Làn sóng đóng cửa trường học đang lan rộng tại Mỹ khi tỷ lệ sinh giảm, số lượng học sinh ngày càng ít và ngân sách giáo dục chịu nhiều sức ép. Đằng sau những quyết định nhằm tiết kiệm chi phí là hàng loạt xáo trộn đối với học sinh, giáo viên và các gia đình, đặc biệt khi hàng nghìn em phải bắt đầu năm học mới tại những ngôi trường hoàn toàn xa lạ.

Theo phân tích dữ liệu liên bang của dự án Big Local News thuộc Đại học Stanford, 1.156 trường học tại Mỹ đã đóng cửa trong năm học vừa qua, mức cao nhất kể từ sau đại dịch COVID-19. Đáng chú ý, số học sinh giảm nhanh hơn tốc độ đóng cửa trường, báo hiệu các hệ thống giáo dục công lập sẽ còn phải đối mặt với nhiều quyết định khó khăn trong thời gian tới.

Tại Học khu Thống nhất Vallejo, gần San Francisco, số học sinh đã giảm một nửa trong 20 năm, từ gần 18.000 em vào năm 2006 xuống còn khoảng 9.300 em hiện nay. Kể từ năm 2025, học khu đã đóng cửa 5 trường, tương đương 1/4 tổng số cơ sở giáo dục, đồng thời xem xét cắt giảm tới 1/3 nhân sự để ứng phó với khoản thâm hụt ngân sách 36 triệu USD. Nhiều học khu lớn tại Cleveland, Houston và Philadelphia cũng đang đối mặt với tình trạng tương tự.

Theo phân tích của AP, số học sinh tại các trường công lập Mỹ đã giảm hơn 1,4 triệu em, tương đương khoảng 3%, trong giai đoạn 2019-2024. Tỷ lệ sinh giảm là nguyên nhân chính, bên cạnh các yếu tố như chính sách siết chặt nhập cư và xu hướng chuyển sang trường tư, trường bán công hoặc giáo dục tại nhà.

Hai tổ chức nghiên cứu Bellwether và WestEd ước tính tình trạng này có thể khiến các trường công lập thất thu khoảng 11,5 tỷ USD ngân sách từ các bang mỗi năm vào năm học 2030-2031, kéo theo nguy cơ sa thải nhân sự, cắt giảm chương trình học và đóng cửa thêm nhiều trường.

Tuy nhiên, đóng cửa trường học chưa chắc mang lại hiệu quả tiết kiệm như kỳ vọng. Chi phí đưa đón học sinh đến trường mới, trợ cấp thôi việc và duy trì an ninh tại các cơ sở bỏ trống có thể tiêu tốn phần lớn khoản kinh phí tiết kiệm được. Việc này còn gây xáo trộn học tập, khiến nhiều gia đình chuyển con sang các hệ thống giáo dục khác, tiếp tục làm suy giảm nguồn thu của trường công.

Tại Vallejo, bà Kimberly Núñez-Brandão, một phụ huynh có con gái phải chuyển trường, lo ngại khi lớp học mới của con có tới 32 học sinh. "Giáo viên đã quá tải khi phải phụ trách những lớp học có hơn 30 học sinh. Vậy rốt cuộc ai là người được lợi?", bà đặt câu hỏi.

Không chỉ phải học trong những lớp đông hơn, học sinh chuyển trường còn có nguy cơ bị ảnh hưởng kết quả học tập trong thời gian dài. Nghiên cứu của Đại học Chicago cho thấy các em thường bị suy giảm thành tích môn đọc và toán, đặc biệt khi chuyển đến những trường có chất lượng giáo dục thấp hơn.

Những xáo trộn vẫn tiếp diễn với gia đình bà Núñez-Brandão khi vào tháng 10, giáo viên chủ nhiệm của con gái bà đột ngột xin nghỉ việc. Nhà trường phải bố trí giáo viên thay thế dài hạn.

Thực tế này cho thấy việc đóng cửa trường học để giải quyết khó khăn ngân sách có thể kéo theo nhiều hệ lụy đối với học sinh, giáo viên và gia đình. Trong khi số lượng học sinh tiếp tục giảm, bài toán cân đối tài chính và duy trì chất lượng giáo dục đang trở thành thách thức ngày càng lớn đối với hệ thống trường công lập tại Mỹ.