Năm 2000, dự án trồng rừng Việt Đức, dưới sự viện trợ không hoàn lại của Ngân hàng tái thiết Đức chính thức được triển khai tại Quảng Ninh với mục đích nâng cao độ che phủ của rừng trong khu vực, quản lý bền vững nguồn tài nguyên thiên nhiên, góp phần cải thiện điều kiện môi trường, bảo tồn nguồn gen thực vật quý hiếm cả về số lượng và chất lượng; tạo nguồn thu nhập ổn định và việc làm cho người dân trong vùng dự án.
Thúc đẩy kinh tế - xã hội địa phương phát triển thông qua thành lập các hợp tác xã làm nghề rừng. Thiết lập hệ thống thông tin thị trường và dịch vụ chế biến sản phẩm từ rừng, làm tăng giá trị hàng hoá tạo diện mạo mới về xã hội lâm nghiệp vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số với các mô hình về tổ chức quản lý rừng cộng đồng.
Cây thông nhựa của dự án trồng rừng Việt Đức được thực hiện tại xã Hoàng Quế (Đông Triều).
Ban đầu (3 năm đầu tiên hay còn gọi là Pha I) được triển khai thí điểm tại huyện Đông Triều và TP Móng Cái, với tổng nguồn vốn thực hiện trên 25,7 tỷ đồng, tổng diện tích đất quy hoạch để thực hiện dự án gần 6.000ha. Dự án đã hỗ trợ kinh phí thực hiện quy hoạch sử dụng đất ở 33 thôn và xây dựng bản đồ lập địa tỷ lệ 1/5.000; xây dựng bản thuyết minh giải pháp kỹ thuật lâm sinh và bảng đề xuất cơ cấu cây trồng cho các nhóm dạng lập địa. 2.755 tài khoản tiền gửi cá nhân cho các hộ tham gia thực hiện dự án được mở tại Ngân hàng NN&PTNT nhằm hỗ trợ tiền công từ lúc phát dọn thực bì đến trồng, chăm sóc, bảo vệ rừng. Các hộ tham gia thực hiện dự án được hướng dẫn kỹ thuật gieo tạo cây con các loại, cách thức tổ chức xây dựng vườn ươm phù hợp với các chương trình phát triển lâm nghiệp tại địa phương. Sau 3 năm đầu thực hiện đã khoanh nuôi tái sinh và trồng được trên 4.700ha rừng, tỷ lệ cây sống đạt trên 90%, rừng sinh trưởng, phát triển tốt. Thấy Quảng Ninh thực hiện dự án rất hiệu quả, năm 2003 Ngân hàng tái thiết Đức, quyết định thưởng cho tỉnh pha II và pha II mở rộng ở các huyện Tiên Yên và Bình Liêu với tổng diện tích gần 7.000ha, tổng số kinh phí hỗ trợ 33 tỷ đồng. Tiếp sau đó năm 2007 thưởng cho thực hiện pha III tại huyện Đông Triều, Tiên Yên và Ba Chẽ với số kinh phí hỗ trợ không hoàn lại trên 16,5 tỷ đồng để thiết lập 4.165ha rừng gồm cả rừng trồng, khoanh nuôi tái sinh tự nhiên. Sau 10 năm triển khai thực hiện, đến nay dự án chính thức kết thúc giai đoạn đầu tư, đã trồng và khoanh nuôi tái sinh được trên 16.000ha rừng, rừng sinh trưởng và phát triển tốt, đời sống của các hộ dân tham gia thực hiện dự án ngày càng được nâng cao, nhận thức về quản lý bảo vệ rừng của cộng đồng đã thay đổi. Đồng chí Hoàng Công Đãng, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT cho biết: Tính ưu việt của dự án này so với các dự án khác đó là công tác quy hoạch sử dụng đất thôn bản có sự tham gia của người dân vào quá trình xây dựng kế hoạch sử dụng đất. Quyền lợi của người trồng rừng được xác định rõ ngay từ khi tham gia dự án. Hộ nông dân tham gia thực hiện dự án trồng từ 0,5 - 2ha rừng, khoanh nuôi, chăm sóc và bảo vệ 2ha sẽ được tập huấn kỹ thuật trồng rừng và làm vườn rừng. Được cung cấp vật tư trồng rừng bao gồm cả cây con và phân bón miễn phí theo diện tích trồng rừng đã được đăng ký. Đồng thời còn được hỗ trợ kinh phí bù đắp công lao động khi đầu tư vào trồng, chăm sóc và bảo vệ rừng thông qua tài khoản tiền gửi tại Ngân hàng NN&PTNT. Người dân được hỗ trợ không hoàn lại về cây giống, vật tư phân bón, công trồng, chăm sóc, nên rất tích cực tham gia dự án nhằm tạo công ăn việc làm, xoá đói giảm nghèo, đồng thời phủ xanh đất trống đồi núi trọc.
Nét mới và khác biệt của dự án này so với các dự án trồng rừng khác đang triển khai trên địa bàn tỉnh, đó là dự án đã dành nguồn kinh phí để hỗ trợ cho các thôn, bản thực hiện mô hình quản lý rừng cộng đồng và quản lý rừng dựa vào cộng đồng. Cách làm này hợp với tập quán, trình độ, nhận thức của người dân miền núi, đặc biệt là đồng bào dân tộc, nên đã nhận được sự hưởng ứng rất nhiệt tình và được duy trì hoạt động tốt, hiệu quả. Đặc biệt trong quá trình thực hiện, dự án ưu tiên phụ nữ đứng tên tài khoản, được nhận quyền sử dụng đất lâu dài, được cấp sổ đỏ trên mảnh đất sử dụng và hưởng lợi toàn bộ sản phẩm rừng trồng dự án của gia đình mình. Các hộ dân tham gia dự án sẽ bầu nhóm trưởng nhóm nông dân trồng rừng, nhóm hỗ trợ thôn bản là người đại diện quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Người trồng rừng cũng được tham gia lựa chọn các loại cây trồng phù hợp với đất đai, điều kiện thổ nhưỡng, canh tác của mình. Cách làm này đã giúp cho người dân miền núi thấy rõ đây là tài sản của mình, rừng là của mình nên hăng hái và tận tình tham gia trồng, chăm sóc, và bảo vệ rừng; đồng thời, dự án còn tạo điều kiện cho người dân tiếp cận và làm quen dần với hệ thống ngân hàng. Không chỉ có hàng ngàn hộ nông dân tham gia dự án được hướng dẫn kỹ thuật, nâng cao hiểu biết về lâm nghiệp xã hội, bảo vệ và kinh doanh rừng bền vững mà qua quá trình thực hiện dự án đã đào tạo được đội ngũ cán bộ các cấp biết cách tổ chức thực hiện dự án và sau khi dự án kết thúc họ cũng chính là những hạt nhân để triển khai tiếp các chương trình trồng và bảo vệ rừng tại địa phương.
