Phòng chống dịch bệnh cho đàn gia súc, gia cầm: Khó khăn từ nhiều phía

Tiêm phòng cho đàn gia súc, gia cầm chậm so với kế hoạch

Thực hiện kế hoạch tiêm phòng năm 2011, Quảng Ninh sẽ thực hiện tiêm phòng 200.000 liều vacxin long móng lở mồm; 3,1 triệu mũi vacxin cúm gia cầm; 160.000 liều vacxin tụ huyết trùng trâu, bò; 280.000 liều vacxin các loại cho đàn lợn và 65.000 liều vacxin dại. Mặc dù kế hoạch tiêm phòng có sớm và được phân bổ cụ thể cho từng địa phương, tuy nhiên, đến thời điểm này, toàn tỉnh mới chỉ thực hiện được 31.492 liều vacxin long móng lở mồm, đạt 32% kế hoạch tiêm phòng đợt 1; 29.913 liều vacxin tụ huyết trùng trâu, bò, đạt 43% kế hoạch tiêm phòng đợt 1; các loại vacxin dịch tả, tụ dấu, phó thương hàn cũng mới chỉ thực hiện được 40% kế hoạch tiêm phòng đợt 1 với 63.773 liều; vacxin dại được 30.925 liều, đạt 54% kế hoạch năm. Riêng đối với dịch cúm gia cầm, đến thời điểm này toàn tỉnh chưa thực hiện tiêm phòng theo kế hoạch năm 2011 cho một con gia cầm nào với nguyên nhân hiện nay chưa có vacxin cúm gia cầm cấp từ Trung ương. Đối với bệnh dại, mặc dù đến thời điểm này đã thực hiện được 54% kế hoạch năm song theo nhận định của ngành chức năng, năm 2010, toàn tỉnh chỉ thực hiện tiêm phòng được 74% kế hoạch, năm nay sẽ không đạt được con số 74% do tính chủ quan của người dân. Bệnh dại sau nhiều năm không phát sinh tại các địa phương nên người dân và chính quyền địa phương không vào cuộc một cách quyết liệt.

Trao đổi với chúng tôi, ông Trần Xuân Đông, Chi cục phó Chi cục Thú y tỉnh cho biết: Mặc dù năm nay công tác tiêm phòng có nhiều thuận lợi như kế hoạch tiêm phòng năm 2011 được UBND tỉnh phê duyệt sớm và kinh phí cho công tác phòng chống dịch bệnh trên địa bàn được phân khai cụ thể cho các địa phương nhưng việc triển khai thực hiện còn gặp nhiều khó khăn. Bên cạnh công tác kiểm soát vận chuyển, mua bán và giết mổ gia súc, gia cầm thì ngay trong chuyên môn của ngành cũng có một số trở ngại ví dụ như đối với việc tiêm phòng vacxin long móng lở mồm vì đến 14-3, dịch mới cơ bản ổn định, không phát sinh ca bệnh mới nên ngành, địa phương buộc phải chờ diễn biến của dịch, khi đã ổn định (sau 21 ngày không phát sinh ca bệnh mới tại vùng dịch và những địa phương lân cận) thì mới được tiêm phòng. Theo thông báo của Cục Thú y, thời gian gần đây dịch cúm gia cầm có diễn biến phức tạp nên vacxin nhập về chưa cấp được cho các địa phương trong đó có Quảng Ninh. Cùng với đó, tập quán chăn nuôi nhỏ lẻ, manh mún gây khó khăn cho tiến độ tiêm phòng; đội ngũ thú y viên mỏng, trợ cấp cho cán bộ thú y cơ sở… cũng là khó khăn lớn đối với công tác tiêm phòng, dập dịch khi có dịch xảy ra.

Kiểm soát vận chuyển, mua bán, giết mổ lỏng lẻo

Hàng năm, mỗi khi dịch bệnh trên đàn gia súc, gia cầm xảy ra thì Quảng Ninh luôn là một trong những địa phương dịch xuất hiện sớm và kéo dài - Đó là nhận định của ngành chức năng. Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là khâu kiểm soát vận chuyển, mua bán, giết mổ gia súc, gia cầm vào địa phương và trên địa bàn còn quá lỏng lẻo. Theo quy định của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, trên các trục quốc lộ chính chỉ có thể thành lập một vài chốt kiểm dịch, việc vận chuyển gia súc vào địa bàn Quảng Ninh chủ yếu từ quốc lộ 18 (Bắc Ninh - Hải Dương - Quảng Ninh) và quốc lộ 10 (Hải Phòng - Quảng Ninh) và từ Móng Cái về. Trong khi quốc lộ 10 đã có Trạm kiểm dịch tại cầu Đá Bạc, quốc lộ 18 có trạm kiểm dịch tại Sao Đỏ (Hải Dương) nên việc thành lập trạm kiểm dịch động vật tại Quảng Ninh chỉ được thành lập khi đã công bố dịch trên địa bàn toàn tỉnh, nên ngành Thú y không thể kiểm soát được nguồn gốc của gia súc, gia cầm vận chuyển vào địa phương. Theo nhận định của ngành chức năng, mặc dù đã tăng cường kiểm tra, song hàng ngày vẫn có từ 15-20 xe vận chuyển gia súc, gia cầm vận chuyển vào địa phương. 40-50%, gia súc, gia cầm được vận chuyển vào địa bàn tỉnh không có giấy chứng nhận kiểm dịch, trong đó không loại trừ tình trạng người chăn nuôi bán chạy gia súc, gia cầm đã mắc bệnh. Tính đến ngày 15-5, cơ quan Thú y đã phối hợp với các ngành chức năng xử lý 84 vụ vận chuyển, mua bán trái phép gia súc, gia cầm trên địa bàn tỉnh. Tuy nhiên, đây chỉ là phần nổi của tảng băng chìm của việc vận chuyển, mua bán trái phép gia súc, gia cầm.

Một khó khăn rất lớn hiện nay đó là việc kiểm soát giết mổ gia súc, gia cầm trên địa bàn. Mặc dù UBND tỉnh, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, ngành Thú y đã có nhiều văn bản quy định, hướng dẫn về quy hoạch xây dựng, quản lý các điểm giết mổ gia súc, gia cầm tập trung nhưng việc triển khai của các địa phương còn quá chậm. Tại Quyết định số 1214 ngày 8-5-2006 của UBND tỉnh về việc phê duyệt quy hoạch các cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tập trung trên địa bàn tỉnh thì đến năm 2020, toàn tỉnh sẽ có 23 lò giết mổ gia súc, gia cầm tập trung… nhưng đến nay, toàn tỉnh mới chỉ có 4 điểm giết mổ có đủ điều kiện, song hoạt động cầm chừng. Theo tính toán, bình quân mỗi ngày có khảng 1.500 con gia súc và 2-3 tấn gia cầm được giết mổ, tiêu thụ tại các chợ trên địa bàn toàn tỉnh nhưng các điểm giết mổ tập trung có kiểm soát của cơ quan thú y mới chỉ đáp ứng được từ 20-25%. Khâu kiểm soát, kiểm dịch tại các chợ vì thế không kiểm soát được tận gốc, nguy cơ phát tán mầm bệnh là rất cao mà chủ yếu thông qua vận chuyển, mua bán và giết mổ.

Mặc dù UBND tỉnh đã “trải thảm hoa” cho các doanh nghiệp hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực đầu tư xây dựng điểm giết mổ gia súc, gia cầm tập trung như: Chính sách thuê đất, hỗ trợ vốn, thuế… song các chủ doanh nghiệp cũng chưa mấy “mặn mà”. Thiết nghĩ, để công tác phòng chống dịch bệnh cho đàn gia súc, gia cầm đạt hiệu quả cao cần có sự vào cuộc tích cực của các cấp, các ngành, các địa phương từ khâu kiểm soát vận chuyển, mua bán, giết mổ đến các biện pháp chuyên môn về thú y.