảng biển. Hệ thống luồng lạch các sông, cảng biển ởthị xã thường xuyên bị bồi lấp theo thời gian. Nếu không có kinh phí để nạo vét thì các tàu, thuyền rất khó khăn trong lưu thông. Như cảng Núi Đỏ hiện nay, do không được đầu tư thỏa đáng, nên chỉ có thể đón được tàu khách du lịch và phải qua khâu chuyển tải rất bất tiện.
Để phát huy tốt tiềm năng kinh tế cảng biển, cảng sông, thị xã cần được đầu tư nguồn kinh phí thỏa đáng hơn. Từ đó, thúc đẩy hoạt động xuất, nhập khẩu, giảm bớt gánh nặng cho tuyến đường bộ đang quá tải hiện nay.
