Không phải là trung tâm du lịch lớn của tỉnh như Hạ Long, Móng Cái hay Vân Đồn, nhưng nếu điểm qua danh sách các cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch đạt chuẩn năm 2010 ở Quảng Ninh, Đông Triều chiếm quá nửa trong số các điểm mua sắm được công nhận đạt danh hiệu này (4/7 cửa hàng).
Đây quả là điều đáng ghi nhận, nhất là khi Quảng Ninh vẫn đang trong tình trạng lúng túng chưa tìm được lời giải cho bài toán: Làm thế nào để du khách "tiêu hết tiền"...
Làm hàng thêu xuất khẩu ở cửa hàng Thái Sơn.
Vài ba năm trở lại đây, mỗi khi sắp đến dịp Lễ hội Du lịch Hạ Long - Quảng Ninh là không khí ở những lò gốm sứ mỹ nghệ Đông Triều lại trở nên rộn rã, náo nức hơn. Năm nay cũng vậy, từ cửa hàng gốm Thành Đồng (thuộc Công ty CP Thành Đồng) ở ngay xã Bình Dương, "cửa ngõ" vào Quảng Ninh, đến các cửa hàng Quang Vinh (thuộc Công ty TNHH Quang Vinh), cửa hàng Thành Tâm (thuộc Công ty TNHH Thành Tâm 668) nằm quanh khu vực thị trấn Mạo Khê, hay cửa hàng Thái Sơn (thuộc Công ty CP Thái Sơn 88) ở xã Yên Thọ v.v... thẩy đều được trang hoàng lộng lẫy, bắt mắt hơn...
Mặc dù còn non tuần lễ nữa mới tới ngày khai mạc Tuần Du lịch Hạ Long - Quảng Ninh 2011, thế nhưng ngay từ sáng sớm, khi chúng tôi có mặt ở cửa hàng gốm Thành Đồng, đã thấy trên chiếc sân rộng trước cửa hàng có mấy vị khách du lịch Đài Loan đang đứng ngắm nghía những sản phẩm "xuất khẩu tại chỗ" được trưng bày khá đẹp mắt. Đó là những mặt hàng lưu niệm có kích cỡ không quá lớn, dễ vận chuyển, khách có thể mua lẻ, bỏ túi mang theo mình trong chuyến đi, hoặc cũng có thể mua với số lượng lớn bằng thẻ tín dụng, nhân viên nhà hàng sẽ đóng thành các kiện hàng để gửi đến địa chỉ ở nước ngoài theo yêu cầu. Nói tóm lại, "thượng đế" muốn thế nào, nhà hàng "chiều" thế đó! Trao đổi với chúng tôi, Phó Giám đốc Công ty Trần Văn Thái cho biết, Thành Đồng chuyên làm hàng gốm sứ xuất khẩu. Riêng ở cửa hàng này, lượng bán cho khách du lịch nước ngoài chiếm đến 15% doanh thu xuất khẩu hàng năm của Công ty. "Với nghề sản xuất gốm sứ mỹ nghệ, các tour du lịch là đối tượng khách hàng quan trọng mà chúng tôi hướng tới" - Ông Thái nói - "Vì vậy, mỗi dịp Quảng Ninh vào mùa lễ hội du lịch thì chúng tôi cũng vào... mùa làm ăn!".
Có thể nói, tư duy làm ăn nhanh nhạy là điểm mạnh của Thành Đồng. Được biết, ông Giám đốc Công ty Thành Đồng vốn không phải là dân làm gốm. Thế rồi, với quyết tâm làm giàu từ nguồn nguyện liệu dồi dào tại địa phương, ông bỏ nghề kinh doanh gỗ để toàn tâm toàn ý "sống chết" với hàng xuất khẩu gốm sứ. Nhưng thất bại của mấy năm đầu làm Công ty gần đứt vốn. Thời đó chạy theo sản phẩm dòng gốm nặng lửa, phần lớn là các chậu hoa có kích cỡ lớn, hàng làm ra tồn đọng cả năm trời không bán được. Và sau nhiều năm lăn lộn, từ thị trường trong nước đến nước ngoài, ông đã học được nhiều kinh nghiệm, để rồi đến nay mỗi năm doanh thu của Thành Đồng đã lên tới 30 đến 35 tỷ đồng...
Cũng như ở Thành Đồng, ở cửa hàng gốm Thái Sơn, khi chúng tôi ghé thăm thì gặp ngay mấy nhân viên nhà hàng đang bận rộn đóng gói những sản phẩm lưu niệm cho vào mấy cái hộp cát tông to tướng; hỏi thì mới hay họ làm hàng để kịp chuyến xe về Hạ Long theo yêu cầu của khách du lịch đang nghỉ ở đó. Là điểm dịch vụ mua sắm gốm sứ gần Hạ Long nhất, nên cửa hàng có lợi thế là "đón đầu" các tour du lịch từ Hạ Long trở về Hà Nội. Bình thường một ngày có đến khoảng trên dưới nghìn lượt người ghé thăm cửa hàng; còn vào những dịp lễ hội, có khi đến ba nghìn, bốn nghìn lượt khách. Bởi vậy hoạt động kinh doanh ở đây đã đi vào nền nếp, sẵn sàng phục vụ khách từ 7 giờ sáng đến 9, 10 giờ tối mỗi ngày. Nhà hàng có diện tích mặt bằng kinh doanh rộng hơn 5.000m2. Và đặc biệt không chỉ có bán hàng lưu niệm mà còn phục vụ ăn uống, với những món ăn dân tộc, món ăn Á - Âu v.v... chuyên nghiệp không kém gì một khách sạn loại sang ở Hạ Long. Có thể nhận thấy nét đặc trưng của gốm sứ Thái Sơn là sự sáng tạo các kiểu dáng, với các chất liệu truyền thống pha trộn hiện đại, đảm bảo tính thẩm mỹ, lại bền và tiện dụng. Trao đổi với Phó Giám đốc Công ty Trần Mạnh Sáu, ông Sáu cho biết, Công ty kinh doanh không chỉ gốm sứ mà cả một số mặt hàng mỹ nghệ khác và đã tạo hàng trăm việc làm cho lao động thủ công của địa phương. Đây cũng là trung tâm dạy nghề nhân đạo, đã giúp đỡ 21 người khuyết tật bị ảnh hưởng chất độc da cam có công ăn việc làm, thu nhập ổn định. Được truyền dạy nghề chu đáo, chỉ trong 2 năm, nhiều người khuyết tật đã có tay nghề khá cao. Và bên cạnh những mặt hàng gốm sứ, sản phẩm tranh thêu do họ làm ra trở thành những mặt hàng không thể thiếu trên các quầy hàng ở đây. Đến bên các giá thêu xem các nghệ nhân khuyết tật đang làm việc, nhìn những đường kim mũi chỉ, những cành hoa, con giống v.v... hiện dần dưới bàn tay họ, thấy thật thú vị. Theo ông Sáu cho biết, hàng tranh thêu được du khách rất ưa chuộng, năm qua Công ty đã tiêu thụ được một số lượng khá lớn...
Khách du lịch Đài Loan mua đồ lưu niệm ở cửa hàng Thành Đồng.
Nếu ở "hai đầu cửa ngõ" của huyện là các điểm dịch vụ du lịch đạt chuẩn Thành Đồng và Thái Sơn thì chỉ riêng khu vực thị trấn Mạo Khê lại có tới 3 điểm dịch vụ du lịch đạt tiêu chuẩn này, trong đó Công ty TNHH Thành Tâm 668 có 2 điểm, là nhà hàng Long Hải, chuyên phục vụ khách sạn, ăn uống và một cửa hàng chuyên bán hàng gốm sứ mỹ nghệ cho khách du lịch.
Đưa chúng tôi đi tham quan 18 gian hàng bán sản phẩm gốm sứ mỹ nghệ cho khách du lịch, anh Đồng Thanh Hải, Giám đốc Công ty TNHH Thành Tâm 668, tâm sự: "-Vốn xuất thân từ nghề gốm sứ truyền thống, anh đã quyết tâm đầu tư điểm dừng chân phục vụ khách du lịch quốc tế để các sản phẩm gốm mỹ nghệ của làng nghề có cơ hội bay xa hơn, từ đó mà tạo dựng thương hiệu gốm sứ Đông Triều trên thị trường. Chính vì thế, lễ hội Du lịch Hạ Long là một cơ hội không thể bỏ qua...
Đến các gian hàng trưng bày, bắt đầu từ các đồ gia dụng, đồ lưu niệm nhỏ cho đến các sản phẩm gốm sứ lớn v.v... chúng tôi thấy chúng đều được trang trí rất sinh động, bắt mắt. Các nhóm sản phẩm có nhiều kiểu dáng và màu men cùng tạo nên bức tranh gốm có đề tài phong phú và đậm chất nghệ thuật của gốm sứ Việt Nam.
Với nét đặc trưng của gốm sứ truyền thống Đông Triều, các sản phẩm của Thành Tâm đều được nung trực tiếp trong lò bầu ở nhiệt độ cao 1.250oC, hoa văn vẽ trực tiếp trang trí dưới men, khi gõ vào có tiếng ngân vang. Đặc biệt chúng có độ bền cơ học cao, vì thế tuy kích thước lớn nhưng vẫn thuận tiện trong quá trình vận chuyển vì nếu có va đập mạnh vẫn không bị vỡ. Tuy nhiên, xem ra sự cuốn hút du khách vẫn là các loại sản phẩm mỹ nghệ nhỏ, được trang trí phong cảnh dân gian, chim thú... Nét vẽ lúc thanh, lúc đậm, với nhiều màu men đa dạng, phong phú và lạ mắt chính là những yếu tố gây ấn tượng, cuốn hút du khách của các sản phẩm được trưng bày tại điểm dừng chân này. "-Không chỉ quảng bá và bán sản phẩm ở đây, chúng tôi còn đưa sản phẩm du lịch làng nghề vào các tour du lịch của các công ty lữ hành..." - Anh Đồng Thanh Hải nói - "Chính từ đó mà tạo dựng uy tín cho thương hiệu Thành Tâm...".
Ngoài quảng bá, cung ứng hàng gốm sứ cho khách du lịch, hầu như tại điểm dịch vụ nào chúng tôi cũng đều thấy có kết hợp cả kinh doanh ăn uống, nghỉ dưỡng. Trong đó, quy mô lớn nhất vẫn là của Thành Tâm. Tại đây có nhà hàng thương mại cao cấp, khu du lịch với công viên tiểu cảnh đẹp, rộng hàng ha. Nhà hàng Long Hải của Công ty đáp ứng mọi nhu cầu ẩm thực của khách với các món ăn dân tộc nổi tiếng. Được biết, hiện Công ty đang hoàn thiện một khách sạn 4 sao, cao 8 tầng, với vốn đầu tư 80 tỷ đồng. Hiện đã đưa 3 tầng, gồm 30 phòng, vào sử dụng, với giá 30 USD một ngày đêm. Đây là khách sạn hiện đại bậc nhất trên đất Đông Triều...
Cùng trên địa bàn thị trấn Mạo Khê nhưng khác với Thành Tâm, điểm dịch vụ du lịch đạt chuẩn của Công ty TNHH Quang Vinh lại chủ yếu trưng bày các sản phẩm gốm sứ được sản xuất theo công nghệ hiện đại, với lò nung đốt bằng gas công nghệ cao của Đài Loan và lò nung bằng gas theo công nghệ tiên tiến của Đức. "-Gốm sứ Quang Vinh, một dòng sản phẩm gốm sứ mang phong cách riêng, đã và đang trở thành một thương hiệu gốm sứ mạnh không chỉ ở Việt Nam mà đã vươn ra thị trường thế giới..." - Bà Hà Thị Vinh, Giám đốc Công ty TNHH Quang Vinh, người con gái của làng nghề gốm sứ Bát Tràng nhưng lại nặng lòng với Đông Triều, đã khẳng định như vậy. Bà cho biết, tại Hội chợ triển lãm quảng bá thương hiệu Quảng Ninh 2011 trong Tuần Du lịch Hạ Long, các sản phẩm gốm sứ Quang Vinh sẽ có mặt.
"- Chúng tôi hy vọng với sự có mặt các sản phẩm của mình, gốm sứ Quang Vinh sẽ góp phần tôn vinh giá trị của gốm sứ Quảng Ninh tại Hội chợ..." - Bà Hà Thị Vinh nói vậy.
Có thể nói, đi thăm các điểm dịch vụ mua sắm sản phẩm gốm sứ cho khách du lịch ở Đông Triều, chúng tôi hiểu vì sao những cơ sở này lại được công nhận là các điểm dịch vụ du lịch đạt chuẩn trong năm 2010. Và càng hiểu hơn, trong cơ chế thị trường, ở một tỉnh có nhiều tiềm năng du lịch như Quảng Ninh, các cơ sở sản xuất kinh doanh, nếu biết nắm bắt và phát huy thế mạnh của nó thì nhất định sẽ ăn nên làm ra. Như các ông chủ lò gốm này chẳng hạn, họ chính là những người thật biết làm du lịch...
