Sản xuất vụ xuân: Kết quả thấp do dịch bệnh và thời tiết

6 tháng đầu năm nay do thời tiết có nhiều diễn biết bất thường, giá cả vật tư tăng cao đã gây khó khăn cho sản xuất nông nghiệp. Sâu bệnh xảy ra trên cả lúa xuân sớm và xuân muộn của toàn tỉnh, dịch lở mồm long móng, lợn tai xanh, cúm gia cầm tái phát trở lại. Những thiệt hại do sâu bệnh gây ra đã làm ảnh hưởng lớn tới tốc độ tăng trưởng của ngành Nông nghiệp.

Sâu bệnh trong trồng trọt

Vụ xuân năm nay toàn tỉnh gieo trồng được 38.740 ha cây trồng các loại, trong đó cây lúa là 18.300 ha (giảm 161 ha so với cùng kỳ). Ngay từ đầu vụ do ảnh hưởng trực tiếp của hiện tượng Enino, lượng mưa thiếu hụt so với trung bình nhiều năm nên hạn hán xảy ra trên diện rộng. Trong thời gian cấy lúa xuân muộn do nhiệt độ cao hơn mức trung bình nhiều năm từ 3-5 độ C làm cho các trà mạ, rau màu thời kỳ đầu phát triển nhanh nhưng sau khi cấy xong bước vào thời kỳ đẻ nhánh, làm đòng gặp hạn nên quá trình đẻ nhánh ít, cây thấp, lúa bị vàng sinh lý. Theo thống kê của Chi cục Bảo vệ thực vật toàn tỉnh đã có hơn 1.000 ha lúa xuân bị mắc bệnh vàng lá sinh lý, ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng, phát triển. Đặc biệt trong thời kỳ lúa làm đòng-trổ bông do không có mưa rào nên trỗ kém, bông ngắn, một số diện tích lúa cấy sớm, trỗ sớm trước ngày 10-4 ở các huyện, thị xã khu vực miền Tây và sau ngày 25-5 ở các địa phương khu vực miền Đông do gặp đợt gió mùa đông bắc đã làm cho đầu bông bị bạc trắng, không có hạt ảnh hưởng đến năng suất và sản lượng. Nghiêm trọng nhất là đợt dịch rầy nâu, rầy lưng trắng xảy ra từ cuối tháng 4 đầu tháng 5 trên hơn 4.000 ha lúa xuân đang trong giai đoạn làm đòng-trỗ-chín với mật độ rầy từ 4.000-6.000 con/m2, nơi nặng 7.000-8.000 con/m2 . Đến nay các trà lúa xuân sớm, xuân chính vụ ở các huyện, thị xã, thành phố khu vực miền Tây đã thu hoạch xong, trà lúa xuân muộn các huyện miền Đông đã trỗ bông vào mẩy.

Năng suất lúa của các huyện, thị xã khu vực miền Tây giảm ít, khu vực miền Đông có thể bị giảm từ 3-5 tạ/ha. Tổng sản lượng lương thực toàn tỉnh vụ xuân dự kiến đạt 98.274 tấn, giảm 4.778 tấn so với cùng kỳ. Tuy nhiên, thực tế sản xuất nông nghiệp nhiều năm qua cho thấy sự ỷ lại, sản xuất thiếu tính khoa học vẫn còn tồn tại rất nặng nề trong tư tưởng cũng như cung cách làm việc của cả chính quyền và người dân. Đây không phải là năm đầu tiên sản xuất vụ xuân đối mặt với sâu bệnh và hạn hán, những khó khăn này đã được dự báo từ đầu vụ nhưng do việc chậm trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, chuyển đổi diện tích, không chủ động nguồn nước nên dẫn đến những hậu quả đáng tiếc. Khi sâu bệnh xảy ra mặc dù cơ quan chuyên môn đã khuyến cáo, yêu cầu phải thực hiện ngay các biện pháp phòng trừ nhưng nhiều hộ nông dân không chịu mua thuốc về phun phòng, không thường xuyên thăm đồng để kiểm tra phát hiện kịp thời sâu bệnh hại.

Dịch bệnh trong chăn nuôi

Từ tháng 1 đến tháng 5 đã liên tiếp xảy ra dịch bệnh trên cả đàn gia súc và gia cầm. Đầu tiên là dịch Niucatxơn xảy ra trên đàn gia cầm của các địa phương Móng Cái, Đông Triều, Yên Hưng làm 2.166 con bị chết. Tiếp đó dịch lở mồm long móng phát sinh tại các xã Đồn Đạc, Đạp Thanh (Ba Chẽ); Hải Lạng, Đông Hải (Tiên Yên) làm 43 con trâu, lợn bị mắc bệnh, 17 con phải tiêu huỷ. Đầu tháng 4 xuất hiện hội chứng rối loạn hô hấp sinh sản ở lợn xảy ra trên địa bàn 6 xã của huyện Đông Triều đã có 6.903 con bị nhiễm bệnh, 1.101 con bị chết, hiện tại bệnh đang có diễn biến phức tạp và còn nguy cơ lây lan rộng sang các địa phương khác. Nghiêm trọng nhất là từ giữa tháng 5 dịch cúm gia cầm bùng phát trở lại tại xã Hải Yên (Móng Cái) và 5 xã của huyện Đông Triều. Số gia cầm bị chết và tiêu huỷ trên 2.000 con. Ngoài ra còn phát sinh một số bệnh trên đàn gia súc như tụ dấu, chướng hơi dạ cỏ, dịch tả, phó thương hàn ở 213 con trâu, bò đã có 54 con bị chết.

Nguyên nhân chính khiến dịch bệnh xảy ra nhiều trong chăn nuôi ngoài yếu tố bất lợi của thời tiết còn do sự chủ quan, lơ là của người dân và chính quyền các cấp. Lẽ ra dịch rối loạn hô hấp sinh sản ở lợn đã không lây lan rộng và nhanh như vậy nếu người dân nghiêm túc thực hiện các biện pháp vệ sinh chuồng trại, kịp thời báo cơ quan thú y khi dịch bệnh xảy ra trên đàn gia súc của gia đình mình; không mua lợn từ vùng dịch về nuôi; không bán chạy lợn bị nhiễm bệnh sang địa bàn khác. Đối với dịch cúm gia cầm chủ yếu xảy ra trên đàn vịt, ngan nuôi theo thời vụ, nguyên nhân cũng do đàn thuỷ cầm không được tiêm vắc xin phòng bệnh, không quản lý được vịt chạy đồng; các hộ chăn nuôi khi mua vịt con về nuôi không báo cơ quan thú y để kiểm dịch, không biết rõ nguồn gốc xuất xứ của đàn thuỷ cầm. Mặc dù các tỉnh lân cận đều đã có dịch nhưng nhiều hộ chăn nuôi vẫn mua đàn vịt con mới ấp nở từ các nơi đang có dịch về nuôi.

Trong vòng 10 năm trở lại đây ngoài dịch cúm gia cầm, lở mồm long móng đã xuất hiện thêm một số dịch bệnh mới trong sản xuất nông nghiệp như: Hội chứng rối loạn hô hấp sinh sản ở lợn (bệnh tai xanh); dịch sâu đục thân, rầy nâu, rầy lưng trắng... Một số loại dịch bệnh đã có sự biến đổi về tuýp, dịch phát sinh với mức độ và cường độ cao, diện rộng, khó khống chế, cơ chế lây lan nhanh, cùng một thời gian nhiều địa phương bị dịch. Những vấn đề trên đang đặt ra nhiều thách thức cho các cấp chính quyền, cơ quan chuyên môn và bà con nông dân trong tổ chức điều hành sản xuất, tìm biện pháp phòng chống hiệu quả.