Sau hơn 10 năm thực hiện cổ phần hoá doanh nghiệp: Tạo bước đột phá cho doanh nghiệp

Nhìn lại quá trình cổ phần hoá doanh nghiệp sau 10 năm, có thể khẳng định, bằng sự định hướng đúng đắn của Đảng và Nhà nước cũng như ý chí vươn lên của mỗi doanh nghiệp, quá trình cổ phần hoá bước đầu đã tạo nên thành công cho không ít doanh nghiệp.

Từ chỗ hoạt động yếu kém, trì trệ với tư tưởng bao cấp nặng nề trong nhiều năm, các doanh nghiệp đã biết tự nỗ lực tìm kiếm thị trường, mở rộng hướng đầu tư kinh doanh, tạo bước đột phá để nâng tầm doanh nghiệp, nâng cao doanh thu hàng năm. Đến nay, nhiều doanh nghiệp đã có vị thế vững chắc trên thương trường và không ngừng mở rộng sản xuất kinh doanh, nộp ngân sách cho nhà nước hàng tỷ đồng. Cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước (CPH DNNN) thực sự đã tạo bước đà vững chắc cho doanh nghiệp trong thời hội nhập.

 
Cổ phần hoá giúp doanh nghiệp năng động trong việc tìm bạn hàng (Ảnh: Sản xuất tại Công ty CP May Quảng Ninh).

Thực hiện chủ chương của Đảng và Nhà nước về sắp xếp, đổi mới và nâng cao hiệu quả DNNN, trên cơ sở phân loại hệ thống doanh nghiệp Nhà nước, Quảng Ninh đã tiến hành nhiều đợt sắp xếp, đổi mới quản lý doanh nghiệp với nhiều hình thức và biện pháp xử lý khác nhau như: Sáp nhập, giải thể, CPH, bán, khoán kinh doanh và cho thuê, trong đó chủ yếu là tiến hành CPH doanh nghiệp. Đồng thời hỗ trợ, bổ sung vốn, bảo hộ sản phẩm, thực hiện các chính sách khuyến khích, ưu đãi đầu tư tạo điều kiện cho các doanh nghiệp phát triển theo định hướng của tỉnh.

Theo báo cáo tài chính năm 2001, 66 doanh nghiệp Nhà nước sản xuất kinh doanh có lãi với tổng số tiền trên 12,8 tỷ đồng. Trong đó có một số doanh nghiệp đạt lãi cao như: Công ty Bia và Nước giải khát 2,5 tỷ đồng; Công ty Xuất nhập khẩu Quảng Ninh 4,5 tỷ đồng, Công ty Cung ứng tàu biển Quảng Ninh 1,8 tỷ đồng... Bên cạnh đó, vẫn có 17 đơn vị kinh doanh lỗ với số lỗ là 19 tỷ đồng, chiếm 3% số vốn Nhà nước đã đầu tư vào doanh nghiệp, tỷ suất lợi nhuận bình quân trên doanh thu chỉ đạt 0,75%, tỷ suất lợi nhuận trên vốn Nhà nước bằng 2,3%. Tồn tại công nợ của nhiều doanh nghiệp còn lớn. Thu nhập của người lao động thấp, mức bình quân 660.000 đồng/người/ tháng. Nguyên nhân chủ yếu của tình trạng này là do doanh nghiệp còn thói quen trông chờ, ỷ lại vào hỗ trợ của nhà nước. Để thay đổi điều này, các doanh nghiệp từng bước tiến tới quá trình CPH đơn vị. Khi thực hiện CPH, bộ mặt của doanh nghiệp có những thay đổi tích cực. Vốn Nhà nước tại doanh nghiệp được đánh giá khách quan hơn, tiếp cận với phương thức thị trường tốt hơn. Mặt khác do phát hành thêm cổ phiếu để thực hiện các phương án sản xuất kinh doanh mới nên vốn hoạt động của các doanh nghiệp đều tăng. Cùng với đó, cơ cấu cổ phần bình quân của các công ty cổ phần cũng thay đổi theo chiều hướng giảm dần vốn của Nhà nước và tăng dần vốn doanh nghiệp và người lao động. Bên cạnh những thay đổi về cơ cấu cổ phần, tiến trình cổ phần hoá diễn ra trong mỗi doanh nghiệp còn cơ bản thay đổi cách nghĩ, cách làm trì trệ thời bao cấp. Các doanh nghiệp đã biết tập trung vốn để đầu tư mua thêm máy móc thiết bị hiện đại, đổi mới công nghệ, mở rộng sản xuất, biết kinh doanh đa ngành nghề, nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường trong và ngoài nước. Qua đó, đã tạo ra một đội ngũ cán bộ quản lý kinh tế, quản trị doanh nghiệp ngày càng thích ứng với cơ chế thị trường, giúp doanh nghiệp có những bước phát triển chiến lược, nâng cao doanh thu.

Sau hơn 10 năm thực hiện CPH, đến thời điểm 30-6-2010, tuy chỉ còn 19 doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước thuộc tỉnh, song đã có 14 doanh nghiệp làm ăn có lãi (trong đó có một số doanh nghiệp đạt lãi cao như: Công ty TNHH 1 thành viên Xổ số kiến thiết Quảng Ninh 3,2 tỷ đồng; Công ty TNHH 1 thành viên Bến xe, bến tàu Quảng Ninh 1,731 tỷ đồng…). Trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động, diễn biến phức tạp và nền kinh tế còn nhiều khó khăn, doanh nghiệp Nhà nước của Quảng Ninh đã vượt qua nhiều thử thách, đứng vững và không ngừng phát triển, thực sự đủ chi phối được các ngành, các lĩnh vực then chốt và sản phẩm thiết yếu, góp phần chủ yếu để kinh tế Nhà nước thực hiện được vai trò chủ đạo, ổn định phát triển kinh tế - xã hội. Hệ thống doanh nghiệp Nhà nước thuộc tỉnh quản lý sau khi được sắp xếp lại đã hoạt động có hiệu quả hơn, nhiều doanh nghiệp đã thích ứng và quan tâm đến nhu cầu thị trường. Tích cực chủ động tìm nguồn vốn đầu tư, tăng năng lực sản xuất, đổi mới công nghệ, mở thêm ngành nghề, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, cải tiến phương pháp tiếp thị, đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm.

Bên cạnh những mặt thuận lợi, CPH các doanh nghiệp Nhà nước thời gian qua cũng còn một số hạn chế như: Quy mô doanh nghiệp còn nhỏ. Hiệu quả sản xuất kinh doanh của nhiều doanh nghiệp còn thấp chưa tương xứng với các nguồn lực đã có và sự hỗ trợ đầu tư của nhà nước, hiệu quả sức kinh doanh còn thấp, nợ không có khả năng thanh toán tăng, tình hình tài chính thiếu trong sạch và lành mạnh. Cơ cấu còn nhiều bất hợp lý, doanh nghiệp Nhà nước phát triển chồng chéo, trùng lặp về ngành nghề...

Mặc dù đã hoàn tất quá trình CPH doanh nghiệp Nhà nước trên địa bàn, song để doanh nghiệp thực sự tiến tới hội nhập với nền kinh tế thế giới, chặng đường của các doanh nghiệp vẫn còn rất dài. Hy vọng, với những kết quả đã đạt được, doanh nghiệp Quảng Ninh sớm thực hiện được mục tiêu này.