Trong những năm gần đây, tỉnh Quảng Ninh - một điểm cầu trong “Hai hành lang một vành đai kinh tế Việt - Trung” đã phát huy được lợi thế vị trí địa lý và trở thành một trong những cửa ngõ quan trọng kết nối thị trường ASEAN với Trung Quốc.
Quảng Ninh là cánh cửa quan trọng để Việt Nam triển khai hợp tác chính trị, kinh tế, văn hoá với Trung Quốc và các nước trong khu vực. Quảng Ninh đã và đang tăng cường hợp tác quốc tế để đưa ưu thế vị trí trở thành ưu thế cạnh tranh, đưa ưu thế cạnh tranh trở thành ưu thế kinh tế, thực hiện kinh tế phát triển và xã hội phồn vinh.
Thành phố Móng Cái - cửa ngõ vùng Đông Bắc.
Lợi thế cầu nối giao thương khu vực
Từ năm 2003, khi ASEAN và Trung Quốc ký “Tuyên bố chung quan hệ đối tác chiến lược hướng tới hoà bình và thịnh vượng” đến nay, quan hệ giữa các nước Đông Nam Á nói chung và Việt Nam nói riêng với Trung Quốc đã bước vào giai đoạn phát triển nhanh và toàn diện. Nhằm phát huy hơn nữa lợi thế về vị trí địa lý là vành đai tiền phương của Khu mậu dịch tự do ASEAN - Trung Quốc, là cửa ngõ ASEAN - Trung Quốc, tỉnh Quảng Ninh (Việt Nam) và Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc) cùng đề xuất ý tưởng tăng cường hợp tác toàn diện đặc biệt trong lĩnh vực thương mại - du lịch để thúc đẩy sự phát triển của hai bên.
Việc Móng Cái được Chính phủ xác định là một trung tâm phát triển kinh tế của vành đai kinh tế ven biển Vịnh Bắc Bộ với việc phát triển thương mại, dịch vụ, du lịch và giao thông quốc tế là động lực phát triển chính gắn với một thị trường Trung Quốc đầy tiềm năng. Về phía Việt Nam, ngày 2-3-2009, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 34/2009/QĐ-TTg về phê duyệt Quy hoạch phát triển Vành đai kinh tế ven biển Vịnh Bắc Bộ đến năm 2020, trong đó có nội dung mang tính định hướng: “Hợp tác với Trung Quốc xây dựng Khu thương mại tự do Móng Cái” phát triển các hoạt động hợp tác kinh tế, thương mại giữa hai nước và mở cửa, hội nhập mạnh với các nước ASEAN. Cụ thể hơn, theo Quyết định 99/QĐ-TTg, Móng Cái được đặt mục tiêu phát triển thành một trong những trung tâm đầu mối trao đổi hàng hoá và dịch vụ giữa ASEAN và Trung Quốc và trở thành động lực phát triển mạnh của vùng Đông Bắc Tổ quốc. Đến năm 2020 thành phố Móng Cái đạt tiêu chí của đô thị loại II, quy mô dân số khoảng 175.000 người; hệ thống các công trình hạ tầng đô thị được đầu tư xây dựng đồng bộ theo hướng hiện đại, thân thiện với môi trường và đạt tiêu chuẩn đô thị kiểu mẫu; các cơ sở sản xuất đều được sử dụng công nghệ sạch, giảm thiểu gây ô nhiễm môi trường.
Quyết định này chắc chắn sẽ là động lực cho phát triển kinh tế của Móng Cái trở thành một trong những trung tâm đầu mối trao đổi hàng hoá, dịch vụ giữa ASEAN - Trung Quốc và trở thành động lực phát triển mạnh của vùng Đông Bắc Tổ quốc. Và đây cũng là một cơ hội rất thuận lợi cho Quảng Ninh đẩy mạnh hợp tác kinh tế với Quảng Tây và với các tỉnh khác của nước bạn.
Thành thế mạnh phát triển kinh tế
Mục tiêu của tỉnh ta là từ nay đến năm 2030, xây dựng Khu hợp tác kinh tế biên giới Móng Cái trở thành điểm sáng trong hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực, tạo điều kiện cho các hoạt động kinh tế, thương mại biên giới phát triển. Quản lý, vận hành và khai thác một cách năng động, hiệu quả cao, có kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại là điểm tăng trưởng mới. Đặc biệt, hiện nay việc xây dựng Khu hợp tác kinh tế biên giới đang trở thành mô hình hợp tác kinh tế kiểu mới trong phát triển kinh tế của thế giới.
Trong xu thế chung này sẽ tạo cơ hội lớn cho Khu hợp tác kinh tế biên giới Móng Cái khai thác được tiềm năng và lợi thế so sánh. Đây cũng là thách thức lớn trong quá trình hình thành và phát triển. Tuy nhiên, để khu hợp tác kinh tế biên giới trở thành Trung tâm chế biến xuất nhập khẩu quốc tế, Trung tâm hậu cần quốc tế, khu thương mại tự do có tốc độ phát triển nhanh, hiệu quả kinh tế cao. Về chính sách lao động, giao thông, du lịch, phải đơn giản hoá thủ tục, tạo thuận lợi cho tuyển dụng lao động, đi lại và thu hút khách du lịch. Khu hợp tác kinh tế nằm trên lãnh thổ hai nước Việt Nam và Trung Quốc nên phải được xây dựng theo cơ chế chính sách quản lý thống nhất với một số cơ chế đặc thù, có sự phối hợp giám sát giữa hai bên và theo lộ trình nhất định. Qua đó, xây dựng khu với hợp tác kinh tế biên giới cũng hướng tới các mục tiêu cụ thể như phấn đấu đến năm 2020, tốc độ tăng trưởng giá trị xuất khẩu đạt bình quân từ 10-10,5%/năm, chiếm khoảng 45-50% tổng giá trị hàng hoá xuất khẩu qua các cửa khẩu của tỉnh.
Đồng thời việc hình thành phát huy vai trò của khu hợp tác kinh tế biên giới cũng phải tạo được việc làm cho khoảng 20.000 lao động trong sản xuất công nghiệp và dịch vụ thương mại. Các dòng vốn trong nước và nước ngoài đầu tư vào khu hợp tác kinh tế sẽ tăng mạnh kéo theo các ngành kinh tế khác phát triển. Theo phân tích của giới chuyên môn, khi hình thành khu hợp tác kinh tế biên giới với các cơ chế, chính sách ưu đãi sẽ thu hút được dòng vốn FDI đầu tư sản xuất kinh doanh trong khu hợp tác. Dự kiến, lượng vốn đầu tư trong khu hợp tác kinh tế biên giới Móng Cái - Đông Hưng sẽ tăng nhanh trong giai đoạn 2010-2020 với tổng số vốn đầu tư khoảng 14.500 tỷ đồng. Khu hợp tác kinh tế biên giới chắc chắn sẽ phát huy vai trò tích cực thúc đẩy hợp tác kinh tế - thương mại Việt - Trung, nhất là hoạt động thương mại vùng biên phát triển mạnh mẽ. Đây cũng là một nhân tố quan trọng góp phần xây dựng Quảng Ninh thực sự trở thành một địa bàn động lực, năng động của Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, cửa ngõ quan trọng trong hợp tác kinh tế quốc tế, đến năm 2015 cơ bản trở thành tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại như Nghị quyết đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIII đã đề ra.
