Trước đây, nói đến kinh tế Quảng Ninh mọi người thường nghĩ đến than và rừng, còn kinh tế biển mới chỉ được nhắc đến thuỷ sản, du lịch, gần đây là đóng tàu biển. Tuy nhiên, sau khi Trung ương có Nghị quyết về chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020 thì cách tiếp cận mới về biển ở Quảng Ninh được coi như một nhân tố địa lợi, một nguồn tài nguyên vô tận, mở hướng tăng trưởng cho nền kinh tế và là con đường tiến nhanh nhất hội nhập với nền kinh tế toàn cầu.
Với 250 km bờ biển nằm trong dải ven biển Bắc Bộ, diện tích mặt biển rộng trên 6.000 km2, có trên 2.000 hòn đảo lớn, nhỏ, 40.000 ha bãi triều, 20.000 ha eo vịnh, đây là nguồn tiềm năng rất lớn của Quảng Ninh. Toàn tỉnh có 10/14 huyện, thị xã, thành phố có biển, đảo (trong đó có 2 huyện đảo), đây là khu vực quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Nhờ có vị trí địa lý vượt trội so với các tỉnh vùng Đông Bắc Bộ nên Chính phủ đã xác định Quảng Ninh là một cực quan trọng của tam giác kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Mục tiêu là xây dựng Quảng Ninh trở thành một địa bàn động lực, cửa ngõ giao thông quan trọng của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ trong chiến lược hợp tác phát triển hai hành lang, một vành đai kinh tế Việt Nam - Trung Quốc - cửa ngõ khu vực mậu dịch tự do Trung Quốc - ASEAN sẽ được thiết lập trong tương lai gần. Quảng Ninh sẽ là trung tâm của khu vực phát triển năng động kinh tế ven biển và biển, có tốc độ tăng trưởng cao và bền vững, có thế và lực ngày càng lớn thúc đẩy sự phát triển và khả năng cạnh tranh.
Trong chương trình chiến lược biển Việt Nam, Chính phủ đã xác định thuỷ sản và tàu biển là trọng tâm trong chiến lược này. Ngoài ra khai thác khoáng sản thềm lục địa và phát triển du lịch trên các bãi biển là những biện pháp bổ sung với hy vọng tới năm 2020 thuỷ sản, đóng tàu biển, vận tải biển, dầu khí, du lịch và dịch vụ có liên quan sẽ chiếm tỷ trọng tăng trưởng cao trong GDP. Như vậy, kinh tế biển đang phát huy vai trò quan trọng đóng góp lớn vào sự phát triển kinh tế. Nhất là trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế đang diễn ra như một xu thế tất yếu, đang tạo động lực thúc đẩy quá trình chuyên môn hoá, hiện đại hoá, tạo sự năng động và tăng trưởng cho nền kinh tế và vị thế của Quảng Ninh thông qua các quan hệ hợp tác. Trong bối cảnh Khu vực mậu dịch tự do Trung Quốc - ASEAN đang được xây dựng và hợp tác khu vực liền vùng Vịnh Bắc Bộ, Quảng Ninh có thế mạnh và tiềm năng to lớn để phát triển các ngành kinh tế biển. Vừa qua tại Hội nghị hợp tác khu vực hai hành lang, một vành đai kinh tế Việt - Trung, Quảng Ninh tiếp tục được xác định là nhịp cầu quan trọng tuyến hành lang kinh tế này. Tất cả những yếu tố trên là cơ hội để Quảng Ninh xây dựng một trung tâm vận tải biển quốc tế. Biển và vùng ven biển tỉnh ta ngày càng tỏ rõ vị trí chiến lược quan trọng cả trước mắt và lâu dài, cả về kinh tế và quốc phòng-an ninh trên vùng biển Đông Bắc Tổ quốc. Để đạt mục tiêu trở thành tỉnh mạnh về biển, giàu lên từ biển, Tỉnh uỷ đã có Chương trình hành động về chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020. Chương trình nhằm đề ra các giải pháp khai thác có hiệu quả tiềm năng, thế mạnh của biển và ven biển để phát triển các ngành kinh tế.
Bến cập tàu huyện Cô Tô.
Nhìn xa hơn thuỷ sản và đóng tàu biển trong tiềm năng thế mạnh của mình thì phát triển kinh tế biển của Quảng Ninh phải bao gồm cả vùng ven biển, trên biển, kinh tế hải đảo kết hợp với các khu vực nội địa để phát triển nhanh, ổn định và bền vững. Ưu tiên phát triển mạnh theo một chương trình liên kết các ngành kinh tế biển quan trọng như: khai thác khoáng sản, hải sản, vận tải biển, dịch vụ biển và du lịch. Hình thành một số ngành chủ lực có kỹ thuật, công nghệ hiện đại, có giá trị xuất khẩu cao và nguồn tích luỹ lớn cho nền kinh tế. Phát triển đồng bộ và từng bước hiện đại hoá hệ thống kết cấu hạ tầng ven biển, đặc biệt là Khu Kinh tế Vân Đồn, các khu công nghiệp ven biển gắn với hệ thống cảng biển, xây dựng các cảng nước sâu tạo cửa mở ra biển cho các vùng nội địa trong cả nước. Để có được sự phát triển tăng tốc cho vùng biển và ven biển phải xác định và lựa chọn khâu đột phá, có trọng điểm ưu tiên đầu tư làm động lực thúc đẩy phát triển. Căn cứ vào tình hình thực tế hiện nay, thế mạnh của Quảng Ninh thì thứ tự cần ưu tiên chọn làm khâu đột phá trong chiến lược kinh tế biển đến năm 2020 đó là, đầu tư xây dựng hoàn thiện hệ thống cảng biển và kết cấu hạ tầng ven biển. Tuy không trực tiếp tạo ra sự tăng trưởng GDP cao và tích luỹ lớn nhưng hệ thống cảng biển và hạ tầng ven biển lại có ý nghĩa quyết định trong việc liên kết và thúc đẩy kinh tế - xã hội không chỉ của vùng ven biển mà còn của các vùng khác trong tỉnh và các tỉnh lân cận theo hướng hiện đại hoá mở cửa mạnh ra ngoài nước. Sự hình thành và phát triển các cảng biển phải gắn với mạng lưới giao thông đường bộ, đường sắt ven biển là cơ sở và tiền đề quan trọng hàng đầu để hình thành và phát triển các đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế, các trung tâm du lịch và dịch vụ ven biển. Tiếp đến là ưu tiên cho phát triển các khu công nghiệp tập trung ven biển, khu kinh tế, du lịch - dịch vụ. Tuy tính liên kết toàn vùng của khu vực này không chặt chẽ như kết cấu hạ tầng ven biển nhưng lại là những ngành kinh tế mũi nhọn hoặc rất quan trọng, không những đóng góp trực tiếp vào sự tăng trưởng nhanh của kinh tế biển, mà còn tạo động lực lớn thúc đẩy kinh tế - xã hội vùng ven biển của cả tỉnh phát triển nhanh theo hướng CNH - HĐH. Về tầm nhìn ngắn hạn thì từ nay đến năm 2010 cần tập trung chủ yếu vào củng cố các cơ sở hạ tầng đã có, đổi mới một bước công nghệ; phát triển các khu công nghiệp lớn như: Cái Lân, Việt Hưng, HảiHà; tổ hợp dịch vụ cảng biển - đóng tàu, trung chuyển dầu khí đầm nhà Mạc (Yên Hưng).
| Ý kiến các nhà lãnh đạo, quản lý Đồng chí Nguyễn Quang Hưng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh: Sớm hoàn thiện quy hoạch về phát triển kinh tế biển Phát triển kinh tế biển là chiến lược quan trọng, đặc biệt đối với Quảng Ninh càng có ý nghĩa sâu xa đối với kinh tế và an ninh quốc phòng. Vì vậy cần có sự quán triệt sâu sắc trong cán bộ, đảng viên, từng cấp, từng ngành về chiến lược này. Thực hiện chương trình hành động chiến lược biển có rất nhiều việc phải làm, cả trước mắt và lâu dài, có sự kết hợp kế hoạch giữa ngắn và dài. Về nhiệm vụ quan trọng trước mắt đó là sớm hoàn thiện quy hoạch chung phát triển kinh tế biển. Quy hoạch phải toàn diện, đầy đủ, đồng bộ, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội chung của tỉnh, từng ngành, địa phương phải gắn với biển bao gồm cả kinh tế, dân cư, an ninh quốc phòng. Hiện nay chúng ta chưa có đội ngũ cán bộ quản lý có kinh nghiệm, chuyên môn về biển, vì vậy để thực hiện được chiến lược này cần củng cố bộ máy làm công tác quản lý mang tính chuyên nghiệp từ tỉnh xuống cơ sở. Ngoài việc triển khai thực hiện tốt các nhiệm vụ theo chương trình hành động chiến lược biển của Tỉnh uỷ, theo tôi việc cần làm trước mắt là ưu tiên đầu tư xây dựng các xã đảo, huyện đảo có tiềm lực vững mạnh. Với quan điểm dân ở đảo phải giàu, có như vậy họ mới yên tâm bám đảo, xây dựng bảo vệ biển đảo và là lực lượng mạnh có thể huy động tại chỗ. Xem xét lại chương trình phát triển kinh tế - xã hội của từng ngành, từng địa phương gắn với chiến lược biển của Trung ương, của tỉnh. Quy hoạch đầu tư xây dựng các tuyến đường ven biển, các cảng vận chuyển container, vận chuyển khách. Đồng chí Lương y dược, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường: Sẽ triển khai một số dự án nghiên cứu về tài nguyên, môi trường biển trong thời gian tới Với vai trò là cơ quan tham mưu giúp việc cho UBND tỉnh trong việc quản lý tài nguyên, môi trường, thực hiện Chiến lược biển đến năm 2020, hiện Sở Tài nguyên và Môi trường đang xây dựng Đề án tổng thể bảo vệ môi trường biển và ven biển. Theo đó sẽ tập trung vào việc khoanh vùng các khu vực bảo vệ, khu vực hạn chế khai thác tài nguyên biển, bảo vệ và phát triển rừng ngập mặn, khu vực nuôi trồng thuỷ sản... Trước đây công tác bảo vệ tài nguyên môi trường biển cũng đã được quan tâm nhưng chưa nhiều, vì vậy trong thời gian tới Sở sẽ tham mưu cho UBND tỉnh tham gia Ban Chỉ đạo Dự án Điều tra cơ bản tài nguyên và môi trường biển do Bộ Tài Nguyên và Môi trường tổ chức thực hiện gồm: các chính sách quản lý tài nguyên và môi trường biển; tăng cường năng lực và cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ nhiệm vụ điều tra cơ bản và quản lý tài nguyên, môi trường biển; tăng cường hợp tác quốc tế trên lĩnh vực này. Trong năm 2008, Ngành sẽ báo cáo UBND tỉnh trình Bộ Kế hoạch và Đầu tư danh mục dự án, chương trình hợp tác quốc tế về biển, dự kiến có 2 dự án, đó là: Dự án Hỗ trợ kỹ thuật nâng cao nhận thức cộng đồng nhằm cải thiện môi trường Vịnh Hạ Long, dự án này phối hợp với Trung tâm môi trường toàn cầu OSAKA (Nhật Bản) đang xây dựng đề cương; Dự án bảo vệ môi trường để phát triển du lịch bền vững ở TP Hạ Long (đang trình Chính phủ phê duyệt). Nhận thức rõ vai trò quan trọng của kinh tế biển đối với sự phát triển của tỉnh nên trong thời gian tới ngành sẽ tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức và ý thức trách nhiệm của cộng đồng tham gia bảo vệ môi trường biển. Đồng chí Vũ Khắc Từ, Giám đốc cảng Quảng Ninh: Đầu tư hơn 400 triệu USD để mua sắm thiết bị và xây dựng cầu bến Thực hiện chương trình hành động chiến lược biển đến năm 2020 của Tỉnh uỷ, trong thời gian tới Cảng Quảng Ninh tiếp tục đầu tư máy móc, thiết bị, xây dựng các cầu bến để nâng cao năng lực bốc xếp, khối lượng hàng hoá thông qua cảng. Riêng đối với Cảng Cái Lân trong quý I- 2008, sẽ đầu tư 165 tỷ đồng để mua sắm thiết bị, nâng năng lực bốc xếp lên 5 triệu tấn hàng hoá thông qua cảng. Trong quý III, đầu tư 103 triệu USD xây dựng 3 cầu số 2, 3, 4. Sau năm 2013 xây tiếp cầu số 8, 9, tổng kinh phí đầu tư khoảng 200 triệu USD. Phấn đấu đến năm 2011 khối lượng hàng hoá bốc xếp qua cảng là 10 triệu tấn, năm 2016 là 17 triệu tấn. Đồng chí Cao Tuy, Giám đốc Sở Thuỷ sản: Nhiệm vụ trước mắt là chuyển đổi khai thác ven bờ, ổn định đời sống cho ngư dân Trong Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020 thì thuỷ sản được xác định là một trong nhiệm vụ trọng tâm. Và trong chương trình hành động của Tỉnh uỷ, UBND tỉnh cũng xác định thuỷ sản là một trong những ngành mũi nhọn của chiến lược này. Nhận thức điều này ngành đang xây dựng chương trình phát triển thuỷ sản trong Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020, trong đó trước mắt tập trung thực hiện chuyển đổi khai thác ven bờ, ổn định đời sống cho hàng vạn ngư dân nghèo ven biển. Theo đó sẽ hướng dẫn bà con chuyển đổi sang nuôi biển, đặc biệt tập trung nuôi nhuyễn thể, vừa để bảo vệ môi trường biển, vừa có sản phẩm đặc sản phục vụ cho du lịch các tuyến biển, đảo. Tiếp đó đẩy mạnh khai thác tuyến khơi, đào tạo nghề, nâng cao năng lực khai thác cho đội tàu xa bờ có thể tham gia vào vùng đánh cá chung Vịnh Bắc Bộ. Tích cực tham mưu UBND tỉnh để đề nghị Chính phủ, các Bộ, ngành Trung ương đầu tư cho khu dịch vụ hậu cần nghề cá Cô Tô, Vân Đồn, một số chợ cá trên biển, bến cá ở các xã đảo. Nghiên cứu kêu gọi nhà đầu tư xây dựng cơ sở chế biến thuỷ sản ở khu vực miền Đông. Để phát triển bền vững trong chỉ đạo ngành sẽ tập trung về vấn đề bảo vệ môi trường vùng nuôi, sử dụng thức ăn, chế phẩm sinh học, bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản. Lan Hương (Thực hiện) |
