Nhà nông cần tích cực hơn nữa

Không nằm ngoài dự báo của cơ quan chuyên môn, do sự thay đổi lớn về cơ cấu mùa vụ và giống nên vụ xuân năm 2008 các đối tượng sâu bệnh hại đang phát sinh phát triển mạnh, gây hại cao trên hầu hết diện tích lúa xuân của toàn tỉnh.

Theo báo cáo của Chi cục Bảo vệ Thực vật tỉnh tính đến ngày 4-5, diện tích lúa bị nhiễm sâu cuốn lá nhỏ, rầy nâu, rầy lưng trắng, sâu đục thân 2 chấm trên toàn tỉnh là 2.340 ha. Sâu cuốn lá nhỏ lứa 1 bắt đầu vũ hoá từ ngày 13-3 và ra rộ từ ngày 20 đến 25-3; sâu non gây hại từ cuối tháng 3 với mật độ từ 10-50 con/m2, một số nơi lên tới 60-120 con/m2. Diện tích lúa bị nhiễm lứa 1 khoảng 1.380 ha, cao hơn 10 lần so với cùng kỳ năm 2007. Những địa phương có diện tích bị nhiễm nhiều nhất là Đông Triều, Yên Hưng, Hải Hà, Đầm Hà. Lứa 2 bắt đầu vũ hoá từ ngày 16-4, ra rộ từ ngày 22 đến 27-4, bắt đầu gây hại từ đầu tháng 5 với mật độ 25-100 con/m2, một số nơi tới 300 con/m2, thậm chí có ổ tới 500 con/m2. Nếu không có biện pháp tổ chức phòng trừ kịp thời và đạt hiệu quả cao thì diện tích bị nhiễm lứa 2 sẽ lên tới 12.000 ha, trong đó nhiễm nặng xấp xỉ 4.000 ha. Rầy nâu, rầy lưng trắng lứa 1 xuất hiện rải rác từ ngày 28-3 và tăng nhanh từ ngày 15-20/4, mật độ trung bình 400 con/m2, một số nơi cao tới 2.500-5.000 con/m2. Diện tích bị nhiễm rầy lứa 1 là 300 ha, cao gấp 6 lần so với cùng kỳ năm 2007. Lứa 2 dự kiến xuất hiện cuối tháng 4 sang đầu tháng 5 với mật độ tăng cao, trên tất cả các trà lúa, mật độ trung bình từ 500-1.000 con/m2, cao từ 2.000-5.000 con/m2. Nếu không tổ chức phòng trừ tốt diện tích bị nhiễm lứa 2 có thể lên tới trên 6.000 ha, nhiễm nặng khoảng 2.000 ha. Đối tượng sâu đục thân 2 chấm cũng đã bắt đầu xuất hiện trên diện tích lúa xuân, ngô xuân của một số địa phương. Đồng chí Đào Văn Ngọc, Chi Cục phó Chi cục Bảo vệ Thực vật cho biết: Qua kiểm tra cho thấy nguyên nhân chính là do thời tiết nửa cuối tháng 3 và nửa đầu tháng 4 có nền nhiệt độ trung bình cao hơn so với cùng kỳ năm 2007 từ 0,5-1oC, độ ẩm cao (trung bình 85%) kết hợp với tỷ lệ ký sinh thấp do vậy sâu non nở tập trung với mật độ cao ngay từ đầu vụ. Mặc dù cơ quan chuyên môn đã liên tục đưa khuyến cáo tới các xã, bà con nông dân nhưng việc phòng trừ của một bộ phận nông dân chưa đúng kỹ thuật, không theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn, phun thuốc không đầy đủ, đúng liều lượng, chủng loại, ruộng phun ruộng không nên việc phòng trừ lứa 1 không đạt hiệu quả cao. Vì vậy nguồn sâu tích luỹ từ lứa 1 sang lứa 2 mật độ rất cao. Hiện Chi cục đã chuẩn bị 4 tấn thuốc bảo vệ thực vật để cung ứng cho các địa phương phòng chống dịch bệnh, trên thị trường các đại lý vẫn đảm bảo đủ lượng thuốc cung ứng cho bà con nông dân, không xảy ra tình trạng khan hiếm thuốc, chất lượng thuốc đảm bảo. Theo kế hoạch của UBND tỉnh, chiến dịch phòng chống sâu cuốn lá nhỏ được thực hiện từ ngày 1 đến 5-5, tuy nhiên bà con cần tiếp tục tổ chức phun phòng đến ngày 7-5.

Mặc dù xác định sâu cuốn lá nhỏ lứa 2 xuất hiện vào đầu tháng 5 sẽ gây hại trực tiếp trên bộ lá đòng, nếu không phòng trừ kịp thời sẽ ảnh hưởng đến năng suất, sản lượng lúa vụ xuân, nhiều địa phương đã tổ chức chiến dịch ra quân diệt trừ sâu bệnh nhưng

vẫn còn một số nơi công tác phòng trừ sâu bệnh chưa được bà con nông dân quan tâm, thực hiện theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn. Ngày 3-5, chúng tôi đến cánh đồng phía Đông kênh 17, xã Hà An (Yên Hưng), trên khắp xứ đồng rất đông người đang tiến hành phun thuốc phòng trừ sâu bệnh. Nhiều ruộng lúa do được phòng trừ khá tốt, phun thuốc đúng liều lượng, thời gian nên hầu hết trứng sâu non lứa 2 đều đã bị ung, nhưng vẫn còn nhiều ruộng lá bạc trắng, một số ruộng đang vào đòng bị sâu gây hại gần hết. Theo đánh giá của một cán bộ Trạm Bảo vệ Thực vật huyện thì chắc chắn những ruộng bị gây hại nặng sẽ không cho thu hoạch. Đồng chí Nguyễn Văn Luyện, Phó Chủ tịch UBND xã Hà An cho biết: Vụ xuân năm nay xã gieo cấy 213 ha, hiện toàn bộ diện tích trên đã bị nhiễm sâu cuốn lá nhỏ. Ngay sau khi nhận được chỉ đạo của UBND huyện, xã đã vận động bà con nông dân tiến hành ngay các biện pháp phòng trừ sâu bệnh. Đến cuối tháng 4 đã hoàn thành phun phòng đợt 1, và đang tiến hành phun đợt 2 tính đến ngày 4-5 đã phun phòng được trên 50% diện tích bị nhiễm sâu cuốn lá nhỏ lứa 2. Tuy nhiên, vẫn còn một số hộ do mải làm nghề phụ đã không ra đồng thăm lúa, không phun thuốc trừ sâu đúng ngày, kịp thời. Đặc biệt ở những chân ruộng trũng nông dân ngại lội xuống chỉ đứng trên bờ phun thuốc nên diện tích được phun không đều, trên cùng một ruộng nhưng có chỗ vẫn bị nhiễm sâu non bạc trắng lá có chỗ lại lên rất xanh tốt.

Hiện nay do điều kiện thời tiết đang rất thuận lợi cho sâu cuốn lá nhỏ phát triển nhanh và gây hại trên diện rộng, UBND tỉnh đã có Công điện khẩn yêu cầu các địa phương tổ chức ngay chiến dịch phòng trừ từ ngày 1 đến 5-5, nhưng qua tìm hiểu của chúng tôi, công tác phòng chống ở nhiều nơi đang rất chậm chạp vì bà con không có bình phun thuốc trừ sâu. Hiện Chi cục Bảo vệ Thực vật có 20 bình phun máy dùng cho công tác chống dịch, một số xã vì không có bình nên khi cần lại chạy lên Chi cục mượn máy về phun. Tuy nhiên, theo tính toán của các cán bộ kỹ thuật thì một máy một ngày cũng chỉ phun được tối đa 6 ha, trong khi hiện nay mỗi xã có tới vài trăm ha đang bị nhiễm sâu bệnh, như vậy để phun xong phải mất nhiều ngày. Trong khi đó yêu cầu chống dịch đang rất cần kíp, muốn tiêu diệt hiệu quả phải tổ chức phun phòng đúng ngày, kịp thời nhưng chỉ vì không có đủ máy phun nên lứa sâu này chưa kịp dập tắt thì lứa sâu khác đã phát triển. Đó là chưa kể ở một số xã bà con nông dân tiết kiệm tiền đã mua phụt thuốc bằng tay rất thô sơ, diện tích mỗi lần phun được ít, thuốc phun ra lại không đều, thậm chí nhiều hộ lại làm qua quít chỉ đứng trên bờ phun nên số diện tích bị nhiễm được phun thuốc không nhiều. Một số hộ sau khi phun thuốc đợt 1 thấy sâu đã bớt là thôi không kiểm tra đồng ruộng, vì vậy những ổ trứng chưa bị ung lại tiếp tục nở phát triển thành lứa tiếp theo và gây hại. Theo khuyến cáo của các chuyên gia, việc phun thuốc chống sâu bệnh phải thực hiện theo đúng quy trình, đúng liều lượng, đúng chủng loại thuốc nếu không càng tạo điều kiện cho sâu bệnh phát triển mạnh hơn. Thế nhưng trên thực tế còn rất nhiều hộ không thực hiện theo đúng hướng dẫn của cơ quan chuyên môn, với sâu cuốn lá nhỏ cần phun thuốc Actamec 40EC hoặc Aremec 3.6 cộng với Peran 50 EC hoặc Fastac 5EC nhưng một số hộ chỉ sử dụng một loại thuốc hoặc dùng tất cả trộn với nhau, chính cách làm như vậy vừa không hiệu quả vừa gây lãng phí.

Những ngày gần đây do thời tiết đang ở vào thời điểm giao mùa, mưa nắng thất thường, lượng mưa không lớn, nhiệt độ không cao, độ ẩm lớn nên tạo điều kiện rất thuận lợi cho sâu bệnh phát biển. Lúa xuân của các huyện, thị xã khu vực miền Tây đang bước vào thời kỳ làm đòng; các địa phương khu vực miền Đông lúa cũng đã đứng cái, vì vậy việc triển khai thực hiện tốt chiến dịch phòng trừ sâu bệnh lúc này là rất quan trọng để đảm bảo năng suất, sản lượng lương thực vụ xuân.