Với gần 70.000 USD kim ngạch xuất khẩu trong 6 tháng đầu năm, hàng thủ công mỹ nghệ (TCMN) đã gắn bó mật thiết với công nghiệp nông thôn và kinh tế của tỉnh nói chung.
Theo Sở Công Thương, hiện trên địa bàn toàn tỉnh có gần 20 làng nghề lớn nhỏ, trực tiếp và gián tiếp làm ra các sản phẩm TCMN. Trong số đó, có 4 làng nghề truyền thống là: gốm sứ Vĩnh Hồng; gốm sứ Đức Chính (Đông Triều); đóng, sửa chữa tàu thuyền Hà An; đan thuyền, ngư cụ thôn Hưng Học, xã Nam Hoà (Yên Hưng). Các làng nghề này đã thu hút khoảng 14.900 lao động, chiếm 4,93% tổng số lao động nông thôn và chiếm 63,9% so với lao động công nghiệp ngoài quốc doanh.
Sản xuất gốm sứ ở Đông Triều - một mặt hàng thủ công mỹ nghệ có thế mạnh ở Quảng Ninh.
Ảnh: Hoàng Lan (Tỉnh Hội Phụ nữ)
Tuy kim ngạch xuất khẩu không cao so với nhiều ngành hàng xuất khẩu khác, nhưng nhóm hàng này lại có giá trị gia tăng lớn. Nếu như một số mặt hàng xuất khẩu như: tàu thuỷ, may mặc, cơ khí nông cụ phải nhập khẩu nhiều nguyên liệu đầu vào nên giá trị ngoại tệ thực thu về chiếm tỷ trọng và thị phần khoảng 5-20% trong tổng kim ngạch xuất khẩu, thì hàng TCMN có nhiều chủng loại hàng đạt giá trị ngoại tệ thực thu đến 80%, thậm chí là 100% trong kim ngạch xuất khẩu. Bên cạnh đó, ngành TCMN góp phần quan trọng trong giải quyết lao động nhàn rỗi ở nông thôn, cải thiện đời sống cho người dân ở khu vực này.
Mặc dù vậy, ngành hàng TCMN vẫn còn nhiều hạn chế so với tiềm năng và vai trò cần thiết của nó. Đó là mẫu mã sản phẩm chậm cải tiến, thiếu mặt hàng mới, kiểu dáng không theo kịp nhu cầu của thị trường xuất khẩu. Sản phẩm ngành hàng này thiếu sự đồng bộ, tính hoàn thiện không cao, công dụng không rõ nét, độ an toàn chưa được chú ý... Phần lớn sản phẩm chưa gây được ấn tượng mạnh cho người tiêu dùng và người phân phối. Một khó khăn đối với hàng TCMN là thiếu nguyên liệu trầm trọng. Những sản phẩm làm từ bẹ chuối, lá dừa, ràng ràng, mây tre... rất hấp dẫn các nhà phân phối nước ngoài nhưng nguồn nguyên liệu trên địa bàn tỉnh lại không đủ để sản xuất lượng hàng lớn. Việc thiếu nguyên liệu đang cản trở các doanh nghiệp và làng nghề sản xuất theo quy mô rộng lớn.
Để đẩy mạnh xuất khẩu hàng TCMN cần thực hiện nhiều giải pháp, đặc biệt là công tác phối hợp giữa các ngành quản lý liên quan. Nhất là trong bối cảnh hiện nay, khi khủng hoảng tài chính toàn cầu đã và đang tác động đến nền kinh tế trong nước khiến người nghèo có xu hướng tăng lên, đời sống của nông dân và dân nông thôn bị ảnh hưởng đáng kể. Trong khi Chính phủ dành nhiều gói giải pháp để kích cầu và đảm bảo an sinh xã hội thì việc quan tâm hơn đến đẩy mạnh phát triển ngành TCMN sẽ đạt được nhiều mục đích. Đây chính là cơ hội để ngành TCMN được cơ cấu lại, tăng cường sức cạnh tranh của từng mặt hàng cụ thể.
Đồng chí Phạm Quang Thái, Phó Giám đốc Sở Công Thương cho rằng, để giải quyết vấn đề nêu trên, Nhà nước cần có chính sách ưu đãi, tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa về thủ tục để khuyến khích ngành TCMN tại các vùng nông thôn, các vùng ven đô thị. Theo đó, cần quan tâm hơn nữa trong xúc tiến thương mại và quảng bá sản phẩm vì các doanh nghiệp tham gia ngành hàng này đều thuộc quy mô nhỏ và vừa. Đi đôi với các giải pháp trên, cần thường xuyên cung cấp thông tin dự báo thị trường cũng như các quy định về luật pháp của nước nhập khẩu để doanh nghiệp có cơ hội mở rộng thị trường và tránh những rủi ro không đáng có. Gắn liền với đó, cần xây dựng thêm các quy định về sử dụng lao động nhàn rỗi, đầu tư đào tạo cho lao động, có sự chú trọng đến công tác thiết kế mẫu mã.
Trên thực tế, những hạn chế của ngành sản xuất hàng TCMN đã được đề cập từ nhiều năm nay nhưng vẫn thiếu các giải pháp cụ thể. Để ngành sản xuất này tiếp tục trụ vững trên thị trường cần giải quyết tốt mối quan hệ giữa nguồn nguyên liệu đầu vào và tăng cường năng lực cho doanh nghiệp tham gia sản xuất.
