Theo thống kê của Chi cục Kiểm lâm, năm 2009, trên địa bàn Quảng Ninh đã xảy ra 27 vụ cháy rừng với 114,4 ha. Mặc dù mới bước vào mùa hanh khô nhưng từ đầu tháng 10 đến nay cũng đã xảy ra 2 vụ cháy rừng gây thiệt hại về kinh tế và cảnh quan môi trường:
Tại TP Móng Cái, ngày 4-10, khi người dân xử lý thực bì đã để đám cháy lây lan, thiêu rụi 5,1 ha rừng thông nhựa của Lâm trường 42, Đoàn Kinh tế Quốc phòng 327; tại TP Hạ Long, ngày 30-10, vụ cháy rừng phòng hộ và cảnh quan môi trường tại tổ 1, khu 1, phường Hùng Thắng cũng đã thiêu rụi 15,2 ha rừng. Theo cảnh báo của Chi cục Kiểm lâm tỉnh thì ở Quảng Ninh đã có nhiều ngày không mưa, thời tiết khô hanh kéo dài, có nguy cơ xảy ra cháy rừng rất cao tại một số địa phương.
Vụ cháy rừng tại tổ 1, khu 1, phường Hùng Thắng (TP Hạ Long) sáng ngày 30-10-2010.
Ảnh: Anh Tuấn
Theo thống kê, diện tích đất có rừng trên địa bàn tỉnh hiện nay là 301.751 ha, trong đó, diện tích rừng tự nhiên 149.192 ha, rừng trồng là 152.559,8 ha. Ngay khi bước vào mùa hanh khô năm nay, Ban Chỉ đạo các vấn đề cấp bách trong bảo vệ rừng và phòng cháy chữa cháy rừng (BVR&PCCCR) tỉnh đã thành lập Đoàn kiểm tra liên ngành thực hiện kiểm tra công tác PCCCR và sử dụng rừng tại 11/14 huyện, thị xã, thành phố trên địa bàn tỉnh. Qua kiểm tra, Ban chỉ đạo của các huyện đã ban hành và chỉ đạo các ngành, xã, phường, thị trấn tăng cường các biện pháp cấp bách trong BVR&PCCCR; xây dựng phương án, kế hoạch chi tiết về PCCCR. Tuy nhiên, phần lớn các chủ rừng khi xây dựng phương án PCCCR chưa đúng nội dung, bố cục, chưa có ý kiến chấp thuận của cơ quan chức năng theo quy định của Luật PCCC; một số công ty chưa xây dựng hệ thống biển báo cấm lửa, nội quy quy định, chưa lập hồ sơ theo dõi công tác PCCCR, chưa tổ chức tập huấn PCCCR theo quy định; một số dự án, chủ rừng có sử dụng ngân sách Nhà nước và vốn nước ngoài đầu tư trồng rừng thông, việc xây dựng phương án và thực hiện các biện pháp PCCCR chưa đảm bảo theo quy định; việc sử dụng nguồn vốn ngân sách Nhà nước đầu tư xây dựng các công trình PCCCR chưa tuân thủ các quy định về thiết kế hoặc thi công chưa đảm bảo đúng yêu cầu kỹ thuật và tiến độ. Để chủ động trong công tác PCCCR, bảo vệ rừng, Chi cục Kiểm lâm tỉnh đã chỉ đạo Hạt kiểm lâm các huyện, thị xã xây dựng lịch trực BVR&PCCCR, phân công trách nhiệm cụ thể cho từng cá nhân; củng cố các tổ xung kích chữa cháy rừng ở cơ sở; xây dựng phương án PCCC, huấn luyện nghiệp vụ chữa cháy rừng và trang bị phương tiện, dụng cụ PCCC cho các lực lượng chuyên trách. Tổ chức nhiều đợt diễn tập PCCCR cấp huyện tại một số địa phương; chỉ đạo các Công ty lâm nghiệp, các doanh nghiệp tư nhân thực hiện các dự án trồng rừng xây dựng phương án PCCCR được các cấp có thẩm quyền phê duyệt. Cùng với đó, Chi cục thực hiện đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật BVR&PCCCR tới mọi tầng lớp nhân dân; triển khai thực hiện hiệu quả công tác dự tính, cảnh báo cháy rừng, thông tin kịp thời tới cơ sở để nắm vững diễn biến khí hậu thời tiết và nguy cơ cháy rừng có thể xảy ra.
Theo ông Mạc Văn Xuyên, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh, từ năm 2009, với việc áp dụng phần mềm cảnh báo cháy rừng, công tác dự tính, cảnh báo cháy rừng được thực hiện có hiệu quả hơn. Những thông tin cảnh báo kịp thời, có độ chính xác cao nên hiệu quả công tác PCCCR được nâng cao. Tuy nhiên, dù đã chủ động nhưng công tác này còn gặp không ít khó khăn. Theo dự báo, hiện nay tại các địa phương như: Đông Triều, Yên Hưng, Vân Đồn, Uông Bí, Cẩm Phả, Móng Cái, Tiên Yên, Ba Chẽ, Bình Liêu, TP Hạ Long là những khu vực có nguy cơ xảy ra cháy rừng rất cao. Qua thực tế nhiều năm qua cho thấy, phần lớn những vụ cháy rừng đều xảy ra tại những diện tích rừng thông trồng tập trung (hết năm 2009, toàn tỉnh có 38.909,3 ha). Đây cũng là một khó khăn trong công tác BVR&PCCCR. Vì những dự án trồng rừng này được thực hiện bằng nguồn kinh phí của Nhà nước và chỉ được cấp kinh phí chăm sóc đến hết năm thứ 3, những năm tiếp theo, kinh phí cho việc chăm sóc loại rừng này không có, trong khi rừng chưa khép tán, thực bì phát triển mạnh nên nguy cơ xảy ra cháy rừng là rất lớn, nhất là trong điều kiện thời tiết hanh khô. Cùng với đó, một số đơn vị được sử dụng nguồn vốn Nhà nước để đầu tư, xây dựng đường băng cản lửa hiệu quả chưa cao do việc thi công chậm, chất lượng chưa đảm bảo. Theo quy định, đường băng cản lửa phải rộng 10m và được thi công xong trước mùa hanh khô (trước tháng 9). Tuy nhiên, qua kiểm tra, nhiều đơn vị đến hết tháng 10, tháng 11 vẫn còn đang thi công nên không có tác dụng về phòng ngừa. Theo Nghị định 09/2006/NĐ-CP của Chính phủ quy định về phòng cháy và chữa cháy rừng thì tất cả việc thi công, thiết kế băng cản lửa của các đơn vị lâm nghiệp khi nghiệm thu phải có sự tham gia của cơ quan kiểm lâm nhưng hiện nay việc này chưa được thực hiện theo đúng quy định. Đặc biệt, việc xây dựng phương án PCCCR, đầu tư cho các công trình PCCCR của nhiều chủ rừng, nhất là các đơn vị tư nhân thực hiện còn chưa đảm bảo. Theo Nghị định 09 của Chính phủ, Thông tư 04 của Bộ Công an và quy định của UBND tỉnh thì tất cả các dự án trồng rừng trước khi thực hiện phải xây dựng được phương án PCCC được các cấp có thẩm quyền phê duyệt thì mới được triển khai thực hiện. Nhưng hiện nay, hầu như việc này đã bị bỏ qua.
Trong điều kiện thời tiết hanh khô như hiện nay, để chủ động PCCC rừng, bảo vệ rừng, các chủ rừng, Ban Chỉ đạo PCCCR các địa phương cần chủ động rà soát lại công tác PCCCR tại địa phương, đơn vị; chuẩn bị chu đáo, sẵn sàng về nguồn nước để đảm bảo ứng cứu khi có sự cố; xây dựng, kiểm tra băng cản lửa, trang thiết bị... để có phương án bổ sung kịp thời. Có phương án PCCCR một cách khoa học và thường xuyên tập huấn công tác PCCC rừng cho lực lượng chuyên trách, bố trí lực lượng nòng cốt, các tổ đội xung kích để khi có sự cố xảy ra cần thực hiện theo phương án đã được phê duyệt.
