Năm nay vừa bước vào sản xuất vụ xuân bà con nông dân đã gặp vô vàn khó khăn do thời tiết và dịch bệnh. Mở đầu là đợt rét đậm và rét hại kéo dài tới 38 ngày (đây là đợt rét lịch sử trong vòng 40 năm qua), trong đó có 25 ngày rét hại, nhiệt độ ngoài trời có ngày xuống 50C đã khiến cho gần 5.000 ha lúa và mạ xuân đã xuống giống bị chết.
Đảm bảo năng suất, sản lượng: việc không hề dễ
Năm nay vừa bước vào sản xuất vụ xuân bà con nông dân đã gặp vô vàn khó khăn do thời tiết và dịch bệnh. Mở đầu là đợt rét đậm và rét hại kéo dài tới 38 ngày (đây là đợt rét lịch sử trong vòng 40 năm qua), trong đó có 25 ngày rét hại, nhiệt độ ngoài trời có ngày xuống 50C đã khiến cho gần 5.000 ha lúa và mạ xuân đã xuống giống bị chết. Thiệt hại nặng nề này lại rơi chủ yếu vào 2 huyện trọng điểm nông nghiệp của tỉnh là Đông Triều và Yên Hưng.
Cán bộ Sở NN & PTNT kiểm tra tình hình lúa bị chết sau đợt rét đậm, rét hại.
Chưa kịp hưởng hết niềm vui Tết đến xuân về bà con lại đứng trước vô vàn nỗi lo về một năm thất bát khi mà toàn bộ thóc giống trong nhà đổ ra gieo đã bị chết trắng, có nhà gieo tới 3 lần vẫn không có mạ để cấy. Hậu quả của đợt rét đậm, rét hại kéo dài này là trên nhiều cánh đồng chỉ còn trơ một màu thâm đen của đất, lơ thơ vài ngọn lúa còn sống sót. Không còn thóc giống để gieo nhiều nhà phải đổ cả thóc thịt ra để làm giống. Vượt qua khó khăn với sự hỗ trợ của tỉnh về tiền mua thóc giống bà con lại lao vào sản xuất chạy đua với thời gian để kịp khung thời vụ. Nhưng vừa làm lại vừa lo khi giá vật tư nông nghiệp cứ vùn vụt tăng cao. Đầu vụ giá 1 kg phân đạm chỉ 4.500 - 5.000 đồng, sau một tháng giá đã tăng lên 7.500 đồng/kg đạm; 4.200 - 4.500 đồng/kg phân NPK tổng hợp. Tiền công làm đất (cả công cày và bừa) vào chính vụ chỉ có 60.000 - 80.000 đồng/sào, sau Tết do giá nhiên liệu tăng nên tiền công làm đất chỉ mỗi khâu bừa cũng mất 60.000 đồng/sào. Tính tổng chi phí cho việc gieo cấy lại một sào phải mất từ 120.000 - 150.000 đồng. Theo tính toán của cơ quan chuyên môn, sau đợt bón thúc này bà con sẽ phải tăng cường bón phân cho lúa và chuẩn bị một lượng phân nữa để bón đón đòng. Trong điều kiện giá phân bón đang leo thang vùn vụt như hiện nay chắc chắn nhiều hộ nông dân sẽ phải bỏ đợt bón đón đòng này.
Hoàn thành xong tiến độ gieo cấy, vừa kịp khung thời vụ, sản xuất vụ xuân lại đứng trước nguy cơ thiếu nước. Mặc dù trong thời điểm sản xuất các công ty thuỷ nông vẫn đảm bảo cung cấp đủ nước tưới nhưng trong điều kiện thời tiết hanh khô, từ đầu năm đến giờ chưa có mưa, lượng nước ở các hồ chứa đang giảm nhanh chóng. Tính đến ngày 15-2, lượng nước trữ ở 23 hồ chứa trên toàn tỉnh còn 148,8 triệu m3, giảm 9,1 triệu m3 so với tháng trước, giảm 14,9 triệu m3 so với cùng kỳ. Hạn hán đã bắt đầu “hỏi thăm” đến một số xứ đồng ở khu vực miền Tây, nơi mà những năm trước hầu như không xảy ra hạn hán vào thời điểm này.
Bên cạnh đó, do gieo cấy muộn nên nhiều địa phương đã có sự thay đổi lớn về cơ cấu mùa vụ, cơ cấu giống, quá trình sinh trưởng, phát triển của cây lúa. Dự kiến lúa sẽ trỗ bông muộn hơn so với các năm trước từ 15 - 20 ngày. Cũng do rét kéo dài nên thời gian ngủ đông của sâu bệnh cũng dài ngày hơn và phát sinh phát triển mạnh vào đúng thời điểm lúa trỗ bông. Theo dự báo của Chi cục Bảo vệ Thực vật thì năm nay thời điểm sâu đục thân 2 chấm phát sinh phát triển mạnh đúng vào thời kỳ lúa trỗ bông nên việc phòng chống sẽ rất căng thẳng. Ngoài ra, còn bệnh khô vằn phát sinh đầu tháng 4 gây hại tăng dần từ trung tuần tháng 4 trở đi; bệnh đạo ôn phát sinh cuối tháng 3 và gây hại mạnh vào đầu tháng 4; bệnh bạc lá phát sinh đầu tháng 5 và gây hại các trà lúa từ trỗ bông trở đi và một số đối tượng dịch hại khác như chuột hại, ốc bươu vàng, bệnh nghẹt rễ lúa gây hại ngay từ đầu vụ.
Theo khẳng định của các nhà chuyên môn, nếu chăm sóc theo đúng quy trình, bón đủ phân cho lúa, phòng trừ sâu bệnh tốt thì năng suất, sản lượng lương thực vụ xuân sẽ vẫn đảm bảo kế hoạch đề ra. Tuy nhiên, với hàng loạt khó khăn chồng chất như hiện nay liệu bà con nông dân có đủ sức, đủ lực để thực hiện đúng đủ quy trình chăm sóc? Mà dù có đủ phân, phòng trừ sâu bệnh tốt nhưng do lượng thóc giống gieo bù lại những diện tích đã bị thiệt hại phần lớn là thóc tạp, không có sự chọn lọc liệu lúa có sinh trưởng phát triển đều để cho năng suất, sản lượng cao?
Cúm gia cầm: nỗi lo hàng ngày
Đợt rét đậm, rét hại kéo dài không chỉ làm cho lúa bị chết rét mà còn làm cho 857 con trâu, bò, nghé trên toàn tỉnh bị chết. Thiệt hại với người chăn nuôi rất lớn, chưa kịp hết buồn vì mất “đầu cơ nghiệp” người chăn nuôi lại đứng trước một đợt dịch cúm gia cầm mới bùng phát. ổ dịch đầu tiên được phát hiện tại một hộ chăn nuôi ở thị xã Móng Cái làm chết và tiêu huỷ hơn 900 con gia cầm, thuỷ cầm. Tiếp sau đó dịch bùng phát ở huyện Đông Triều, thị xã Uông Bí, huyện Yên Hưng, gần 6.000 con gia cầm, thuỷ cầm đã bị chết và tiêu huỷ. Đợt dịch xảy ra lần này mặc dù không nằm ngoài dự báo của cơ quan chuyên môn nhưng vẫn là “cú đánh” bất ngờ đối với nhiều hộ chăn nuôi. Toàn bộ vốn liếng của gia đình đều dồn hết vào đàn gà, ngan, vịt chỉ vì không thực hiện đúng quy trình tiêm vắc xin phòng dịch cộng với yếu tố thời tiết bất lợi đã khiến dịch bùng phát. Trong khi người nông dân đang lo khắc phục hậu quả của đợt rét đậm, rét hại thì lại phải gồng mình gánh thêm một nỗi lo nữa đó là cúm gà có nguy cơ lây lan rộng. Ban đầu cũng chỉ là ở một ổ dịch nhỏ nhưng sau thì bùng phát mạnh ra nhiều địa bàn. Do đặc thù của tỉnh biên giới vừa là nơi tiêu thụ, nơi trung chuyển gia cầm nhập lậu lớn, lại là thị trường tiêu thụ gia cầm và sản phẩm gia cầm từ địa phương khác vào rất lớn nên dường như năm nào dịch cúm gia cầm cũng xảy ra trên địa bàn tỉnh. Và cũng chủ yếu xảy ra ở những địa phương đang là vùng trọng điểm chăn nuôi của tỉnh. Vì vậy nguy cơ dịch lây lan rộng, thiệt hại đối với người chăn nuôi là rất lớn. Theo cảnh báo của Bộ NN&PTNT thì cuối tháng 4 đầu tháng 5 tới sẽ có một đợt dịch cúm gia cầm bùng phát dữ dội trên phạm vi rộng nếu như các địa phương không thực hiện tốt khoanh vùng dập dịch, triển khai thực hiện hiệu quả đợt tiêm vắc xin phòng dịch cúm gia cầm và làm tốt các biện pháp phòng chống dịch bệnh.
Dịch cúm gia cầm đã khiến đàn vịt của các hộ chăn nuôi thôn Hiệp An 2, xã Phương Nam (Uông Bí) chết nhiều.
Thiệt hại trên cây trồng và vật nuôi không chỉ ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng chung của ngành nông nghiệp, đời sống của người nông dân mà còn tác động lớn đến sự phát triển kinh tế của tỉnh. Cùng với việc khắc phục thiệt hại trong trồng trọt và chăn nuôi điều người nông dân mong muốn nhất hiện nay là sự hỗ trợ của các doanh nghiệp, của cơ quan chuyên môn, của Nhà nước để vượt qua giai đoạn khó khăn này, ổn định sản xuất.
