Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Hiệp Hoà (Yên Hưng), Bùi Văn Luyện là con thứ tư trong một gia đình làm nghề câu biển có truyền thống lâu đời. Ngay lúc còn nhỏ, Luyện đã theo cha bồng bềnh trên chiếc thuyền nan ra tận vụng biển đảo Cát Bà (Hải Phòng) câu cá, câu mực. Nghề câu chạm mặt với biển cả, dày dạn với sóng gió đã giúp Luyện thông thạo luồng lạch, con nước. Nghề câu lúc đó tuy thu được nhiều nhưng giá rẻ và ít nguồn tiêu thụ, cộng thêm nghề ruộng ở nhà cũng chả được là bao nên đời sống gia đình Luyện còn rất nghèo.
Sau khi xuất ngũ, thấy vụng biển Cát Bà có thể nuôi cá bằng cách đóng lồng bè thả trên biển, Luyện đã đem ý định về bàn với vợ và gia đình. Tất nhiên không tránh khỏi những ý kiến can ngăn cản trở, bởi cảnh nhà đâu đã có gì để vay thế chấp ngân hàng và tư nhân ai đã dễ tin! Nhưng với ý chí quyết tâm thay đổi nghề nghiệp không thể bám mãi biển bằng con đường khai thác thủ công và tự nhiên, Luyện đã mạnh dạn thực hiện một chương trình làm ăn mới... Năm 1991, anh quyết định rời ra vụng Bến Bèo, đảo Cát Bà với ý chí quyết tâm lập nghiệp. Bằng số vốn ít ỏi ban đầu, anh làm bè nổi nhỏ chỉ có một ô lồng ghép bằng gỗ bạch đàn, vài chục mét lưới và những chiếc can nhựa 30 lít. Rồi đi thu mua, gom nguồn cá giống của bà con ngư dân để thả vào nuôi trong lồng bè.
Nhà bè du lịch của ông Bùi Văn Luyện ở vụng biển Cát Bà.
Những ngày đầu, anh vô cùng thấp thỏm lo âu. Hầu như lúc nào cũng thấy anh thường trực bên ô lồng chăm sóc, trông ngóng cá như người phải bùa mê. Dần dà lồng bè đã cho thu hoạch những mẻ cá đầu tiên. Nhưng nguồn tiêu thụ nội địa còn hạn hẹp, cá đến tuổi không thể để mãi trong ô lồng, vợ chồng Luyện phải chở hàng sang tận Trung Quốc bán. Trong quá trình nuôi không tránh khỏi những đận thất bát vì cá chết do nhiễm bệnh và bị ô nhiễm môi trường. Anh Luyện tâm sự: Đợt đó coi như tôi phải mất một khoản ‘’học phí ngu’’ cho trường đời”. Nhìn cá chết mà cảm thấy nản lòng... Tuy nhiên, với quyết tâm “thua keo này bày keo khác”, tôi lại mua tiếp cá giống đổ vào... Nhiều người nhìn tôi ái ngại, song tôi vẫn không bỏ cuộc. Năm 1997, tôi lại vay mượn ngân hàng, bạn bè, người thân để mở rộng lồng bè, tiếp tục niềm hy vọng. Thế nhưng vụ này vẫn trắng tay, mất hơn 1 tỷ đồng vì cá vẫn chết! Đứng trước bờ vực phá sản, tôi gần như buông xuôi...
Nhưng không chịu bó tay, Luyện lại thu thập, học hỏi kinh nghiệm, lại vay ngân hàng, vay tư nhân để thu mua và phát triển nuôi các loài cá giá trị cao như song, hồng, giò...
Có vốn trong tay cộng với kinh nghiệm đã dày lên qua những lần thất bại, anh đã thành công và vững vàng đi lên, từng bước thanh toán các khoản nợ. Công việc nuôi trồng, kinh doanh dần dà trở nên thuận lợi. Bè cá được nhân rộng, nuôi trồng, đi sâu vào làm hàng đặc sản biển chất lượng cao, giữ gìn môi trường biển bền vững. Làm ăn ngày một khá giả, trước tiềm năng du lịch của huyện đảo phát triển, năm 2000 anh chị quyết định mở thêm sự nghiệp kinh doanh nhà nghỉ phục vụ du lịch kết hợp với nuôi cá lồng bè. Nhiều sản phẩm hải sản đã phục vụ tại chỗ cho khách du lịch như chế biến các món ăn từ cá tươi sống, nước mắm cốt chất lượng cao. Năm 2003 Bùi Văn Luyện khánh thành hệ thống nhà bè Biển Ngọc trị giá 450 triệu đồng, lúc nào cũng có hơn 10 tấn cá đặc sản các loại có thể phục vụ cùng lúc cho 120 khách ẩm thực tại chỗ. Trên đà làm ăn suôn sẻ, sau anh chuyển nhà bè này cho một người em và dựng một nhà bè khác mang tên Hương Biển với 100 ô lồng trị giá trên 700 triệu đồng. Anh cho biết: Nhà bè chúng tôi có công suất phục vụ 200 người cùng lúc.
Hiện nay, vụng biển Cát Bà có hơn 500 nhà bè, trong đó có cơ nghiệp nhà bè Hương Biển phục vụ du lịch của vợ chồng Bùi Văn Luyện. Ngoài ra, nhanh nhạy bắt mạch cơ chế mới, anh chị còn xây dựng một hệ thống nhà nghỉ 7 tầng với 17 phòng tiện nghi sang trọng đón khách du lịch các nơi ra đảo tham quan, nghỉ ngơi. Hàng ngày cơ sở tạo việc làm cho 20 lao động hoạt động trong guồng máy nuôi trồng và kinh doanh, phục vụ du lịch. Thu nhập bình quân trên 1 triệu đồng/người/tháng. Cơ sở luôn thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ thuế và ủng hộ các phong trào các quỹ từ thiện của địa phương. Đó là kết quả của quá trình lao động cần mẫn và ý chí kiên cường trong cuộc sống của ông chủ bè cá vừa vào độ tuổi 50. Bùi Văn Luyện được cư dân ở đây tôn vinh là người tiên phong nuôi cá lồng bè ở vụng đảo Cát Bà (Hải Phòng).
