Trong khi kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản của cả nước năm 2006 vượt kế hoạch đề ra gấp nhiều lần thì kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản của Quảng Ninh- một tỉnh trọng điểm nghề cá khu vực phía Bắc vẫn không đạt được ngưỡng 17 triệu USD kế hoạch năm. Nguyên nhân của tình trạng này là do thiếu nguyên liệu, không có thị trường tiêu thụ, chất lượng sản phẩm không đảm bảo. Và đây cũng chính là bài toán mà ngành Thuỷ sản vẫn còn đang loay hoay chưa tìm được lời giải.
Ương nuôi cá rô phi lai sa giống tại Trung tâm Khoa học kỹ thuật và sản xuất giống thuỷ sản Quý I- 2007 kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản toàn tỉnh đạt 2,5 triệu USD, cao nhất so với cùng kỳ nhiều năm qua. Tuy nhiên nhìn vào tiềm năng thế mạnh của nghề cá của Quảng Ninh thì kết quả đạt được này còn quá khiêm tốn. Mặc dù các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu thuỷ sản đã tích cực thực hiện công tác xúc tiến, mở rộng thị trường nhưng cũng mới chỉ có được số lượng rất ít lô hàng xuất sang các nước EU, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Hồng Kông, Đài Loan. Hiện tại trên địa bàn tỉnh có 3 đơn vị chế biến xuất khẩu thuỷ sản là: Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu thuỷ sản I, Công ty Cổ phần Xuất khẩu Thuỷ sản II và Doanh nghiệp Phú Minh Hưng. Công ty Cổ phần Xuất khẩu thuỷ sản II, một doanh nghiệp chế biến xuất khẩu thuỷ sản lớn nhất của tỉnh cũng mới chỉ có bạn hàng ở các nước EU, Mỹ, Nhật Bản, Hồng Kông và vừa qua mở rộng được sang thị trường Hàn Quốc. Tuy nhiên Công ty cũng mới chỉ ký được hợp đồng trực tiếp xuất với các đơn đặt hàng số lượng ít còn những đơn đặt hàng vào các thị trường lớn vẫn phải ký gửi theo lô hàng của các doanh nghiệp khác. Mặc dù tỉnh tiến hành cổ phần hoá xong 2 doanh nghiệp chế biến xuất khẩu thuỷ sản hơn 2 năm nhưng các doanh nghiệp vẫn đang tiến hành củng cố bộ máy lãnh đạo, điều hành, ổn định sản xuất. Vì vậy bài toán tìm kiếm, mở rộng thị trường vẫn chưa có lời giải. Nếu như trước đây rào cản kỹ thuật của các nước EU, Mỹ, Nhật Bản chưa quá ngặt nghèo thì 2 doanh nghiệp chủ lực chế biến xuất khẩu thuỷ sản của tỉnh (Xuất khẩu I, II) vẫn “nhúc nhắc” xuất được hàng sang các thị trường này nhưng sau khi Việt Nam gia nhập WTO những rào cản này đang trở thành bức tường rào khá kiên cố đối với các doanh nghiệp. Điều lo lắng nhất của các doanh nghiệp hiện nay là thiếu nguồn nguyên liệu đảm bảo tiêu chuẩn chế biến xuất khẩu, đặc biệt là tôm, cá và mực. Mặc dù tỉnh đã quy hoạch được 9 vùng nuôi tôm công nghiệp nhưng phần lớn các vùng nuôi xây dựng không tuân thủ đầy đủ tiêu chuẩn kỹ thuật về đảm bảo môi trường, xử lý chất thải nên đã gây ô nhiễm môi trường nước rất lớn. Hầu hết các đầm không có hệ thống dẫn, xử lý nước thải theo đúng quy trình, nước thải của đầm này lại là nước cấp cho các ao đầm khác. Thức ăn sử dụng trong nuôi trồng là những sản phẩm trôi nổi trên thị trường, không rõ nguồn gốc, lượng kháng sinh tồn dư trong sản phẩm lớn gây mất an toàn cho người sử dụng. Theo các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu thuỷ sản thì các mặt hàng chế biến từ tôm (tôm đông lạnh, tô susi) nếu để xuất khẩu sang những thị trường khó tính, yêu cầu đòi hỏi về tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm cao, rào cản kỹ thuật lớn phần lớn doanh nghiệp phải thu mua nguyên liệu từ đánh bắt còn thu mua từ các vùng nuôi trồng được rất ít. Ông Phạm Văn Tân, Giám đốc Công ty Cổ phần Xuất khẩu thuỷ sản II cho biết: Hiện nay nguồn nguyên liệu thủy sản cho xuất khẩu thiếu, đặc biệt là cá nước ngọt. Công ty đã có một số đơn đặt hàng về mặt hàng cá nước ngọt đã qua chế biến nhưng vì cá bà con nuôikhông đáp ứng yêu cầu về kích cỡ, chất lượng sản phẩm nên chúng tôi phải sang tỉnh khác mua. Theo số liệu của Sở Thuỷ sản đến nay các địa phương Uông Bí, Đông Triều, Yên Hưng, Hải Hà, Đầm Hà đã hoàn thành công tác quy hoạch các vùng sản xuất nông nghiệp kém hiệu quả sang nuôi trồng thuỷ sản. Toàn tỉnh đã chuyển đổi được 1.092 ha đất nông nghiệp kém hiệu quả sang nuôi trồng thuỷ sản nhưng do nuôi manh mún, vẫn chưa thành vùng tập trung, chất lượng sản phẩm không đảm bảo, kích cỡ cá chưa đạt được 0,5 kg/con để chế biến xuất khẩu nên các doanh nghiệp không thể thu mua được. Chính vì vậy nâng cao chất lượng sản phẩm sao cho đảm bảo tiêu chuẩn yêu cầu kỹ thuật, trở thành vùng cung cấp nguyên liệu an toàn, sạch bệnh cho chế biến xuất khẩu vẫn còn đang là bài toán khó của ngành Thuỷ sản.
