Những dự án trên giấy (Bài 1)

LTS: Nhiều năm qua, Quảng Ninh là địa bàn sôi động với hàng trăm dự án đầu tưxây dựng hạ tầng, đầu tư sản xuất, khu đô thị mới... Bên cạnh những dự án triển khai đúng tiến độ, còn không ít những dự án đến hết thời hạn phải triển khai vẫn... án binh bất động. Hậu quả không chỉ gây ảnh hưởng lớn đến đời sống của nhiều hộ dân trong vùng dự án, ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, mà còn gây lãng phí tài nguyên đất vốn rất hạn hẹp của tỉnh. Báo Quảng Ninh xin đề cập một số vấn đề xung quanh nội dung này qua việc điểm lại vài gương mặt “điển hình”, bấy lâu gây bức xúc trong dư luận.

Từ năm 2000 đến nay, trên địa bàn phường Bãi Cháy (TP Hạ Long)-  nơi được xem là “tấc đất tấc vàng” của Quảng Ninh có 49 dự án được tỉnh cấp đất xây dựng các nhà hàng, khách sạn, khu vui chơi giải trí... Tuy nhiên trong đó có không ít dự án  bỏ không mà ngay cả các cơ quan chức năng cũng không hiểu vì sao như vậy.

Ngày 27-11-2002, UBND tỉnh có quyết định thu hồi gần 13 ngàn mét vuông đất của các hộ dân thuộc tổ 11, khu 5A và Lâm trường Hòn Gai cho Công ty Du lịch và Dịch vụ Hòn Gai thuê trong  50 năm để xây dựng Trung tâm Du lịch, dịch vụ, thương mại 17 tầng, tổng mức đầu tư gần 58 tỷ đồng. Sau đó, năm 2003 UBND tỉnh có quyết định ban hành khung giá đền bù giải phóng mặt bằng. Căn cứ vào những quyết định này, Công ty đã lập phương án đền bù nhưng các hộ dân không chấp nhận vì cho rằng mức đền bù (hạn mức đất ở tối đa là 120m2/hộ, giá 2,5 triệu đồng/m2) chưa thoả đáng. Từ đó đến nay dự án coi như... giẫm chân tại chỗ. Ông Trần Minh Đức, một hộ diện giải phóng mặt bằng, sau khi dẫn chúng tôi đi xem nhà bếp, nhà ở, thăm chỗ vừa có 1 viên gạch rơi từ trần nhà suýt trúng đầu ông mấy hôm trước, rồi bức xúc: “Anh xem, chúng tôi ở đây đi cũng dở, nhưng ở cũng không xong. Nhà cửa dột nát, ẩm ướt mà không được sửa, muốn chuyển chỗ khác thì chẳng thấy chủ đầu tư đến đền bù...” Nhìn phần nhà ở, nhà bếp của gia đình ông Đức đã rất xập xệ, cũ nát, chúng tôi hiểu bức xúc của ông Đức là chính đáng. Ngược lại với dự án này, nằm trong khu 5A lại có 1 dự án mà hầu như mọi bước triển khai đều suôn sẻ, ngay cả khâu giải phóng mặt bằng vốn rất vướng mắc, nhưng chủ đầu tư cũng không gặp khó khăn gì, nhưng nhiều năm qua vẫn không hề triển khai, đó là dự án xây dựng khách sạn Hải Đăng, của Công ty TNHH Hải Đăng, trụ sở ở Cẩm Phả. Mặc dù Công ty này đã hoàn thành giải phóng mặt bằng giai đoạn 1 nhưng từ đó đến nay đã gần 3 năm vẫn không có động tĩnh gì. Ông Nguyễn Xuân Thích, cán bộ Ban Công tác Mặt trận khu 5A cho biết: “Ngay sau khi có dự án, chúng tôi nhanh chóng dỡ bỏ nhà cửa những mong đất này sinh lời, vậy mà mấy năm qua bỏ không. Thật lãng phí quá...”

Những khu đô thị trên.... giấy

Đầu năm 2005, Công ty Cổ phần đầu tư và phát triển Sao Bắc Cực (Hà Nội) được UBND tỉnh giao hơn 120 ha đất thuộc vị trí đắc địa của huyện Vân Đồn (xã Đông Xá) để xây dựng khu đô thị. Đến nay, khu đô thị này vẫn chỉ có trên... giấy! Khi chúng tôi có mặt tại xã Đông Xá vào tháng 6-2006, nghĩa là sau 15 tháng từ khi giao đất  thì hơn 120 ha thuộc vùng dự án vẫn nguyên trạng. Có khác chăng chỉ là một số nhà dân đã xây mới trông khang trang và mới mẻ hơn. Thậm chí khi được hỏi, có người còn không nhớ nơi này đang nằm trong quy hoạch. Tìm hiểu, chúng tôi được biết thậm chí Công ty này đến nay còn chưa liên hệ với Sở Tài nguyên- Môi trường, UBND huyện Vân Đồn để làm thủ tục và  chuẩn bị giải phóng mặt bằng (!). Từ Vân Đồn  chúng tôi quay về Đông Triều, địa phương đang rầm rộ thay đổi với hàng trăm dự án đầu tư. So với Hạ Long, Đông Triều là nơi không có nhiều dự án đầu tư xây dựng khu đô thị mới, nhưng xem ra loại dự án như thế có vẻ không phát triển nơi đây. Cụ thể là huyện có 3 dự án khu đô thị thuộc diện lớn thì đến nay cả 3 đều vẫn “im hơi lặng tiếng”. “Lặng tiếng” đến nỗi, những người dân có đất nông nghiệp nằm trong dự án đến nay vẫn hồ nghi không biết dự án có thực hiện hay không? Hay chỉ giữ đất để đó làm mồi nhử “cò” đất trục lợi trong việc phân ô bán nền?

Trở lại thời điểm tháng 11-2003, khi UBND tỉnh có quyết định giao đất cho 2 Công ty: Cổ phần Xây dựng số 3 Hà Nội và Cổ phần An Sinh (Quảng Ninh). Theo như quyết định của UBND tỉnh thì dự án xây dựng và kinh doanh hạ tầng khu đô thị mới Kim Sơn (vốn đầu tư 151,6 tỷ đồng) có các hạng mục rất hấp dẫn, như: khu nhà ở liền kề, nhà ở có sân vườn, chung cư, công viên, chợ, nhà trẻ... Còn khu đô thị tại thị trấn Mạo Khê (vốn đầu tư 22 tỷ đồng) cũng hấp dẫn bao gồm các hạng mục như khu Kim Sơn và hứa hẹn nhiều viễn cảnh tốt đẹp. Thế nhưng, mãi cũng không thấy chủ dự án động tĩnh gì. Chủ tịch UBND xã Kim Sơn cho biết: “Chúng tôi thực hiện quyết định của UBND huyện Đông Triều về việc kiểm đếm và thu hồi đất của gần 600 hộ từ hồi tháng 8-2005, thế nhưng thậm chí chờ mãi đến nay vẫn không thấy chủ đầu tư đến để đo đạc thực địa”.

Theo như các quyết định phê duyệt của UBND tỉnh thì tất cả dự án trên đều đã quá hạn đầu tư, thuộc diện phải thu hồi giấy phép. Cụ thể như với dự án khu đô thị mới ở Mạo Khê thì phải thực hiện từ năm 2004 và hoàn thành vào 2006; dự án khu đô thị mới Kim Sơn thực hiện từ 2004, hoàn thành vào 2008... Thế nhưng với những gì đã chứng kiến, chúng tôi thấy rằng đến thời điểm này có thể khẳng định, những dự án đề cập trong bài là dự án “treo”. Vậy nguyên nhân do đâu những dự án này lại không được triển khai cho dù loại hình kinh doanh mà các chủ đầu tư chọn đều là lĩnh vực thuận lợi, thậm chí có thể hái ra tiền?