Vân Đồn có nhiều lợi thế nuôi tu hài, bởi đây là vùng biển khá tĩnh lặng, xen giữa núi đá là một số dải đảo đất nên có nhiều phù du sinh vật, tạo nguồn thức ăn phong phú. Cả nước chỉ có biển Quảng Ninh và Khánh Hoà có tu hài tự nhiên.
Nuôi tu hài được cho là “một vốn bốn lời” song cũng là nghề đánh bạc với giời bởi nhiều may rủi khó lường. Về cơ bản, tu hài dễ nuôi nhưng không phải ai muốn cũng nuôi được vì cần một lượng tiền vốn khổng lồ. Người đi tiên phong gây giống và nuôi với quy mô lớn là ông Đỗ Hữu Tờ người Liên Vị, Yên Hưng. Bỏ lại nhiều đầm nuôi tôm ở quê nhà, ông ra hòn Bánh Sữa, xã Bản Sen để chuyên nuôi tu hài, đến nay đã bỏ xuống biển hơn 80 tỷ đồng. Làm nghề này phải trường vốn và chỉ trông cậy ở mình vì không thể vay được tiền của ngân hàng, sơ sảy một chút là cụt vốn. Vừa qua, có người đầu tư hàng trăm triệu đồng song nuôi ở nơi không đảm bảo độ mặn nên con giống chết hết. Tu hài thương phẩm lúc bán buôn cao nhất là 250.000 đồng/kg, nhưng gần đây giá bị tụt xuống khá thấp. Chúng tôi đến thực tế tại một điểm nuôi tu hài ở đảo Phất Cờ thuộc xã Hạ Long để tìm hiểu cuộc sống thường nhật của những người nguyện gắn đời mình với biển để làm giàu.
Kiểm tra tu hài nuôi ở đảo Phất Cờ.
Từ điểm cặp tàu của Công ty Việt Mỹ ở khu du lịch Bãi Dài, xuồng máy chỉ đi khoảng hơn 15 phút là đến đảo Phất Cờ. Thế nhưng tối giáng sinh 2009 vừa qua mấy người phải ngủ qua đêm trên biển. Ông chủ tàu kể, hôm đó sương mù dày đặc, mặt trăng chỉ còn là một vệt sáng mờ, tàu máy xuất phát ra đảo đi khoảng một tiếng lại thấy trở về điểm cũ, chạy thêm một đận nữa thấy tượng Quan thế âm của Thiền viện Giác Tâm lờ mờ sát trên bờ, cố nắn chỉnh hướng đi nhưng rồi không dám liều, phải buông neo ngủ qua đêm trên biển. Khi tan sương thì mũi tàu chỉ cách hòn núi đá nhỏ gắn đèn biển khoảng 100m. Đảo Phất Cờ có ngọn núi hình thù như chó sói tru trăng, trên đảo có hang động khá rộng đẹp, là đảo đá nhưng giữa có vùng trũng đất màu mỡ trồng được nhiều cam và rau màu, nguồn nước ngọt quanh năm không vơi cạn. Điều lý thú là tất cả những thân cây đu đủ ở đây chỉ ra quả thành một vệt dài ở phía tây. Ông chủ Đảo hướng dẫn chúng tôi kiểm tra tu hài. Bè nuôi được cố định bằng những dàn luồng thẳng đều tăm tắp, mỗi cây dài gần 10m mua từ Thanh Hóa ra để tạo những giá buộc giây thả các lồng nuôi. Mỗi lồng nhựa mua khoảng 45.000 đồng để đựng loại cát có lẫn nhiều mảnh vụn của vỏ ốc san hô rồi cho xuống mặt biển sâu khoảng 0,7m. Dội nước trên từng lồng để kiểm tra thấy lộ ra tu hài giống trắng toát, nhỏ bằng nửa hạt vừng. Một số lồng, sau 2 tháng lớn bằng móng tay út, màu trong suốt, một con cỡ này giá mua là 1.500 đồng, chỉ sau một năm là cho thu hoạch. Tu hài nuôi bao giờ cũng có chất lượng hơn những con ngoài thiên nhiên “cùng trang lứa” bởi chúng không phải sống vạ vật và được các chủ nuôi chọn cho các vị trí có nhiều phù du và ở trong những lồng cát dày treo lơ lửng tạo thành nhiều diện tích tiếp xúc với môi trường nên có lượng thức ăn dồi dào hơn. Nuôi tu hài nhàn, cũng như trai ngọc không phải tốn tiền mua thức ăn và chúng còn làm trong sạch nước biển. Nhưng khi làm vệ sinh thì trai ngọc phải cạo sạch rêu hà ngoài vỏ cho từng con, còn tu hài chỉ cần rửa qua rong tảo bám quanh lồng. Đầu tư cho nghề nuôi biển thật tốn kém. Nuôi loại con gì thì cũng cần phải có hàng tỷ đồng vốn liếng, ngay cạnh bè nuôi tu hài ở đây, có đến gần 30 lồng nuôi cá giò bằng Inox với vành miệng thật rộng, mỗi chiếc giá mua đến 50 triệu đồng. ở biển Phất Cờ kiếm cái ăn thật dễ, vì có vụng khá kín và nhiều nhà bè tạo thuận lợi cho cá đến ở. Một vàng lưới dài trên trăm mét rải xuống, đợi sau một giờ thu lại đã “đóng” cá. Đêm trên nhà bè chòng chành thật khó ngủ do những cơn gió mùa Đông Bắc mạnh tràn về. Nơi đây không cần màn vì tịnh không có ruồi muỗi. Địa điểm này sơn thủy hữu tình nên cả 2 doanh nghiệp du lịch có vốn đầu tư lớn nhất ở Bãi Dài đều có nhà hàng nổi nơi đây. Riêng doanh nghiệp Mai Quyền có ca nô cao tốc sang trọng trị giá đến 600 triệu đồng để chuyên đưa đón khách đến ẩm thực. Ông bạn tôi, một kỹ sư đã đi du học trở về nay bắt đầu gắn bó với nghề nuôi biển, học hỏi thêm kinh nghiệm làm giàu. Biển đảo Vân Đồn với nhiều lợi thế đang thu hút ngày càng nhiều những cá nhân, tập thể đến tìm kiếm cơ hội đầu tư.
