Hì hụi tát những gầu nước trong thửa ruộng mạ còn ngập nước, mồ hôi, mồ kê nhễ nhại chảy ròng trên khuôn mặt khắc khổ đầy vẻ lo âu, chị Vũ Thị Xuân, thôn 8, xã Sông Khoai (Yên Hưng) nói như mếu: Đây là lần thứ 2 em phải gieo lại mạ vẫn không tránh khỏi ngập lụt. Thế là mất toi 30 kg thóc giống, bây giờ biết lấy gì mà cấy cho 10 sào ruộng lúa !?.
Không riêng gì chị Xuân mà 817 hộ dân ở Sông Khoai 2 đều chung cảnh ngộ. Vốn là nơi đồng trũng, lại chua mặn, vụ mùa 2008, Sông Khoai 2 gieo cấy 218 ha, trong đó 65% là giống lúa mùa sớm. Để đảm bảo mùa vụ bắt đầu từ 5-6-2008, bà con nông dân đã xuống giống với quyết tâm “lấy mùa bù chiêm” gặp thời tiết thuận lợi cây mạ phát triển khá tốt. Những ngày đầu tháng 6, đợt mưa kéo dài hơn 20 ngày gây úng ngập cục bộ trên địa bàn khiến gần 3 ha mạ bị chìm trong biển nước. Bên cạnh đó là số thóc giống cho đợt 2 đã ngâm ủ bị lỡ dở thời gian xuống giống. Dân kêu, kiến nghị lên lãnh đạo xã thì có ý kiến cho rằng tại dân gieo mạ “quá sớm...” chết chẳng oan !?.
Đã có rất nhiều ruộng mạ bị chết lụt như thế này.
Theo kế hoạch thì đến trung tuần tháng 7 Sông Khoai sẽ bước vào vụ cấy đại trà. Trong khi đó các xã Nam Hoà, Yên Hải, Phong Cốc đã cấy vào ngày lễ hội xuống đồng. 2-6 âm lịch (4-7-2008), như vậy Sông Khoai gieo cấy vào thời điểm đó có “sớm” không?. Bản hợp đồng ký kết giữa UBND xã với 2 HTX nông nghiệp qua nhiều năm nay luôn phải giữ quy định theo từng tháng cho các mức nước khác nhau. Cụ thể là tháng 7, mức nước ở COS – 0,15. Lẽ ra ban lãnh đạo phải chủ động trong việc tiêu nước trước đó vài ngày để đề phòng khi có mưa, nước từ các xã Đông Mai, Hiệp Hoà dồn xuống nhưng không hiểu sao nước chỉ tiêu ở mức độ cầm chừng khi bị úng ngập ngày con nước thì đành phải bó tay. Gần 10 ngày đêm bị ngâm trong nước, các trà mạ đã thối giữa, đồng thời cũng là mồi cho cá và ốc bươu vàng. Dường như năm nào Sông Khoai 2 cũng phải hứng chịu vài ba trận úng ngập. Người dân chạy đôn, chạy đáo tìm mua thóc giống, ai tìm được bất cứ giống gì cũng được nghĩa là cho qua cơn “bĩ cực”. Chị Nguyễn Thị Sáu xót xa: Vụ chiêm xuân do rét đậm đã bị mất trắng, em vừa phải bán đàn gà mua được hơn 20 kg thóc giống những tưởng vụ mùa này sẽ bù đắp phần nào lương thực bị thiếu hụt, vậy mà bây giờ... chỉ còn ruộng trắng nước, thật “phúc bất trùng lai”.
Đợt xuống giống lần 2 gồm khang dân, 903 và hương thơm chưa đầy 24 tiếng cơn mưa xối xả vào các đêm 6, 7-7, Sông Khoai 2 lại “mênhh mông” biển nước, nước ngập tới tận sân nhà, đường sá lầy lội, nguồn nước ô nhiễm nặng nề. Do quá bức xúc với thực trạng trên, 5 giờ sáng ngày 8-7, chị Nguyễn Thị Phương, cán bộ thôn 8 điện cho ông Nguyễn Trọng Bằng, Phó Chủ tịch UBND xã đề nghị cho mở cống tiêu nước gấp. Nhận điện, ông Bằng nói cứ yên trí, ông sẽ cho mở cống tiêu nước tức thì để cứu mạ.
Mọi người khớp khởi mừng thầm nhưng chờ mãi chẳng thấy nước rút, ông Ngô Quang Sản, Chủ tịch HND xã, ông Nguyễn Xuân Oanh, Chủ nhiệm HTX cùng một số người dân đến tận cống 5 cửa hỏi xem tại sao cống không được mở? Anh Vũ Văn Tài, cán bộ quản lý cống cho biết là chưa nhận được lệnh mở cống vả lại 2 trong 5 cửa cống có sự trục trặc do lâu ngày bị xuống cấp, lúc này COS nước đang ở mức 0,60 ? Đoàn kiểm tra đã lập biên bản làm căn cứ.
Cực chẳng đã sáng ngày 9-7, hàng chục người dân tập trung đến UBND huyện Yên Hưng kêu cứu, đọc qua bản tường trình, một cán bộ tiếp dân lắc đầu, ngán ngẩm. Ông Nguyễn Hữu Dẩu, một nông dân cùng đi tâm sự: Vẫn biết rằng tập trung đông người ra huyện làm ầm ĩ là không tốt, song người dân chúng tôi không còn cách nào khác...
Do tác động của lãnh đạo huyện, 15h cùng ngày đoàn cán bộ xã mới đến thôn 8 để “mục sở thị” trong sự bất bình của bà con nông dân bởi thôn này bị thiệt hại đến gần 2 ha. Theo số liệu của 4 đồng chí thôn trưởng thì qua 2 đợt úng ngập, Sông Khoai 2 bị thiệt hại đến 5 ha mạ.
Được biết sau đợt kiểm tra, UBND xã đã có kế hoạch hỗ trợ giống, vốn để bà con cố gắng cấy hết diện tích song chỉ e rằng thời vụ là quan trọng!.
Trên đường về, tôi cứ bâng khuâng nhìn những người nông dân đang “bán mặt cho đất...” trên thửa ruộng của mình vuốt ve từng dảnh mạ và múc những gầu nước cuối cùng để cứu vớt những cây mạ còn sống sót với niềm tin một vụ mùa thắng lợi làm ấm lại những mất mát to lớn do đợt rét hại hồi đầu năm gây nên.
