Khu Công nghiệp - Cảng biển Hải Hà được khởi công xây dựng từ ngày 18-3-2007, tại khu vực Hòn Miều, huyện Hải Hà (lúc bấy giờ là Tổ hợp Công nghiệp - Dịch vụ - Cảng biển Hải Hà). Ngày 23-1-2008 được Thủ tướng Chính phủ đồng ý chủ trương đầu tư và bổ sung vào danh mục các khu công nghiệp của cả nước.
Khu Công nghiệp này sẽ là một trong những trung tâm công nghiệp có quy mô hiện đại, làm động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội và cơ sở giao thương kinh tế với các nước khu vực và quốc tế của tỉnh Quảng Ninh nói riêng, vùng Đông Bắc nói chung. Khu công nghiệp hình thành sẽ tạo việc làm cho hàng ngàn lao động. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai đầu tư khu công nghiệp đã nảy sinh một số vấn đề liên quan đến việc ổn định đời sống của người dân trong vùng dự án.
Để phục vụ cho dự án, Ban Quản lý các khu công nghiệp phối hợp với huyện Hải Hà và các doanh nghiệp, các ban ngành của tỉnh tiến hành xây dựng đề án quy hoạch chung về Khu Công nghiệp - Cảng biển Hải Hà để trình Chính phủ phê duyệt. Để đào tạo nhân lực phục vụ khu công nghiệp, huyện Hải Hà đã phối hợp với Công ty đóng tàu Hải Hà đào tạo khoá học cho hơn 470 công nhân. Tuy chưa có quy hoạch chung được phê duyệt nhưng để đẩy nhanh tiến độ xây dựng khu công nghiệp, tỉnh vẫn tạo điều kiện thu hồi đất giao cho các doanh nghiệp, tập đoàn có nhu cầu để tiến hành giải phóng mặt bằng xây dựng nhà máy. Ngày 13-2-2007, UBND tỉnh có quyết định thu hồi và giao 30.000m2 đất cho Công ty THHH một thành viên Công nghiệp tàu thuỷ Cái Lân để xây dựng trước bãi phục vụ lễ động thổ dự án. Việc thu hồi đất này có liên quan đến 44 hộ dân và hai doanh nghiệp nằm tại khu vực Núi Võ và Núi Lò Chum. Trong năm 2007, có 34 hộ được đền bù xong. 10 hộ và 2 tổ chức do có nhiều vướng mắc nên đến sau ngày 1-1-2008 mới tiến hành đền bù tiền. Hiện nay việc giải phóng mặt bằng gần như đã hoàn tất.
Mô hình Nhà máy đóng tàu Hải Hà tại khu Công nghiệp - Cảng biển Hải Hà. Ảnh: PV
Để tạo điều kiện cho doanh nghiệp đầu tư các hạng mục của khu công nghiệp, UBND tỉnh cũng đã ra các quyết định thu hồi và giao đất cho UBND huyện Hải Hà để bồi thường, giải phóng mặt bằng thực hiện dự án xây dựng tuyến đường công vụ và cảng khởi động của Công ty TNHH một thành viên CNTT Cái Lân. Tuyến đường này dài 9 km, qua các xã: Phú Hải, Quảng Điền, Quảng Trung, Quảng Phong của huyện Hải Hà, trong đó có 3km phải kiểm đếm để giải phóng mặt bằng. UBND huyện Hải Hà, các xã liên quan và Công ty TNHH một thành viên CNTT Cái Lân đã phối hợp kiểm đếm sơ bộ và thông báo cho 163 hộ dân và 1 công ty có nhà ở, ao đầm, công trình trên tuyến đường này ngừng việc xây dựng nhà cửa, phân xưởng, trồng cây lâu năm. Tuy nhiên, khi thống kê xong, từ tháng 3 đến nay, mặc dù Ban Bồi thường GPMB huyện Hải Hà đã đề nghị chủ đầu tư ký hợp đồng để thực hiện dự án, có văn bản báo cáo kế hoạch, thời gian tiến hành công tác bồi thường GPMB của dự án, kết hợp với các ban, ngành chức năng của địa phương lập quy hoạch tái định cư cho các hộ trong diện di dời GPMB, có kế hoạch chuẩn bị kinh phí cho việc giải phóng mặt bằng... nhưng đến nay vẫn chưa thấy chủ đầu tư có ý kiến trả lời. Điều này gây ảnh hưởng rất lớn đến đời sống của người dân và hoạt động của doanh nghiệp nằm trong diện di dời. Riêng với các hộ dân có nhà ở nằm trong diện di dời hiện nhiều nhà đã xuống cấp nhưng không dám xây dựng lại. Với những hộ có ao đầm nuôi trồng thuỷ sản cũng không dám đầu tư tôn tạo lại bởi sợ khi GPMB sẽ không thu hồi được đủ vốn bỏ ra... Nhưng chịu ảnh hưởng lớn nhất vẫn là Công ty Chế biến bột cá Tư Lan. Doanh nghiệp này trước đây đã được tỉnh phê duyệt cấp đất để xây dựng Nhà máy chế biến bột cá và hiện đã bỏ ra kinh phí gần 3 tỷ đồng để xây dựng cơ sở hạ tầng đến nay phải dừng lại. Máy móc, thiết bị phục vụ xây dựng, san gạt phải di chuyển... Trong khi đó lại phải chờ nhà đầu tư có phương án cụ thể bồi thường mới được cấp đất xây dựng lại nhà máy. Điều này ảnh hưởng đến tiến độ sản xuất của công ty, chưa kể đến số tiền vay bỏ ra xây dựng sẽ tăng lãi suất hàng ngày...
Bởi vậy, với bước khởi động ban đầu, huyện Hải Hà đề xuất tỉnh, Chính phủ cần sớm phê duyệt đề án phát triển Khu Công nghiệp - Cảng biển Hải Hà và quy hoạch chung của huyện Hải Hà để người dân ở những nơi liên quan đến dự án ổn định tư tưởng, yên tâm sản xuất. Từ đó, huyện mới có thể xây dựng kế hoạch, chương trình đào tạo nhân lực, đón bắt phục vụ lao động cho khu công nghiệp. Tỉnh cũng cần quan tâm làm việc, trao đổi với các tập đoàn kinh tế đầu tư vào khu công nghiệp, nhất là Tập đoàn Vinashin để sớm giải quyết các vấn đề liên quan đến đất đai, đền bù nhằm ổn định đời sống cho người dân trong vùng dự án.
