(Ông Phạm Trung Vịnh, Phó Cục trưởng Cục Hải quan Quảng Ninh, trò chuyện với phóng viên Báo Quảng Ninh)
- Thưa ông, tháng 2 này Bộ Tài chính liên tục có thông tư điều chỉnh thuế suất 2 mặt hàng than và xăng dầu với mức giảm khá lớn: than giảm còn 10% (từ 15-2), xăng dầu giảm còn 25% (từ 10-2) và tiếp tục giảm còn 20% (từ 19-2). Được biết, thuế XNK của 2 mặt hàng này thường chiếm tới 80% trong tổng số thuế XNK mà Hải quan Quảng Ninh thu được hằng năm, trong khi đó chưa năm nào Hải quan Quảng Ninh được giao kế hoạch thu thuế cao như năm nay: 9.200 tỷ đồng. Xin ông cho biết, việc thuế suất than và xăng dầu giảm như vậy sẽ ảnh hưởng thế nào tới “cái đích” 9.200 tỷ đồng của Quảng Ninh?
- Thu thuế qua hoạt động XNK là nguồn thu phụ thuộc chủ yếu vào cơ chế nhà nước và chịu ảnh hưởng trực tiếp do biến động giá cả. Trong cơ cấu nguồn thu của Quảng Ninh thì xăng dầu và than là hai mặt hàng chủ đạo, quyết định. Như năm 2008, trong hơn 10.000 tỷ đồng tỉnh ta thu thuế XNK thì từ xăng tới gần 4.900 tỷ đồng, còn từ than là 3.637 tỷ đồng. Bởi vậy không thể bỏ qua sự lo lắng về khả năng thuế suất sụt giảm chắc chắn sẽ ảnh hưởng lớn đến thu thuế XNK của Quảng Ninh năm nay. Không những giảm về thuế suất mà diễn biến giá xăng dầu và than đá hiện cũng theo chiều hướng đi xuống, đặc biệt là giá xăng dầu. Ngược trở lại năm 2008: 8 tháng đầu năm, thuế suất của xăng dầu liên tục chỉ bằng 0, nhưng nguyên nhân ta thu vẫn cao là bởi 2 sắc thuế VAT và tiêu thụ đặc biệt ta thu trên mức giá xăng dầu tăng cao chưa từng có. Có thời điểm giá dầu thế giới tới 144 USD/ thùng. Tuy nhiên, hiện nay như mọi người cũng biết là giá xăng dầu của thế giới cũng đang ở mức rất thấp chỉ còn 35 USD/thùng. Do đó nếu thuế suất có tăng hơn 2008 đến 20% thì chưa chắc đã thu bằng năm ngoái. Riêng ở mặt hàng xăng dầu chúng tôi cũng dự kiến sẽ chiếm tới gần 60% tổng số thu thuế XNK năm 2009 này. Tuy nhiên, đó là dự kiến, còn thực sự đây là mặt hàng thời gian vừa qua giá cả diễn biến rất khó lường, hiện nay chưa ai dám khẳng định nó còn xuống bao nhiêu. Thêm một khả năng mà chúng ta cũng cần lưu ý, là từ trước tới nay chúng ta hoàn toàn nhập khẩu xăng dầu thành phẩm, tuy nhiên tới đây lượng nhập cũng có thể sẽ giảm một phần khi Nhà máy lọc dầu Dung Quất cho ra lò những sản phẩm xăng dầu thành phẩm (dự kiến kế hoạch năm 2009 là 2,6 triệu tấn) để cung cấp cho thị trường thay vì nhập khẩu hoàn toàn.
- Vậy còn tình hình thu thuế XNK của các tuyến cửa khẩu trên bộ thì diễn biến ra sao từ đầu năm tới nay? Có tín hiệu khả quan nào không, thưa ông?
- Thông thường tháng 1 hằng năm lượng hàng hoá XNK qua các cửa khẩu đường bộ rất sôi động (phục vụ Tết Nguyên đán). Tuy vậy, số thu tháng 1 ở các cửa khẩu năm nay giảm nhiều. Ví dụ như cửa khẩu Hoành Mô tháng 1 năm ngoái thu được gần 10 tỷ đồng thì năm nay chỉ được gần 5 tỷ đồng. ở cửa khẩu Móng Cái từ đầu năm đến 18-2 chỉ thu được 36,7 tỷ đồng, trong khi đó cùng thời điểm này năm ngoái là 125 tỷ đồng! Cục Hải quan chúng tôi ước tính, với 9.200 tỷ đồng được giao, chúng tôi phải phấn đấu sao cho mỗi tháng thu được gần 1.000 tỷ. Thực tế từ tháng 1 đến nay mới được 1.600 tỷ đồng. Trong tháng 3 tới như dự báo có lẽ chỉ thu được khoảng 400-500 tỷ đồng. Nguyên nhân do điều chỉnh hạ thuế suất hai mặt hàng xăng dầu và than như nói ở trên nên nhiều doanh nghiệp đã hoãn thời gian mở tờ khai hải quan. Bởi vậy, trong quý I khả năng đạt thu 2.500 tỷ đồng là hết sức khó khăn.
- Tôi nhớ là những tháng đầu năm ngoái tình hình XNK qua các cửa khẩu Quảng Ninh rộn ràng hơn?
- Là bởi năm 2008 chúng ta có khá nhiều mặt hàng nhập khẩu về nước. Cụ thể là hồi đầu năm ngoái, việc nhập khẩu mặt hàng ô tô nguyên chiếc qua Quảng Ninh mang lại nguồn thu khá lớn. Do Chính phủ giảm thuế nhập khẩu ô tô du lịch nguyên chiếc từ 90% xuống còn 60% nên đã kích thích tiêu dùng trong nước. Mặt khác, 6 tháng đầu năm 2008, do thông tin về chính sách thuế của nhà nước sẽ tăng từ 10% lên 20%, do vậy để thực hiện các hợp đồng đã ký và tránh phải chịu thuế suất cao hơn nên nhiều doanh nghiệp đã nhập khẩu ồ ạt ô tô (đã có 219 ô tô du lịch nguyên chiếc nhập qua Cục Hải quan Quảng Ninh cho thu 123 tỷ đồng). Bên cạnh những mặt hàng truyền thống, từ đầu năm đến hết tháng 6-2008 đã xuất hiện một số mặt hàng có số lượng, trị giá lớn NK qua các cửa khẩu Quảng Ninh. Đứng đầu là sắt thép xây dựng, phôi thép (NK trên 425 ngàn tấn, thu 314 tỷ đồng); kế đó là phân bón (NK 445.452 tấn, thu 173,64 tỷ đồng); sau đó là bột mì (trên 24 ngàn tấn)... Còn từ đầu năm tới nay, tình hình nhập khẩu những mặt hàng trên hầu như không còn. Thậm chí nhiều mặt hàng như sắt thép, phôi thép, bột mì, ô tô tải chưa thấy doanh nghiệp nào nhập khẩu. Điều này ảnh hưởng không nhỏ tới tổng nguồn thu chung của tỉnh ta. Đó là chưa kể tới để kích cầu, khuyến khích đầu tư, tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp nhằm phát triển sản xuất, có thể trong năm nay Chính phủ sẽ còn điều chỉnh một số cơ chế chính sách liên quan đến hoạt động XNK...
- Trước những biến động này, Hải quan Quảng Ninh đề ra giải pháp gì nhằm tăng nguồn thu, thưa ông?
- Có thể nói, trước nhiều biến động trong thuế suất của các mặt hàng XNK như phân tích ở trên, vấn đề thu thuế XNK qua hải quan là khó khăn chung của cả nước. Với riêng Quảng Ninh, dự báo trước tình hình, ngay từ đầu năm Cục Hải quan đã đưa ra nhiều giải pháp đồng bộ, trong đó đặc biệt chú trọng đến đẩy mạnh triển khai công tác hiện đại hoá hải quan; tăng cường các biện pháp nâng cao chất lượng công tác nghiệp vụ, đẩy mạnh công tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại; triển khai quyết liệt việc thu nợ đọng thuế; tăng cường hiệu quả kiểm tra sau thông quan; tiếp tục đẩy mạnh hơn nữa cải cách các thủ tục hành chính về hải quan, gắn liền với công tác xây dựng lực lượng hải quan vững mạnh... Bởi vậy thời điểm này vẫn còn quá sớm để khẳng định cơ quan Hải quan sẽ thu được bao nhiêu. Tuy nhiên, Quảng Ninh có quyền hy vọng lạm phát sớm được đẩy lùi, cùng với những cố gắng, nỗ lực chung của tỉnh và cán bộ công chức Hải quan Quảng Ninh, Quảng Ninh sẽ đạt kết quả khả quan trong thu thuế XNK, góp phần đắc lực trong cân đối ngân sách chung của cả nước.
- Xin cảm ơn ông!
