Thời gian qua, hệ thống dịch vụ phân phối hàng hóa của Quảng Ninh có mức tăng trưởng khá qua các năm. Nếu như tổng mức bán lẻ hàng hóa năm 2006 trên địa bàn đạt 6.000 tỷ đồng thì đến hết năm 2010 con số này đạt trên 26.000 tỷ đồng.
Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận một thực tế là, mặc dù thị trường bán lẻ của tỉnh có sức hấp dẫn lớn đối với nhà đầu tư trong và ngoài nước nhưng đến thời điểm này toàn tỉnh vẫn có rất ít trung tâm thương mại (TTTM) đạt chuẩn của Bộ Công Thương; hệ thống siêu thị đã xuất hiện nhưng “tìm đỏ mắt” mới thấy một vài siêu thị tạm coi là hiện đại.
Siêu thị Hapro (tổ 3, khu Vĩnh Xuân, thị trấn Mạo Khê - Đông Triều) là siêu thị duy nhất đạt chuẩn hạng II siêu thị tại Đông Triều.
Theo số liệu thống kê của Sở Công Thương, hiện nay trên địa bàn tỉnh mới có 2 TTTM và 9 siêu thị đủ điều kiện theo đúng quy định. Trong đó, 2 TTTM đều tập trung ở TP Móng Cái, gồm: TTTM Vinh Cơ 1, TTTM Móng Cái Plaza. Cũng theo đánh giá của Sở Công Thương, nhìn chung các TTTM, siêu thị hiện nay trên địa bàn có quy mô đầu tư nhỏ chưa đạt tiêu chuẩn theo quy định và chưa đáp ứng được các nhu cầu cấp thiết cho sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Căn cứ theo quy hoạch sử dụng đất tại các đô thị mới, các điểm dân cư đô thị, quy hoạch khu chức năng đã được UBND tỉnh phê duyệt từ năm 2005 có tầm nhìn đến năm 2020 thì tại tất cả các địa phương trong tỉnh đều sẽ xây dựng TTTM. Trong đó, đến năm 2010, sẽ xây dựng TTTM hạng I, II ở các đô thị như: Trung tâm Thương mại hội chợ quảng cáo triển lãm và dịch vụ thương mại tại TP Hạ Long, Trung tâm thương mại dịch vụ Bãi Cháy tại Khu đô thị Bãi Cháy, Trung tâm thương mại Hội chợ triển lãm và quảng cáo thương mại tại TP Móng Cái. Tuy nhiên tính đến thời điểm này, những TTTM như vậy vẫn chưa xuất hiện. Nguyên nhân chủ yếu chính là mặt bằng quỹ đất sạch dành cho phát triển thương mại tại những khu vực như TP Hạ Long, Bãi Cháy rất hạn chế. Ngay cả khi có quỹ đất rồi thì cũng chưa chắc đã đáp ứng đủ các yêu cầu để tiến hành đầu tư hệ thống siêu thị hiện đại, đa chức năng chứ chưa bàn tới chuyện xây dựng TTTM. Theo các doanh nghiệp, điều khó nhất khi triển khai các dự án xây dựng TTTM, siêu thị hiện đại, quy mô lớn tại TP Hạ Long vẫn là quỹ đất sạch dành cho phát triển. Mặc dù trong quy hoạch, UBND tỉnh đã dành quỹ đất tương đối lớn phục vụ cho các hoạt động thương mại dịch vụ nhưng hầu hết quỹ đất này đều nằm trong các dự án. Vì vậy, các doanh nghiệp phân phối muốn đầu tư xây dựng các TTTM, siêu thị phải đạt được thoả thuận với các doanh nghiệp kinh doanh cơ sở hạ tầng. Nếu là quỹ đất do doanh nghiệp tự đầu tư thì đa phần phải đối diện với vấn đề tương đối phức tạp đó là khâu GPMB. Ngay cả khi có đất sạch rồi cũng chưa hẳn đã có thể xây dựng TTTM hay siêu thị vì nhiều lý do.
Một đại diện lãnh đạo của Metro Chi nhánh Quảng Ninh thừa nhận: Chính sách thu hút đầu tư của Quảng Ninh rất tốt song việc tìm được một quỹ đất sạch đáp ứng đúng theo nhu cầu của nhà đầu tư để mở ra một siêu thị bán lẻ như Metro không hề dễ dàng. Bởi quỹ đất đó còn phải đáp ứng cả những yêu cầu về khu dân cư, đô thị, an ninh… nếu có đất nhưng lại nằm ở những khu vực có sức tiêu dùng yếu, đi lại khó khăn thì có đầu tư cũng không có lợi nhuận. Thực tế, Metro cũng đã phải nghiên cứu rất nhiều phương án mới đi đến quyết định cuối cùng là chọn địa điểm tại phường Hà Tu (TP Hạ Long). Bên cạnh đó, trừ một số trung tâm lớn trên địa bàn như TP Hạ Long, TP Uông Bí, TP Móng Cái, TX Cẩm Phả thì tại các địa phương khác, đa số chủ trương đầu tư phát triển hệ thống chợ trung tâm chứ chưa mặn mà tới việc quy hoạch, xây dựng các TTTM hay siêu thị.
Phát triển hệ thống TTTM, siêu thị được coi là một trong những tiêu chí rất quan trọng để đánh giá sự phát triển của những đô thị hiện đại. Và điều này rõ ràng là cần song hành đối với một tỉnh đang có tốc độ phát triển kinh tế - xã hội nhanh như Quảng Ninh. Để khắc phục tình trạng manh mún, nhỏ lẻ của hệ thống TTTM, siêu thị hiện nay, bên cạnh những ưu đãi về mặt chính sách, thu hút đầu tư, rất cần có sự quan tâm nhiều hơn nữa của tỉnh trong việc xây dựng và phát triển những quy hoạch khả thi và mang tính định hướng dài hơi. Ngoài ra, các địa phương cần dành quỹ đất hợp lý cho việc quy hoạch các siêu thị, TTTM, đồng thời rà soát lại toàn bộ quỹ đất các khu vực quy hoạch đã được UBND tỉnh phê duyệt để có kế hoạch và kiên quyết triển khai đầu tư không xem xét điều chỉnh quy hoạch những khu này.
| Theo Quy chế về Siêu thị, Trung tâm thương mại của Bộ Thương mại Việt Nam (nay là Bộ Công Thương Việt Nam) ban hành, tiêu chuẩn của các TTTM và siêu thị quy định như sau: - TTTM loại I có diện tích kinh doanh từ 50.000m2 trở lên. Hoạt động đa chức năng cả về kinh doanh hàng hoá và kinh doanh các loại hình dịch vụ bao gồm: Khu vực để bố trí các cửa hàng bán buôn, bán lẻ hàng hoá; nhà hàng khách sạn; khu vực để tổ chức hội chợ triển lãm, trưng bày giới thiệu hàng hoá; khu vực dành cho hoạt động vui chơi giải trí, cho thuê văn phòng làm việc, hội trường, phòng họp để tổ chức các hội nghị, hội thảo, giao dịch và ký kết các hợp đồng thương mại trong, ngoài nước; khu vực dành cho các hoạt động tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, bưu chính viễn thông, tin học, tư vấn, môi giới đầu tư, du lịch. - TTTM loại II phải có diện tích kinh doanh từ 30.000m2 trở lên. Hoạt động đa chức năng tương tự như TTTM hạng I (trừ yêu cầu về khu vực để tổ chức hội chợ triển lãm). - TTTM loại III, có diện tích kinh doanh từ 10.000m2 trở lên; hoạt động đa chức năng tương tự như TTTM hạng II (trừ yêu cầu về khu vực phục vụ các hoạt động tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, bưu chính viễn thông, tin học); không yêu cầu các dịch vụ nhà hàng, khách sạn, thay vào đó là khu vực dành cho hoạt động ăn uống quy mô nhỏ hơn. - Đối với Siêu thị, phương thức kinh doanh chủ yếu là bán lẻ kết hợp một phần bán buôn. Tiêu chuẩn của siêu thị kinh doanh tổng hợp, gồm: siêu thị loại I có diện tích kinh doanh từ 5.000m2 trở lên, kinh doanh trên 20.000 mặt hàng; siêu thị loại II có diện tích kinh doanh từ 2.000m2 trở lên, kinh doanh trên 10.000 mặt hàng; siêu thị loại III có diện tích từ 500m2 trở lên, kinh doanh trên 4.000 mặt hàng. |
| Ý kiến người trong cuộc * Ông Vũ Văn Cúc, Trưởng phòng Quản lý thương mại, Sở Công Thương: Để có một TTTM hay siêu thị đạt chuẩn cần rất nhiều tiêu chí như: Quỹ đất xây dựng, số lượng chủng loại hàng hóa, kho bãi, các phân khu chức năng… Do đó, thật sự không dễ dàng để có những cơ sở như vậy. Thực tế, với việc phát triển kinh tế - xã hội nhanh như ở Quảng Ninh thì có thể nói hệ thống TTTM hay siêu thị trên địa bàn còn nhiều hạn chế, chưa xứng tầm. Để có một hệ thống TTTM, siêu thị chuẩn đúng theo nhu cầu cần có lộ trình quy hoạch phát triển phù hợp có định hướng, tầm nhìn dài hơi và phải đảm bảo thực hiện theo đúng những quy hoạch đó, tránh tình trạng quy hoạch chồng chéo. Đối với những quỹ đất đã được cấp tỉnh phê duyệt để phát triển thương mại thì cần phải có chế tài cụ thể để theo dõi, kiểm tra tiến độ dự án đó, tránh tình trạng quỹ đất đã có những nhà đầu tư không đủ năng lực triển khai dự án. Bên cạnh đó, địa phương cần tạo điều kiện nhiều hơn trong việc GPMB trả lại quỹ đất sạch cho nhà đầu tư triển khai dự án thuận lợi. Chúng ta cũng cần phải phân định rạch ròi hơn giữa những TTTM, siêu thị đạt chuẩn với những cơ sở tiêu chí yếu hơn nhưng vẫn mang danh TTTM hay siêu thị đang có hiện nay. * Ông Ngô Viết Long, Giám đốc Công ty CP Thương mại và Sản xuất Quảng Long, Cẩm Phả: Trong những năm qua, Siêu thị Quảng Long luôn cố gắng đổi mới để phục vụ nhu cầu mua sắm của người dân Cẩm Phả và các vùng lân cận với tiêu chí chất lượng, giá cả và tác phong phục vụ văn minh - hiện đại. Đặc biệt, trong chiến lược phát triển của mình Quảng Long đã lập dự án đầu tư xây dựng Trung tâm Thương mại Cẩm Phả tại bến xe Địa chất cũ và được tỉnh chấp nhận đầu tư từ năm 2007. Tuy nhiên, sau hơn 4 năm dự án vẫn chưa thể triển khai được vì chưa được bàn giao mặt bằng. Do vậy, doanh nghiệp chúng tôi mong muốn sớm được thị xã, tỉnh bàn giao mặt bằng để chúng tôi sớm triển khai dự án xây dựng Trung tâm Thương mại Cẩm Phả. Việc đầu tư xây dựng và đưa vào hoạt động Trung tâm Thương mại Cẩm Phả chắc chắn sẽ góp phần nâng cao hạ tầng thương mại của vùng than Cẩm Phả. Theo đó, chất lượng dịch vụ thương mại của thị xã cũng được nâng cao đáp ứng được nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn thị xã. * Ông Nguyễn Mạnh Tuấn, phường Trần Phú, TP Móng Cái: Làm nghề hướng dẫn viên du lịch nên tôi phải dẫn khách đi tham quan và mua sắm nhiều. Theo yêu cầu của du khách đi du lịch đều mong muốn được đi mua sắm nhất là các sản phẩm truyền thống của địa phương nhưng thật tình tôi không biết dẫn khách đi mua sắm ở đâu. Hàng hoá tại các Trung tâm Thương mại ở Móng Cái hầu hết đều là hàng có nguồn gốc từ Trung Quốc còn ở Hạ Long thì cũng chỉ có các chợ truyền thống như Hạ Long I, Hạ Long II. Ngay cả khu du lịch Bãi Cháy cũng chưa có điểm mua sắm nào đạt quy chuẩn. Tôi mong muốn tại các thành phố như Hạ Long, Móng Cái... cần có các siêu thị, trung tâm thương mại xứng tầm để có những khu trưng bày và bán các sản phẩm có uy tín của Việt Nam để khách du lịch đến tham quan và mua sắm. * Bà Trần Thu Trà, phường Hà Tu, TP Hạ Long: Trong những dịp nghỉ lễ, tôi thích đi siêu thị để sắm đồ dùng sinh hoạt cho cả gia đình. Tôi vốn không quen mặc cả nên rất ngại đi chợ mua sắm bởi họ nói thách quá cao nhất là trong những dịp này. Và tôi nghĩ đó cũng là mong muốn của rất nhiều người nội trợ vì chất lượng hàng hoá, nguồn gốc hàng hóa và giá cả được niêm yết rõ ràng. Tuy là một tỉnh du lịch nhưng đến nay cả tỉnh vẫn chưa có một siêu thị nào đáp ứng được nhu cầu của người dân và khách du lịch. Tôi nghĩ bên cạnh việc đầu tư các siêu thị hiện đại mới hoàn toàn, thì tỉnh nên chăng xem xét việc nâng cấp cơ sở hạ tầng từ các chợ truyền thống. Trong đó, đối với một số địa điểm chợ có thể nâng cấp thành siêu thị hoặc TTTM loại nhỏ cho phù hợp với thị hiếu của người dân. Không chỉ nâng cấp về hạ tầng mà cũng cần có các hoạt động tuyên truyền, bồi dưỡng kiến thức thương mại, nâng cao ý thức phục vụ khách hàng của những tiểu thương kinh doanh. HẢI - NHUNG |
