Hiện trên địa bàn TP Móng Cái có 24 dự án đầu tư nước ngoài (FDI) còn hiệu lực với tổng số vốn là 272,2 triệu USD. Riêng trong năm 2008, trên địa bàn này có 3 dự án được cấp phép mới với số vốn gần 34 triệu USD; 2 dự án điều chỉnh tăng vốn đạt 34,8 triệu USD; 2 dự án bị rút giấy phép đầu tư với số vốn là 6 triệu USD. Trong các dự án FDI trên địa bàn thành phố, chiếm 1/3 là những dự án 100% vốn đầu tư nước ngoài, còn lại là hình thức liên doanh; nhà đầu tư là người Trung Quốc chiếm đa số trong các dự án FDI ở đây.
Vừa qua, thành phố đã tiến hành kiểm tra tình hình hoạt động của các doanh nghiệp FDI trên địa bàn. Kết quả kiểm tra cho thấy, bên cạnh những đóng góp tích cực của các doanh nghiệp này đối với sự phát triển của địa phương cũng đặt ra nhiều vấn đề cần được chấn chỉnh, giải quyết tháo gỡ.
Sân golf Vĩnh Thuận (do Công ty Liên Doanh Vĩnh Thuận đầu tư) thu hút nhiều du khách đến giải trí.
Theo kế hoạch thì đoàn kiểm tra sẽ làm việc với 20 doanh nghiệp FDI trên địa bàn, nhưng thực tế chỉ kiểm tra được 13 doanh nghiệp. 7 doanh nghiệp còn lại, đoàn không kiểm tra được, vì dự án đã ngừng hoạt động và hoạt động cầm chừng, không liên hệ được vì trụ sở DN đóng cửa hoặc không tìm được trụ sở của DN theo đăng ký trong giấy phép đầu tư như đối với các DN: Công ty KHKT Cao su Viễn Đông Việt Nam, Công ty Đầu tư sản xuất và thương mại Hoàn Cầu, Công ty TNHH Công nghiệp cao su Tân Quang, Công ty Liên doanh Hồng Việt…
Qua kiểm tra cho thấy, kết quả sản xuất kinh doanh của các DN này trong mấy năm vừa qua không cao, vừa thiếu ổn định, trong đó có những DN không triển khai hoạt động được và làm ăn kém hiệu quả, như Công ty Liên doanh Hồng Vận, Công ty TNHH cao su Đông Bảo. Thu nhập bình quân người lao động trong các DN này ở Móng Cái được đánh giá là thấp so với mặt bằng chung trong tỉnh và cả nước, chỉ đạt 1,2 triệu đồng/người/tháng; nhiều DN chỉ trả lương cho công nhân sát với mức lương tối thiểu mà Chính phủ quy định. Tình hình chấp hành pháp luật về lao động của các DN này cũng có nhiều vấn đề: một số DN chưa thực hiện tốt việc ký hợp đồng lao động, thể hiện ở chỗ hình thức hợp đồng chỉ là loại xác định thời hạn và lao động thời vụ dưới 3 tháng. Hợp đồng lao động của một số DN ký với người lao động nội dung chưa rõ ràng, chưa xác định rõ trả tiền lương hay tiền công cho người lao động. Điều này làm cho công tác kiểm tra, giám sát việc sử dụng lao động trong các DN có vốn đầu tư nước ngoài trên địa bàn gặp nhiều khó khăn. Trong 13 DN mà đoàn đến kiểm tra, số lao động được ký hợp đồng không xác định thời hạn chỉ chiếm hơn một nửa, còn lại đều chỉ là hợp đồng xác định thời hạn từ 12-36 tháng và dưới 12 tháng. Trong 13 DN này, chỉ có 5 DN tham gia đóng bảo hiểm y tế và bảo hiểm lao động bắt buộc cho người lao động; còn lại là không đóng hoặc trả trực tiếp vào lương cho công nhân. Nhiều DN cũng chưa thực hiện nghiêm túc việc xây dựng nội quy lao động trong đơn vị, chưa hoàn thiện bản cam kết bảo vệ môi trường và tất cả các DN đều không làm thẻ cho người nước ngoài vào làm việc tại đơn vị theo quy định.
Kết quả kiểm tra cũng cho thấy, tuy số dự án và vốn đầu tư nước trên địa bàn cao so với các địa phương khác, nhưng vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế của khu kinh tế cửa khẩu này. Đáng chú ý là số vốn thực hiện còn thấp so với tổng số vốn đăng ký của các dự án (chỉ đạt khoảng 55%). Việc chuyển giao khoa học công nghệ tiên tiến trong hoạt động đầu tư nước ngoài vào địa bàn cũng còn hạn chế, số dự án sử dụng công nghệ cao chưa nhiều, có những dự án (như Công ty Sản xuất và thương mại Hoàn Cầu) còn sử dụng công nghệ lạc hậu, đã dẫn đến hoạt động sản xuất kinh doanh không hiệu quả. Một số dự án chậm triển khai hoặc gặp khó khăn không thể duy trì hoạt động, chậm được xem xét giải thể, thu hồi giấy phép đã gây lãng phí về tài nguyên đất và ảnh hưởng xấu đến môi trường thu hút đầu tư. Sau đợt kiểm tra này, TP Móng Cái đã kiến nghị với các cấp, các ngành nhiều giải pháp, trong đó đề nghị cấp thẩm quyền thu hồi giấy phép đầu tư của 9 DN làm ăn không hiệu quả, đã ngừng triển khai hoạt động.
Thu hút đầu tư nước ngoài nhằm đưa công nghệ tiên tiến vào sản xuất, giải quyết việc làm, từ đó thúc đẩy KT-XH trên địa bàn phát triển là nhiệm vụ quan trọng của mỗi địa phương. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện cần có chiến lược, giải pháp để thu hút được các nhà đầu tư, dự án thực sự có năng lực, có tính khả thi cao và tăng cường sự kiểm tra, giám sát thì hiệu quả đầu tư nước ngoài mới đạt hiệu quả như mong muốn.
