Quảng Ninh là một trong những tỉnh ven biển có diện tích đất ngập nước lớn nhất nước và có nhiều khu bảo tồn thiên nhiên quan trọng.
Trong đó một phần không thể thiếu trong hệ sinh thái biển và có ý nghĩa rất quan trọng trong việc điều hoà, cải thiện giữ gìn môi trường bền vững đó là rừng ngập mặn.
Trồng rừng ngập mặn tại Tuần Châu (TP Hạ Long).
Ảnh: Thu Hương
Hiện nay trên địa bàn tỉnh có khoảng trên 17.700 ha rừng ngập mặn với các loại cây chủ yếu như: Trang, đước, vẹt, mắm, bần chua, sú. Trong đó, sú chiếm tới 65% tổng diện tích. Theo nghiên cứu của các nhà khoa học, sự đa dạng sinh học của hệ sinh thái rừng mặn ở Vịnh Hạ Long và Bái Tử Long nói riêng và Quảng Ninh nói chung có 28 loài cây, 109 loài cá, 15 loài tôm, 48 loài động vật đáy, 14 loài chim, 41 loài rong biển... Rừng ngập mặn được ví như bức tường xanh bảo vệ đê biển, tham gia vào hệ sinh thái rừng nhiệt đới, điều hoà khí hậu, kiến tạo bảo vệ cảnh quan ven bờ, chống xói mòn, hạn chế bão gió... Đặc biệt, rừng ngập mặn góp phần làm sạch môi trường do có thể làm giảm hàm lượng kim loại nặng có trong nước thải ra vùng cửa sông, ven biển đồng thời giữ gìn sự cân bằng sinh thái tự nhiên cho những vùng đất ngập nước.
Trong những năm qua, cũng như các địa phương ven biển khác trong cả nước, diện tích rừng ngập mặn ở Quảng Ninh luôn có sự biến đổi theo thời gian và ngày càng thu hẹp dần do thiên tai, làm đầm nuôi trồng thuỷ sản bừa bãi, thiếu quy hoạch; do tình trạng đổ đất lấn biển và do áp lực dân số. Theo số liệu thống kê của Chi cục Kiểm lâm tỉnh, năm 1983 Quảng Ninh có 40.000 ha rừng ngập mặn, đến năm 1997 còn 24.000 ha, năm 2006 còn 21.737 ha (chiếm 10% tổng diện tích rừng ngập mặn cả nước). Và điều quan trọng là nhận thức về vai trò, ý nghĩa về rừng ngập mặn của các cấp, các ngành, địa phương, doanh nghiệp, người dân còn nhiều hạn chế. Theo kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học Việt Nam, cứ mỗi ha rừng ngập mặn mất đi thì sản lượng cá giảm 180kg/năm. Còn theo tính toán của các nhà khoa học nước ngoài thì con số ấy lớn hơn nhiều, chỉ tính tác dụng lọc chất thải, nước thải thì 1ha rừng ngập mặn mất đi, tương đương giá trị khoảng 30.000 USD.
Nhận thức được vai trò, ý nghĩa vô cùng to lớn của hệ sinh thái rừng ngập mặn, những năm qua Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam, Hiệp Hội Chữ thập đỏ -Trăng lưỡi liềm đỏ Quốc tế tại Việt Nam đã triển khai dự án: “Trồng rừng ngập mặn bảo vệ đê biển” tại các địa phương trong tỉnh như: Yên Hưng, Hoành Bồ, Đông Triều, Hải Hà, Đầm Hà, Móng Cái, Vân Đồn. Dự án được chia làm 2 giai đoạn: Giai đoạn I (1997-2005) đã trồng được 1.690 ha với tổng kinh phí đầu tư là 5,7 tỷ đồng; giai đoạn II từ năm 2006 đến nay đã trồng được 250 ha rừng ngập mặn tại các địa phương Móng Cái, Uông Bí và 12.000 hom tre Đỉnh Trúc tại các địa phương Vân Đồn, Đông Triều. Đến nay tỷ lệ cây trồng sinh trưởng tốt đạt 85%. Đáng chú ý thông qua dự án đã có hàng trăm cán bộ, hội viên Chữ thập đỏ, hàng nghìn giáo viên tiểu học, học sinh được tập huấn về kỹ thuật trồng và bảo vệ rừng. Qua đó đã nâng cao nhận thức về vai trò hệ sinh thái rừng ngập mặn cho cộng đồng. Mới đây, UBND tỉnh đã chỉ đạo các sở, ngành và địa phương trên địa bàn tỉnh khẩn trương xây dựng và triển khai dự án phục hồi và phát triển rừng ngập mặn giai đoạn 2010-2015. Đây là một động thái tích cực nhằm phát huy những giá trị mà rừng ngập mặn đem lại.
Rừng ngập mặn không chỉ có giá trị đa dạng sinh học mà còn đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là du lịch sinh thái của địa phương. Do đó, cần bảo tồn và phát triển các khu rừng ngập mặn. Trách nhiệm đó không của riêng ai mà của cả các cấp, ngành, địa phương, doanh nghiệp cùng cộng đồng dân cư.
