Với quan điểm khai thác tối đa tiềm năng, lợi thế của từng địa phương, chủ động hội nhập sâu rộng, đẩy mạnh giao thương với các nước trong khu vực và quốc tế, Chính phủ cùng các Bộ, ngành liên quan đã tạo nhiều điều kiện đi kèm với một số chính sách ưu đãi nhằm thúc đẩy nhanh sự phát triển toàn diện của các địa phương trong vùng kinh tế trọng điểm. Thông qua đó, Quảng Ninh được xác định là vùng kinh tế động lực với tiềm năng to lớn về kinh tế cửa khẩu.
Theo quy hoạch phát triển các khu kinh tế cửa khẩu (KKTCK) của Việt Nam đến năm 2020, Chính phủ đã chỉ ra mấu chốt cho các KKTCK giáp Trung Quốc. Đó là tạo ra sự hợp tác để phát triển với các nước trong khu vực, nhất là đối với các khu kinh tế cửa khẩu có đầu mối của hành lang kinh tế liên vùng như Quảng Ninh. Đồng thời sẽ từng bước hình thành khu chức năng trong các KKTCK và tăng cường công tác xúc tiến đầu tư vào khu kinh tế cửa khẩu. Với chủ trương đó, đến nay, trên địa bàn các KKTCK của Quảng Ninh đã có 7 dự án của các doanh nghiệp Trung Quốc và 13 dự án liên doanh liên kết giữa các doanh nghiệp Việt Nam với doanh nghiệp Trung Quốc, tổng vốn đăng ký hàng trăm triệu USD. Hầu hết các dự án này đã và đang phát huy tốt thế mạnh khu vực biên giới, hoạt động có hiệu quả và mang lại nhiều nguồn lợi cho cho cư dân và các địa phương biên giới. Tại khu vực cửa khẩu Móng Cái, các phân khu chức năng đã hình thành và đang phát huy hiệu quả như: Khu thương mại (chợ, kho tàng, bến bãi xuất nhập hàng hoá); khu du lịch (bãi biển, nhà hàng, khách sạn); khu công nghiệp; khu vui chơi giải trí. Hoạt động thương mại, xuất nhập khẩu (XNK) tại đây cũng cơ bản ổn định và có bước phát triển. Đến nay đã có 1.051 doanh nghiệp hoạt động XNK qua khu vực Móng Cái, trong đó lĩnh vực chuyển khẩu, tạm nhập tái xuất và kinh doanh kho ngoại quan có 72 doanh nghiệp (42 doanh nghiệp trong tỉnh, 30 doanh nghiệp tỉnh ngoài); 309 doanh nghiệp (4 doanh nghiệp có vốn nhà nước, 285 Công ty TNHH, 20 HTX) và trên 100 doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh có chi nhánh hoạt động tại địa bàn. Nhờ sự phát triển mạnh của hệ thống chợ, trung tâm thương mại, Móng Cái còn có 5.128 hộ kinh doanh cá thể (trong đó 1.079 hộ người nước ngoài). Tổng kim ngạch XNK hàng hoá qua cửa khẩu Móng Cái trong 5 năm trở lại đây (2005-2009) đạt gần 12,9 tỷ USD. Tổng thu thuế đạt 3.695 tỷ đồng. Với việc xác định là điểm khởi đầu của Vành đai kinh tế ven biển Vịnh Bắc Bộ và là một Trung tâm đầu mối về giao dịch trao đổi hàng hoá và dịch vụ giữa Việt Nam với Trung Quốc do đó trong thời gian qua Chính phủ đã chuẩn y việc đầu tư xây dựng nhiều công trình tại khu vực Móng Cái từ nay đến 2020. Nổi lên trong số này là: Nâng cấp QL18A đoạn Mông Dương - Móng Cái và kéo dài đến Trà Cổ - Mũi Ngọc đạt tiêu chuẩn cấp III đồng bằng; xây dựng đường trên đảo Vĩnh Thực phục vụ du lịch, phát triển đồng bộ hạ tầng cho thành phố và xây dựng cảng Vạn Gia công suất từ 3-5 triệu tấn/ năm đáp ứng yêu cầu giao thương hàng hoá trong nước và quốc tế. Theo Quy hoạch được phê duyệt, việc xây dựng khu thương mại tự do Móng Cái sẽ được hợp tác với Trung Quốc theo mô hình “Đặc khu kinh tế song phương” trên cơ sở có chính sách ưu đãi chung cho cả hai bên để thúc đẩy phát triển các hoạt động hợp tác kinh tế, thương mại giữa hai nước và mở cửa, hội nhập mạnh với các nước ASEAN.
Với những tiềm lực về kinh tế cửa khẩu, Quảng Ninh đã và đang trở thành một trong những tỉnh thuộc vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc giữ vai trò là môi trường xúc tác, nhằm hỗ trợ đắc lực cho sự phát triển của toàn vùng, góp phần tích cực vào việc tăng cường đoàn kết hữu nghị, thúc đẩy hoà bình, ổn định, hợp tác cùng phát triển.
