Theo đánh giá của ngành chức năng, từ năm 1995 trở lại đây, rừng và tài nguyên rừng ngập mặn trên địa bàn huyện Tiên Yên đã bị suy giảm một cách nhanh chóng cả về chất lượng và số lượng, trong đó có rừng ngập mặn tại xã Đồng Rui - một hệ sinh thái rừng ngập mặn điển hình của khu vực phía Bắc Việt Nam, với tổng diện tích 3.000 ha cũng đã bị suy giảm nghiêm trọng.
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng suy giảm diện tích và chất lượng của rừng ngập mặn nơi đây chủ yếu do hiểu biết về vai trò ý nghĩa và giá trị của rừng ngập mặn đối với đời sống kinh tế cũng như bảo vệ môi trường sinh thái, phòng ngừa thảm họa của người dân còn hạn chế. Đại bộ phận người nông dân do đời sống kinh tế khó khăn đã vào rừng ngập mặn để xây dựng, cải tạo ao, đầm nuôi tôm, cá… Cùng với đó, công tác quản lý, bảo vệ rừng chưa được triển khai đồng bộ giữa các cấp từ huyện đến các xã. Các chế tài và các thể chế quản lý, bảo vệ và công tác giao đất giao rừng còn nhiều bất cập, đôi lúc còn tỏ ra chưa phù hợp… Xuất phát từ thực trạng trên, Ban Quản lý rừng phòng hộ Tiên Yên đã tham mưu cho huyện đưa nhiều chủ trương và giải pháp nhằm quản lý, bảo vệ và khôi phục rừng ngập mặn trên địa bàn với nhiều chương trình, dự án trồng, khoanh nuôi bảo vệ rừng ngập mặn, trong đó có chương trình trồng rừng ngập mặn và phòng ngừa thảm họa giai đoạn 2006-2010. Cùng với đó, huyện Tiên Yên đã tranh thủ sự quan tâm, hỗ trợ của các cấp, các ngành, các tổ chức trong và ngoài nước đối với công tác trồng rừng ngập mặn. Vì vậy, những năm qua, công tác trồng, quản lý, bảo vệ rừng ngập mặn đã đạt được kết quả hết sức khả quan. Từ năm 2006-2010, tổng diện tích rừng ngập mặn được thiết lập (rừng tự nhiên kết hợp khoanh nuôi tái sinh) trên địa bàn huyện lên tới 2.948,3 ha, trong đó, rừng trồng: 370 ha. Diện tích rừng trồng mới bao gồm rừng do tổ chức UNDP (Dự án nhỏ của Liên hợp quốc) tài trợ trồng 120 ha; rừng do tổ chức ACTMANG (Hà Lan) trồng 50 ha; rừng do Dự án SUMA trồng 20 ha; rừng do Trường Đại học Quốc gia Hà Nội trồng 30 ha; rừng phòng hộ do Công ty CP Đầu tư Phát triển tài nguyên trồng 150 ha. Bên cạnh công tác trồng, phục hồi, khoanh nuôi bảo vệ, huyện Tiên Yên, Ban Quản lý rừng phòng hộ huyện đặc biệt quan tâm đến công tác tuyên truyền, vận động nâng cao nhận thức của mọi tầng lớp nhân dân về vai trò, ý nghĩa của rừng ngập mặn với nhiều hình thức thức khác nhau. Chỉ tính riêng trong 2 năm 2009 và 2010 đã có hàng chục cuộc thi tìm hiểu về vai trò, tác dụng và các biện pháp bảo vệ rừng ngập mặn được tổ chức trên địa bàn. Các hình thức thi tìm hiểu phong phú, có tính thu hút cao và thực sự đã tạo ra sân chơi bổ ích cho học sinh tham gia. Đặc biệt, để nâng cao ý thức bảo vệ rừng ngập mặn tại địa phương, Trường Đại học Quốc gia Hà Nội đã tổ chức cuộc thi tìm hiểu về vai trò, ý nghĩa của rừng ngập mặn tại xã Đồng Rui với đối tượng tham gia là các tổ chức, đoàn thể và nhân dân trong xã. Thông qua công tác tuyên truyền, vận động đã làm thay đổi cơ bản nhận thức của các tầng lớp trong huyện về vai trò và ý nghĩa của rừng ngập mặn. Từ đó đã chấm dứt tình trạng phá rừng, toàn bộ rừng ngập mặn trên phạm vi huyện đã được quản lý, bảo vệ một cách bền vững. Đặc biệt hàng trăm ha ao, đầm không có khả năng nuôi trồng thuỷ hải sản đã được các chủ đầm tự nguyện trả về địa phương để trồng rừng ngập mặn. Trao đổi với chúng tôi, ông Lý Văn Diểng, Trưởng Ban Quản lý rừng phòng hộ Tiên Yên cho biết: Chương trình trồng rừng ngập mặn và phòng ngừa thảm họa trên địa bàn huyện, sau 5 năm triển khai đã cho kết quả hết sức khả quan. Rừng ngập mặn đã được quản lý, phục hồi theo hướng bền vững, tăng về diện tích, chất lượng rừng. Kết quả này bước đầu đã có tác động tích cực đến đời sống, kinh tế, xã hội của các xã ven biển nói riêng và toàn huyện nói chung. Do rừng được trồng mới và phục hồi tốt, đã tạo ra môi trường trú ngụ thuận lợi cho nhiều loài hải sản. Như: giun biển, ngao, ngán, vạng, mực, tôm, cá…), tạo ra nguồn thu đáng kể góp phần cải thiện đời sống kinh tế cho trên 85% người dân tại 5 xã ven biển từ nghề đánh bắt thủy sản dưới tán rừng ngập mặn; góp phần cải thiện môi trường sinh thái trong khu vực, có tác dụng to lớn trong việc che chắn sóng, bão, lũ cho đê, cho làng mạc, ngăn nước biển dâng, triều cường, xâm mặn... Mặc dù công tác quản lý, khoanh nuôi, bảo vệ và phát triển rừng ngập mặn trên địa bàn huyện Tiên Yên những năm qua thu được kết quả khả quan, song một thực tế hiện nay là trên địa bàn huyện, ngoài Ban Quản lý rừng phòng hộ Tiên Yên còn có các doanh nghiệp, tổ chức khác cũng tham gia công tác này dẫn đến sự chồng chéo nên công tác quản lý, bảo vệ kém hiệu quả; tính bền vững trong bảo vệ, khôi phục, phát triển rừng ngập mặn chưa cao. Cùng với đó, vốn đầu tư cho quản lý, bảo vệ và phát triển rừng trên địa bàn huyện còn thấp so với nhu cầu, nên công tác quản lý, bảo vệ còn chưa thu được kết quả như mong đợi. Thiết nghĩ, việc quản lý, phát triển rừng ngập mặn trên địa bàn huyện Tiên Yên cần tập trung vào một đầu mối để nâng cao hơn nữa tính bền vững. Với 5/12 xã, thị trấn giáp biển có rừng ngập mặn, Tiên Yên hiện đang là một trong số ít địa phương trên địa bàn tỉnh có hệ sinh thái rừng ngập mặn ven biển độc đáo, phong phú. Rừng ngập mặn nơi đây có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với việc phát triển kinh tế của địa phương, đồng thời góp phần quan trọng trong bảo vệ môi trường sinh thái, ngăn ngừa thảm họa do thiên tai gây ra. Theo báo cáo của Ban Quản lý rừng phòng hộ Tiên Yên, hiện nay, tổng diện tích rừng và đất rừng ngập mặn trên địa bàn huyện có 6.264,1 ha, trong đó đất có rừng: 2.948,3 ha (rừng tự nhiên: 2.578,3 ha; rừng trồng: 370 ha); đất chưa có rừng 3.315,8 ha.
Rừng ngập mặn đã góp phần bảo vệ môi trường sinh thái, tăng thu nhập cho một bộ phận lớn người dân các xã ven biển huyện Tiên Yên. (Trong ảnh: Rừng ngập mặn tại xã Đồng Rui).
