Theo quy hoạch của Chính phủ, Quảng Ninh có 3 khu kinh tế cửa khẩu gồm: Khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái; khu kinh tế cửa khẩu Hoành Mô - Đồng Văn (Bình Liêu) và Khu kinh tế cửa khẩu Bắc Phong Sinh (xã Quảng Đức, Hải Hà).
Từ sau 1996 khi các khu kinh tế cửa khẩu đi vào hoạt động đã mang lại bộ mặt mới, diện mạo mới cho các địa phương khu vực giáp biên và mở ra hướng phát triển mới của tỉnh. Cơ cấu kinh tế ở các khu vực này có sự chuyển biến rõ rệt, tỷ trọng ngành nông - lâm - ngư nghiệp giảm mạnh và tỷ trọng ngành dịch vụ, công nghiệp, xây dựng tăng nhanh chóng. Đặc biệt việc giao lưu trao đổi và thông thương hàng hoá diễn ra hết sức sôi động, thu hút nhiều thành phần kinh tế trong và ngoài nước tham gia đầu tư vào khu kinh tế cửa khẩu. Sự phát triển nhanh, mạnh của các Khu kinh tế cửa khẩu đã góp phần nâng kim ngạch xuất nhập khẩu của tỉnh hàng năm. Cụ thể năm 1996, tổng giá trị kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hoá toàn tỉnh đạt 187,2 triệu USD, năm 2007 đạt 1.309,9 triệu USD. Các khu kinh tế cửa khẩu của Quảng Ninh đã thu hút một lượng lớn hàng hoá của các địa phương trong cả nước xuất khẩu qua đây sang Trung Quốc. Năm 2007 riêng kim ngạch xuất nhập khẩu và hàng tạm nhập tái xuất qua các cửa khẩu của Quảng Ninh sang Quảng Tây (Trung Quốc) đã đạt gần 5 tỷ USD. 
Hoạt động buôn bán giao thương tại khu vực cửa khẩu quốc tế Móng Cái diễn ra sôi động.
Để đẩy nhanh tốc độ phát triển các khu kinh tế cửa khẩu cùng với nguồn vốn để lại của Chính phủ, tỉnh đã chỉ đạo các cấp, ngành, địa phương tập trung tối đa mọi nguồn lực đầu tư kết cấu hạ tầng khu vực này và các vùng liên quan nhất là đường giao thông, hạ tầng du lịch, hệ thống điện, nước sinh hoạt, chợ biên giới. Tỉnh đã lập và trình Bộ Xây dựng phê duyệt Đề án phát triển thị xã Móng Cái lên đô thị loại 3 và đang hoàn tất hồ sơ trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quyết định nâng cấp từ đô thị loại 3 thành thành phố cửa khẩu quốc tế Móng Cái vào năm 2020. Xây dựng Móng Cái là trung tâm của “vành đai” kinh tế Vịnh Bắc Bộ và cầu nối giữa hai thị trường Quảng Tây (Trung Quốc) với Quảng Ninh (Việt Nam) trong khuôn khổ hợp tác ASEAN - Trung Quốc.
Trong định hướng phát triển lâu dài các khu kinh tế cửa khẩu, tỉnh đã xác định xây dựng đường biên giới hữu nghị, láng giềng thân thiện với nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa là nhiệm vụ chiến lược, bao trùm lên tất cả các nhiệm vụ khác. Trước mắt sẽ tập trung thực hiện lồng ghép và hoàn thành mục tiêu dự án Khu kinh tế Quốc phòng; các chương trình 120, 135 giai đoạn II, 134, 661, quy hoạch ổn định dân cư các xã biên giới Việt - Trung đến năm 2010; tăng cường đầu tư và phát triển kinh tế - xã hội miền núi, hải đảo; hoàn thành phân giới, cắm mốc, xây kè tại các vị trí xung yếu trên các sông, suối biên giới vào cuối năm 2008. Đầu tư tôn tạo, khôi phục, bảo tồn các di tích lịch sử, văn hoá, phát huy giá trị văn hoá truyền thống của các dân tộc thiểu số mang đậm bản sắc cộng đồng quốc gia các dân tộc Việt. Ưu tiên nâng cấp các công trình hạ tầng cho khu vực kinh tế cửa khẩu và các vùng phụ cận để tạo đà cho sự phát triển chung. Cùng hợp tác kêu gọi các nhà đầu tư, các nhà tài trợ thực hiện xây dựng công trình giao thông, các tuyến vận tải liên vận, ưu tiên đầu tư tuyến đường cao tốc Nội Bài - Hạ Long - Móng Cái, xây dựng cầu Vân Tiên, sân bay Vân Đồn nhằm kết nối với hành lang kinh tế Nam Ninh - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh và các tỉnh biên giới phía Bắc Việt Nam qua quốc lộ 4B.
