Chủ trương xây mới lại chợ Trung tâm Cẩm Phả (TX Cẩm Phả) có từ năm 2003, nhưng mãi đến tháng 3-2007 mới có nhà đầu tư chính thức. Những tưởng, đây sẽ là tin vui với hàng trăm hộ kinh doanh tại chợ nói riêng và người dân Cẩm Phả nói chung. Thế nhưng, dự án chưa kịp khởi động đã vấp phải sự phản đối kịch liệt của các hộ kinh doanh… Chỉ đến khi ông Đỗ Minh Tuấn, Chủ tịch UBND thị xã gặp gỡ, trao đổi với bà con, mọi khúc mắc mới được tháo gỡ.
Quầy hàng kinh doanh quần áo ở chợ Trung tâm Cẩm Phả
Theo quy hoạch của tỉnh về phát triển hệ thống chợ đến năm 2010, định hướng đến 2020, trên địa bàn TX Cẩm Phả có 2 chợ loại I: Chợ Trung tâm Cẩm Phả và chợ thuỷ sản Cửa Ông sẽ phải xây mới để đáp ứng cho sự phát triển chung của TX. Trong đó, chủ trương xây mới lại chợ Trung tâm Cẩm Phả đã được các cơ quan chức năng đưa ra từ năm 2003. Theo ông Đỗ Minh Tuấn, Chủ tịch UBND TX Cẩm Phả: ở thời điểm đó, cũng có một vài nhà đầu tư đặt vấn đề xin được đầu tư xây dựng chợ. Nhưng không hiểu vì lý do gì không thấy các nhà đầu tư quay trở lại. Đến tháng 3-2007, 7 doanh nghiệp (Công ty TNHH xây dựng Thu Hà, Công ty Chính Kính, Công ty Tổng hợp Hải Mão, Công ty Đức Hạnh, Công ty máy tính Trần Học, Công ty Hoàng Trường, Công ty Đông Hà) trên địa bàn TX do Công ty TNHH xây dựng Thu Hà đại diện đã góp vốn xin đầu tư xây dựng lại chợ Trung tâm Cẩm Phả với tổng số vốn dự kiến từ 50-70 tỷ đồng. UBND TX đã có văn bản đề nghị UBND tỉnh cho chủ trương để 7 doanh nghiệp này đầu tư xây dựng và quản lý kinh doanh chợ theo phương thức BOT. Ngày 17-4-2007, UBND tỉnh đã có công văn số 1702/UBND- XD đồng ý chủ trương để các doanh nghiệp trên được đầu tư xây dựng lại chợ Trung tâm Cẩm Phả theo hình thức BOT áp dụng cho đầu tư trong nước… Có thể nói, bước khởi đầu của dự án này đã diễn biến khá thuận lợi. Bởi chủ trương này thể hiện đúng mục đích, đúng tinh thần xã hội hoá. Thế nhưng, khi BQL chợ Trung tâm Cẩm Phả phối hợp với Công ty TNHH xây dựng Thu Hà, các doanh nghiệp đồng đầu tư và UBND phường Cẩm Trung tiến hành tổ chức lấy ý kiến của các hộ kinh doanh trong chợ theo chỉ đạo của UBND TX thì mâu thuẫn đã nảy sinh. Nguyên nhân là do BQL chợ, đại diện các nhà đầu tư đã không tổ chức lấy ý kiến các hộ kinh doanh cùng 1 buổi mà làm 4 buổi khác nhau, gây bất bình trong bà con. Theo lời kể của các hộ kinh doanh: Ngày 4-5-2007, BQL chợ có đến gặp các hộ kinh doanh, yêu cầu ký vào bảng danh sách mời họp. Thế nhưng trên thực tế, chỉ có một số ít hộ kinh doanh được mời tham dự cuộc họp ngày 5-5-2007 để thông báo về việc xây mới chợ Trung tâm. Khi các hộ kinh doanh được mời có mặt tại BQL chợ thì thấy nhà đầu tư trưng bày mô hình chợ Trung tâm Cẩm Phả. Góc bên trái của mô hình có ghi phần chú giải nhưng đã bị che bằng tờ giấy khác (nội dung của phần ghi chú là: Tầng 1: Trung tâm Thương mại, tầng 2: Chợ truyền thống, tầng 3: Chợ truyền thống). Các hộ kinh doanh bỏ về. “Chúng tôi hết sức bất ngờ khi biết thông tin chợ đã được quyết định đầu tư xây mới”- Chị Bùi Thị Phú, chủ cửa hàng kinh doanh tạp hoá tại chợ nói: -“Nhưng còn bất ngờ và bức xúc hơn khi xem mô hình các nhà đầu tư trưng bày ở trước cửa BQL chợ. Tất cả chị em kinh doanh tại chợ đã mất ăn, mất ngủ. Chúng tôi lo lắng vô cùng, không biết tương lai của mình sẽ ra sao nếu như các nhà đầu tư triển khai như đúng mô hình đã cho dân xem…”. Từ chỗ không nhận được thông tin sớm về chủ trương xây dựng lại chợ, cách thông tin của các bên có liên quan lại không thấu đáo, nên các hộ kinh doanh đã nghi ngờ các nhà đầu tư có ý trục lợi từ dự án này. Vì thế, hơn 500 hộ hiện đang kinh doanh tại chợ đã làm đơn và ký tên kiến nghị gửi Thị uỷ, UBND TX Cẩm Phả và các cơ quan chức năng, đề nghị xem xét giải quyết.
Cách giải quyết hợp lòng dân
Mặc dù chưa đến lịch tiếp dân (ngày 15 hàng tháng), nhưng ngay khi nhận được đơn thư của các hộ kinh doanh tại chợ Trung tâm Cẩm Phả, ông Đỗ Minh Tuấn, Chủ tịch UBND TX đã chủ trì cuộc họp đột xuất để gặp gỡ, trao đổi và nghe ý kiến của các hộ kinh doanh. Tham dự cuộc họp ngày hôm ấy có đại diện của UBND phường Cẩm Trung, BQL chợ Trung tâm Cẩm Phả và gần 30 người đại diện cho các hộ kinh doanh. Buổi đối thoại trực tiếp đã diễn ra khá dân chủ… “Gần như tất cả các hộ kinh doanh chúng tôi đã không nhận được bất cứ thông tin nào, văn bản nào của nhà nước thông tin về chủ trương xây dựng chợ”- Chị Nhung, chủ cửa hàng kinh doanh giò, chả khẳng định: -“Nếu theo mô hình của các nhà đầu tư thì toàn bộ khu tầng một- những địa điểm kinh doanh thuận lợi nhất của chợ đã thuộc về các nhà đầu tư. Vậy thì đâu là công bằng nữa. Hầu hết các hộ kinh doanh chúng tôi đều có thâm niên 20 năm gắn bó với nơi này. Chúng tôi đều là những hộ kinh doanh nhỏ lẻ, vốn ít. Rất nhiều chị em đã phải gán giấy tờ nhà, vay nợ để kinh doanh buôn bán. Bây giờ các nhà đầu tư đến xây chợ, bán lốt, chúng tôi sợ rằng mình sẽ không có đủ tiền để mua. Cuộc sống của hàng trăm gia đình sẽ bị đe doạ. Bởi vậy, chúng tôi tha thiết đề nghị các cấp chính quyền hãy vì cuộc sống của hàng trăm hộ kinh doanh xem xét lại chủ đầu tư, phương án đầu tư. Hoặc thư thả thêm vài năm nữa để chúng tôi có thời gian chuẩn bị”. Nhiều hộ kinh doanh khác lại lo ngại, các nhà đầu tư sẽ “đem con bỏ chợ” đầu tư xây dựng dở chừng sẽ đòi bà con nộp tiền, hoặc bán quyền đầu tư để ăn chênh lệch… Những lo lắng của các hộ kinh doanh đều có cơ sở. Bởi lẽ bài học về đầu tư xây mới chợ ở các địa phương trong tỉnh vẫn chưa “nguội”: Chợ Cẩm Phú (TX Cẩm Phả), Trung tâm Thương mại Móng Cái (TX Móng Cái), chợ Mạo Khê (Đông Triều) đều có khiếu nại, tố cáo kéo dài, vượt cấp… Hiện Chợ Trung tâm Cẩm Phả có 712 điểm kinh doanh với trên 10 ngành hàng của hơn 500 hộ dân. Theo ý kiến của các hộ kinh doanh trong chợ, tuy chợ Trung tâm Cẩm Phả được hình thành cách đây 20 năm, nhưng chưa đến mức quá xuống cấp phải xây lại. Có nhiều dãy hàng mới được nâng cấp, xây dựng năm 2003. Qua tìm hiểu của chúng tôi, công tác phòng chống cháy nổ rất được các hộ kinh doanh chú trọng. Chợ Trung tâm Cẩm Phả từ khi hình thành đến nay chưa hề xảy ra vụ hoả hoạn nào. Các hộ trong chợ luôn có ý thức đoàn kết bảo ban nhau giữ gìn vệ sinh môi trường, hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế Nhà nước, ủng hộ các quỹ từ thiện, giúp đỡ các hộ kinh doanh có hoàn cảnh khó khăn vươn lên trong cuộc sống…
Sau khi nghe đại diện các hộ kinh doanh bày tỏ tâm tư, nguyện vọng, ông Đỗ Minh Tuấn đã khẳng định, cách tổ chức họp lấy ý kiến dân của BQL chợ, các nhà đầu tư là không đúng với tinh thần chỉ đạo của lãnh đạo TX. Để đảm bảo quyền lợi cho bà con, TX đã đề nghị tỉnh cho phép TX chủ trì việc tổ chức xây dựng chợ. Ông Tuấn cũng đề nghị, các hộ kinh doanh trong chợ nên thành lập ban tư vấn đầu tư xây dựng chợ. TX và các hộ kinh doanh sẽ tìm phương án đầu tư chợ hợp lý nhất, đảm bảo quyền lợi cho các hộ kinh doanh, chậm nhất hoàn thành xây dựng chợ vào năm 2010.
Cách giải quyết của ông Chủ tịch UBND TX Cẩm Phả đã được các hộ kinh doanh đồng tình. Mọi người đều rất phấn khởi, vận động nhau thu gọn hàng hoá để mở rộng đường đi, lối lại. Nhiều hộ kinh doanh còn chủ động thuê thợ về sửa chữa, nâng cấp mái che ở các điểm kinh doanh để chợ thêm khang trang, sạch sẽ. Có thể nói, quyết định kịp thời của TX đã giải quyết được khúc mắc rất lớn, tránh được tình trạng đơn thư khiếu nại tố cáo kéo dài, vượt cấp. Đây cũng là bài học kinh nghiệm mà các cơ quan quản lý, các nhà đầu tư cần phải rút kinh nghiệm khi tiến hành các quy trình, thủ tục xây dựng các công trình dân sinh.
