Thực hiện mục tiêu chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá, tạo môi trường thuận lợi để tiếp nhận đầu tư và mở rộng quan hệ kinh tế với các tỉnh lân cận mà trước hết là Hà Nội, Hải Phòng và các nhà đầu tư nước ngoài, những năm gần đây, tỉnh ta đã tập trung nguồn lực cho việc xây dựng các khu công nghiệp (KCN) trên địa bàn và đã tạo ra được những kết quả khả quan.
* Diện mạo mới về kinh tế KCN
Bắt đầu từ KCN Cái Lân được xây dựng từ năm 1997, đến nay, trên địa bàn tỉnh có 9 KCN trong đó có 5 KCN đã được Chính phủ phê duyệt vào danh mục phát triển các KCN Việt Nam, bao gồm KCN Việt Hưng, KCN Hải Yên, KCN Đông Mai, KCN Cảng Biển Hải Hà và KCN Cái Lân. 3 KCN đã có cơ sở hạ tầng và hiện có 36 dự án còn hiệu lực hoạt động, trong đó có 14 dự án đầu tư nước ngoài với số vốn đăng ký là 140,9 triệu USD và 22 dự án trong nước, số vốn đầu tư đăng ký là 5.413 tỷ đồng. Các nhà đầu tư cho đến thời điểm hiện tại đã thực hiện trung bình đạt khoảng 50% tổng số vốn đăng ký đầu tư.
Một góc khu công nghiệp Uông Bí.
Trong số 36 dự án đầu tư còn hiệu lực, có 22 dự án đang hoạt động sản xuất kinh doanh, chiếm 86% vốn đầu tư đăng ký và 10 dự án đang trong giai đoạn xây dựng cơ bản. Riêng trong năm 2008, do có những hoàn thiện nhất định về môi trường pháp lý đối với hoạt động KCN nên mặc dù chịu tác động của nhiều yếu tố bất lợi nhưng các KCN trên địa bàn tỉnh vẫn thu hút được 4 dự án trong đó có 3 dự án đầu tư trong nước với tổng số vốn là 652,3 tỷ đồng; 1 dự án đầu tư nước ngoài, vốn đầu tư là 4 triệu USD và điều chỉnh tăng vốn cho 1 dự án với số vốn tăng thêm 2 tỷ đồng. Các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài trong các KCN đạt doanh thu 130 triệu USD, doanh nghiệp trong nước đạt 1.000 tỷ đồng. Kim ngạch xuất khẩu đạt 136,1 triệu USD. Ngoài ra, Ban quản lý các KCN cũng đang thực hiện xúc tiến đầu tư 6 dự án khác với tổng số vốn đầu tư là 5,415 tỷ USD và 6 tỷ Nhân dân tệ. Dự kiến các dự án nêu trên sẽ thu hút chủ yếu vào KCN Hải Hà và KCN Việt Hưng với tổng diện tích đất sử dụng khoảng 1.000ha.
Những kết quả mà các KCN trong tỉnh đạt được sau gần 10 năm đi vào hoạt động cũng đã thể hiện chủ trương phát triển KCN là bước đi đúng hướng của tỉnh. Sự phát triển KCN tại thời điểm này tuy chưa thật khởi sắc nhưng đã góp phần nâng tỷ trọng giá trị sản xuất công nghiệp chiếm tới 51% trong cơ cấu GDP của tỉnh.
* Tầm nhìn chiến lược và những kỳ vọng
Thực hiện Nghị quyết số 6 của Ban Thường vụ Tỉnh uỷ về chủ trương phát triển kinh tế trên cơ sở khai thác thế mạnh của một địa bàn động lực, năng động, tỉnh đã xác định các nhiệm vụ trọng tâm trong đó quan tâm đặc biệt đến các lĩnh vực kinh tế mũi nhọn mà nòng cốt là công nghiệp. Với mục tiêu đó, tỉnh đã tập trung chỉ đạo và thực hiện việc Quy hoạch phát triển các KCN đến năm 2015 tầm nhìn 2020, đồng thời lập đề án bổ sung một số KCN vào quy hoạch theo Nghị định số 29/2008/NĐ-CP của Chính phủ. Đồng thời xây dựng các tiêu chí phát triển KCN gắn liền với sự phát triển đồng bộ của các ngành, lĩnh vực khác có tính khả thi cao; không chấp nhận phát triển các dự án có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, hạn chế mức thấp nhất lấy đất nông nghiệp. Đối với các dự án công nghiệp đầu tư mới chủ yếu vận động vào các KCN, trừ các dự án đòi hỏi phải gắn với vùng nguyên liệu, hoặc có yêu cầu đặc biệt về xử lý môi trường.
Công nhân Công ty liên doanh sản xuất nến nghệ thuật Trung - Mỹ (nằm trong KCN Cái Lân) đang hoàn thiện sản phẩm nến nghệ thuật xuất khẩu.
Ông Vũ Văn Thìn, Trưởng Ban quản lý các KCN cho biết: “Việc phát triển các KCN của tỉnh trong năm 2009 và những năm tới, ngoài những mục tiêu chung của các KCN, tỉnh sẽ tập trung xây dựng các KCN trên cơ sở hình thành các vùng đất phi nông nghiệp hoặc đất nông nghiệp chất lượng kém, để nâng cao hiệu quả sử dụng đất và khai thác được lợi thế về hệ thống hạ tầng đã có, tạo tiền đề thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động, phát triển kinh tế xã hội của địa phương và khu vực. Trong quy hoạch phát triển các KCN đến năm 2020, tỉnh ta cũng sẽ thực hiện chủ trương xây dựng các KCN dọc theo đường cao tốc Hà Nội - Hạ Long - Móng Cái và các trục giao thông quan trọng khác của tỉnh. Đồng thời ngoài việc thực hiện chính sách chung về đầu tư hạ tầng ngoài hàng rào KCN, nguồn ngân sách để thực hiện chính sách hỗ trợ được huy động từ khoản thu tiền sử dụng đất của các dự án khu dân cư phục vụ KCN; việc xây dựng hệ thống xử lý chất thải trong các KCN, chủ đầu tư sẽ phải thực hiện ngay khi đầu tư hạ tầng. Đây là vấn đề có tính quyết định đối với việc bảo vệ môi trường cho các KCN và cho cả các vùng lân cận KCN...”.
Với bước đi như vậy, mục tiêu xây dựng tỉnh ta trở thành tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại hoá vào năm 2015 để tương xứng với vị trí trong tam giác kinh tế năng động (Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh) chắc chắn sẽ thành hiện thực.
* Ông Lương Đình Hưng, cán bộ quản lý KCN Cái Lân: Đầu tư đồng bộ hạ tầng cơ sở sẽ tạo sức hút đầu tư Một trong những vấn đề quan trọng tạo nên sức hút đối với các nhà đầu tư thứ cấp vào các KCN đó chính là sự đồng bộ về cơ sở hạ tầng trong các KCN. Bởi KCN chỉ là mặt bằng sản xuất, trong khi đó, để kinh doanh thành công cần có sự tương tác giữa các yếu tố khác như hệ thống giao thông, bến cảng, kho hàng, lao động lành nghề... Do đó, tại nhiều địa phương dù “thảm đỏ” đã được trải ra nhưng tỷ lệ doanh nghiệp đăng ký vào các KCN thấp, hiệu quả của KCN không như kỳ vọng. Để tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư cần thiết tập trung nâng cao chất lượng quy hoạch các khu công nghiệp, gắn quy hoạch các khu công nghiệp với phát triển công nghiệp và phát triển kinh tế - xã hội. Đồng thời làm tốt công tác bồi thường GPMB, triển khai hệ thống hạ tầng một cách đồng bộ, hiệu quả, hợp lý để có giá cho thuê thấp nhất. Tăng cường vận động thu hút đầu tư, bố trí cơ cấu ngành nghề phù hợp trong từng KCN và giữa các khu, cụm CN trên địa bàn. Quan tâm đào tạo nghề cho người lao động, thực hiện chính sách với người lao động, đầu tư hệ thống hạ tầng và các cơ sở phục vụ cho người lao động đặc biệt là người lao động trong KCN có thu nhập thấp. * Ông Trần Duy Niên, Giám đốc Sở Công Thương: Cần lựa chọn dự án đầu tư và nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước Mặc dù đạt được những kết quả nhất định nhưng quá trình hình thành và phát triển các KCN trên địa bàn tỉnh đã cho thấy những khiếm khuyết trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng trong và ngoài hàng rào các KCN. Đồng thời chưa có sự lựa chọn dự án đầu tư, quy mô vốn đầu tư còn thấp, các dịch vụ phục vụ KCN chưa phát triển đồng bộ. Trong khi đó, quá trình triển khai xây dựng các KCN, hầu hết các công ty phát triển hạ tầng thực hiện theo phương thức cuốn chiếu tức là khi nhà đầu tư xây dựng nhà máy thì xây dựng hạ tầng. Do gặp khó khăn trong đền bù giải tỏa hoặc quy mô đầu tư thực tế nhanh hơn dự kiến ban đầu, nhiều nhà máy đi vào hoạt động vẫn chưa có cơ sở hạ tầng phát triển tương ứng… Để khắc phục những hạn chế hiện thời, tỉnh cần tập trung quy hoạch bổ sung và tăng cường đầu tư đồng bộ xây dựng cơ sở hạ tầng KCN, cụm công nghiệp, khu dân cư và dịch vụ. Chọn lọc các dự án đầu tư trên cơ sở xây dựng danh mục ngành nghề khuyến khích đầu tư và cải tiến thủ tục đầu tư, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. * Ông Lưu Tân Hoa,Tổng Giám đốc Công ty Liên doanh sản xuất nến nghệ thuật Trung - Mỹ: Cần có sự thống nhất trong công tác quản lý điều hành KCN Vướng mắc lớn nhất khiến nhiều nhà đầu tư ngần ngại chính là sự chồng chéo, chưa thống nhất về quản lý KCN. Hiện các doanh nghiệp khi đăng ký vào KCN sẽ phải chịu sự quản lý của các Bộ: Kế hoạch và Đầu tư (quản lý KCN), Tài nguyên - Môi trường (quản lý môi trường), Công Thương (quản lý doanh nghiệp) và chính quyền địa phương (quản lý đất đai). Các chính sách ban hành tiền hậu bất nhất cũng khiến nhiều nhà đầu tư e dè trong phát triển quy mô sản xuất vì khó lường trước được tương lai. Và bản thân các địa phương cũng lúng túng khi chính sách thay đổi. Như vậy cần thiết phải phát huy vai trò của “một cửa liên thông” có cơ chế ưu tiên với các KCN được xây dựng, hoạt động ở vùng khó khăn hoặc đối với các ngành nghề tỉnh đang quan tâm phát triển, kết hợp với nâng cao chất lượng đào tạo nhân lực. Hỗ trợ các doanh nghiệp bồi dưỡng, nâng cao trình độ quản lý và kiến thức hội nhập cho đội ngũ doanh nhân trong tỉnh. Thực hiện minh bạch hoá về chính sách và trách nhiệm nhằm tạo niềm tin cho các nhà đầu tư. Thành Vinh (thực hiện)
