Ngay sau đợt rét đậm, rét hại kéo dài hồi đầu năm đã làm chết 410 con trâu, 187 con nghé, 235 con bò và 63 con bê trên địa bàn tỉnh. Các cơ quan chuyên môn dự báo là năm nay sẽ xảy ra nhiều dịch bệnh cho đàn gia súc, gia cầm.
Theo thống kê của cơ quan chuyên môn, từ tháng 2 đến tháng 8 một số bệnh truyền nhiễm nguy hiểm đã xảy ra rải rác ở các huyện, thị xã, thành phố như: Bệnh lở mồng long móng (LMLM) xảy ra ở 10 thôn/7 xã/5 huyện làm 119 con trâu, bò mắc bệnh; bệnh rối loạn hô hấp và sinh sản ở lợn (còn gọi là bệnh tai xanh) xảy ra ở 2 xã thuộc huyện Yên Hưng làm 446 con lợn mắc bệnh, tiêu huỷ 69 con; bệnh cúm gia cầm xảy ra ở 4 xã/4 huyện làm chết và tiêu huỷ 7.757 con gà, vịt, ngan; bệnh tụ huyết trùng (THT) trâu, bò xảy ra tháng 7 và tháng 8 làm 280 con mắc bệnh, 156 con chết. ước tính thiệt hại do dịch bệnh gây ra trên đàn gia súc, gia cầm (GSGC) khoảng 3-4 tỷ đồng.
Ngay từ đầu năm, Chi cục Thú y đã cung ứng tới các huyện, thị xã, thành phố đủ các loại vắcxin, vật tư, thiết bị, hoá chất khử trùng phòng chống dịch, nên đến 15-9-2008, toàn tỉnh đã tiêm phòng được 108.730 liều vắcxin LMLM (đạt 72% KH); 47.350 liều vắcxin THT trâu, bò (đạt 95% KH); 64.100 liều vắcxin phòng 4 bệnh đỏ của lợn (đạt 71% KH); 53.600 liều vắcxin chó dại (đạt 107% so KH); 1.360.580 liều vắcxin cúm gia cầm (đạt 49% KH). Cung ứng 12.500kg hoá chất khử trùng (từ nguồn ngân sách tỉnh), 5.000kg hoá chất (nguồn ngân sách Trung ương).
Đánh giá kết quả tiêm phòng trên đây cho thấy công tác tiên phòng và phục vụ phòng chống dịch là khá tốt. Vậy tại sao dịch bệnh vẫn xảy ra, có chiều hướng diễn biến phức tạp? Thực tế diễn ra thấy rằng số gia súc, gia cầm mắc bệnh các loại đều được các địa phương kết luận là 100% chưa được tiêm phòng, hoặc chưa tiêm phòng theo đúng quy trình do cơ quan thú y hướng dẫn. Hơn nữa, việc ‘’ăn đong’’ thực phẩm từ các nguồn vào tỉnh ta chưa được kiểm soát chặt chẽ; lưu hành virut ở các ổ dịch cũ luôn tồn tại; sự ‘’vào cuộc’’ của một số địa phương chưa kiên quyết, đó là nguyên nhân dịch xảy ra là điều khó tránh khỏi.
Là cơ quan chuyên môn, hệ thống thú y từ Trung ương xuống tỉnh, huyện, xã phải được tổ chức thống nhất, hoạt động theo Pháp lệnh thú y. Nhưng ở tỉnh ta, hệ thống này mới chỉ hoàn thiện tới cấp huyện, còn cấp xã đang ở giai đoạn hoàn thiện. Với sự nỗ lực của mình, ngành Thú y đặc biệt là Chi cục Thú y tỉnh đã cố gắng tham mưu, đề xuất, cung ứng thiết bị kỹ thuật, thuốc thú y giúp chính quyền các cấp triển khai các biện pháp phòng chống dịch, khống chế các ổ dịch khá tốt. Nên mặc dù dịch bệnh xảy ra, nhưng số ổ dịch xảy ra ít hơn, tỉ lệ mắc bệnh và lây lan thấp, khống chế và dập dịch có hiệu quả. Việc phối hợp giữa ngành Thú y với cơ quan: Công an, Quản lý Thị trường, Hải quan, Biên phòng và chính quyền địa phương khá chặt chẽ. Từ đầu năm đến nay, lực lượng chức năng đã xử lý 256 vu vận chuyển động vật nhập lậu, vận chuyển không rõ nguồn gốc, trong đó có 192.189kg gà thịt, 600 con vịt giống, 407.730 quả trứng, 1.900kg mèo...
Trước mắt, khó khăn và nguy cơ tái bùng phát dịch còn nhiều. Tỷ lệ tiêm phòng so với đầu gia súc hiện có chỉ đạt 25-30%, việc kiểm soát giết mổ, lưu thông vận chuyển động vật và sản phẩm động vật chưa triệt để, mầm bệnh lưu hành tại các ổ dịch cũ và do lưu thông vẫn còn. Tình trạng chủ gia súc không chấp hành tiêm phòng, chính quyền một số địa phương đôn đốc chỉ đạo tiêm phòng còn chậm. Do vậy để chủ động khắc phục khó khăn, giúp các địa phương phòng bệnh, từ đầu tháng 9, Chi cục Thú y đã cấp tiếp cho các huyện, thị xã, thành phố 51.500 liều vắcxin THT trâu bò, 45.000 liều vắcxin LMLM, 1.200.000 liều vắcxin cúm gia cầm, 20.000 liều vắcxin dại, 7.000kg hoá chất; bổ sung đủ trang thiết bị phục vụ tiêm phòng; tăng cường giám sát dịch bằng biện pháp kiểm tra huyết thanh học trâu, bò, lợn, gà, vịt tại các ổ dịch cũ. Chỉ đạo các Trạm Thú y, kiểm dịch động vật cửa khẩu bám sát địa bàn, thông tin tuyên truyền, vận động chủ nuôi gia súc tiêm phòng. Đề nghị UBND cấp xã xử lý trường hợp chống đối, không chấp hành tiêm phòng; kiểm soát chặt chẽ giết mổ và lưu thông động vật và sản phẩm động vật.
Trong chẩn đoán xét nghiệm bệnh, Chi cục Thú y đã phối hợp với Cục Thú y Trung ương bố trí 2 cán bộ kỹ thuật có trình độ chuyên môn sâu sang Nam Ninh (tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc) tập huấn dài ngày. Được sự giúp tặng của bạn về trang thiết bị chẩn đoán xét nghiệm hiện đại, cuối tháng 10 này sẽ lắp đặt, để chủ động làm chẩn đoán, xét nghiệm nhanh tại Phòng Chẩn đoán của Chi cục. Đó là điều kiện cơ bản, chính xác, kịp thời trong chẩn đoán xét nghiệm, phục vụ kịp thời cho việc khống chế, bao vây, phòng dập dịch.
Với chức năng, nhiệm vụ được giao, ngành Thú y tỉnh đã và đang cố gắng hoàn thành nhiệm vụ. Tuy nhiên, hệ thống thú y cấp xã và phụ cấp cho Trưởng ban Chăn nuôi thú y cấp xã đến nay vẫn chưa được UBND tỉnh quyết định chính thức. Biện pháp xử lý chủ chăn nuôi không tiêm phòng cần được các cấp chính quyền, các ngành xử lý kiên quyết hơn nữa, có như vậy mới ngăn chặn hoặc giảm thiểu nguy cơ tái bùng phát dịch bệnh GSGC trong vụ thu đông 2008.
