Theo kế hoạch trong tháng 8, toàn tỉnh sẽ tiến hành giải ngân khoảng 10 tỷ đồng hỗ trợ cho ngư dân theo Quyết định 289 của Thủ tướng Chính phủ. Mặc dù những bất cập trong hướng dẫn của các Bộ, ngành Trung ương đã được sửa đổi, bổ sung nhưng việc triển khai của các địa phương vẫn rất khó khăn. Và với tiến độ triển khai như hiện nay thì tiền hỗ trợ cho ngư dân sẽ còn bị treo chưa biết đến bao giờ?
Ngư dân khát vốn
Ông Châu Thành Minh, Hợp tác xã thuỷ sản Vân Đồn, chủ tàu chụp mực QN 90060TS buồn bã cho biết: Không phải đến đợt tăng giá xăng dầu hồi tháng 7 vừa qua tàu đánh bắt xa bờ của ngư dân Vân Đồn phải nằm bờ mà trước đó trong các đợt tăng giá xăng dầu hồi đầu năm đã có một số tàu phải nằm bờ rồi. Chúng tôi đóng tàu là để đi biển vươn khơi đánh bắt thuỷ sản, thế nhưng trong điều kiện giá dầu cao, vật tư ngư lưới cụ đều đã tăng trong khi giá bán sản phẩm lại tăng không đáng kể thì làm sao ngư dân dám bám biển được. Quá nhiều ngày làm ăn trong tình trạng cầm chừng không có lãi nên không riêng gia đình tôi mà nhiều hộ có tàu khai thác thuỷ sản khác đã sử dụng hết vốn dự phòng và đi vay nóng bên ngoài với lãi suất cao để giải quyết nguồn vốn trong thời điểm hiện tại. Tôi biết Nhà nước đã có chủ trương hỗ trợ dầu, thay mới máy, ngư lưới cụ cho ngư dân, tàu nhà tôi cũng đang làm hồ sơ để được nhận tiền hỗ trợ dầu nhưng chưa biết khi nào có tiền?
Trong khi tình hình đánh bắt thuỷ sản không mấy khả quan do nguồn lợi suy giảm, ngư trường đánh bắt ngày càng phải đi xa tiêu tốn nhiều nhiên liệu thì giá bán sản phẩm lại không theo kịp tốc độ tăng giá của dầu và vật tư ngư lưới cụ. Theo điều tra của Sở NN&PTNT tàu khai thác thuỷ sản của tỉnh ta chủ yếu hoạt động ở khu vực biển Bạch Long Vỹ. Trước đây việc khai thác thuận lợi do lượng tàu hoạt động ở khu vực này ít nhưng từ khi giá dầu tăng tàu khai thác của các tỉnh miền Trung cũng về ngư trường này để khai thác vì đây là ngư trường gần đỡ tốn nhiên liệu. Theo các chủ tàu khai thác xa bờ của huyện Yên Hưng do buộc phải chia sẻ nguồn lợi nên sản lượng các tàu tỉnh ta khai thác được đã bị giảm đi đáng kể trong thời gian qua. Cũng vì không có đủ tiền mua dầu bám biển dài ngày nên nhiều tàu khai thác thuỷ sản đã rút ngắn thời gian đi khơi và thời gian nằm bến nhiều hơn. Ông Đào Văn Thuận, xã Tân An (Yên Hưng), chủ tàu QN3047TS cho biết: Tôi làm nghề đi câu, trước đây mỗi chuyến đi khơi ít nhất cũng phải 25 - 30 ngày tàu mới về bờ. Từ đầu năm đến nay tôi không dám bám biển lâu ngày nữa vì không có đủ dầu, bán sản phẩm trên biển bị tư thương ép giá, ép cấp nhiều, mình mua lại đá, nhiên liệu của họ thì đắt gấp rưỡi gấp đôi. Giá như tỉnh có điểm hậu cần nghề cá tốt chắc chắn chúng tôi không bị ép cấp, ép giá sản phẩm như hiện nay. Như vậy nghề khai thác thuỷ sản dù có gặp “cơn bão” do giá dầu tăng cao cũng không đến mức phải lao đao vì đã có cái này đỡ cái kia.
Tiền hỗ trợ bị treo!
Tính từ khi Trung ương tạm ứng cho Quảng Ninh 33,8 tỷ đồng đến nay toàn tỉnh vẫn chưa giải ngân được đồng vốn hỗ trợ nào cho ngư dân theo Quyết định 289 của Thủ tướng Chính phủ. Mặc dù những vướng mắc, bất cập về chính sách đã được sửa đổi, bổ sung như: Không cần có hợp đồng lao động thuyền viên, có thể lấy xác nhận của chính quyền xã hoặc đồn biên phòng; không nhất thiết phải có bản sao sổ nhật ký khai thác hải sản, báo cáo hoạt động chuyến đi biển; mức hỗ trợ cũng đã tăng lên từ 1-2 triệu đồng tuỳ công suất máy của tàu. Kinh phí đã có, điều kiện hỗ trợ đã cởi mở nhưng tiền vẫn chưa đến tay ngư dân. Theo thống kê của Sở NN&PTNT toàn tỉnh đã có 3.400/5.400 phương tiện hoàn thành thủ tục đăng ký, đăng kiểm. Như vậy hơn 3.000 phương tiện này cơ bản đáp ứng đủ các điều kiện để nhận hỗ trợ tiền dầu và kinh phí mua bảo hiểm thân tàu, bảo hiểm tai nạn thuyền viên. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có địa phương nào triển khai phát tiền hỗ trợ cho ngư dân. Đặc biệt, hiện toàn tỉnh có 130 tàu có công suất trên 90CV, đây là những tàu khai thác thuỷ sản đã hoàn thành thủ tục đăng ký, đăng kiểm, đáp ứng đầy đủ các điều kiện để nhận hỗ trợ dầu và kinh phí bảo hiểm của Nhà nước mặc dù họ đã nộp hồ sơ đề nghị về các cơ quan chức năng thế nhưng vẫn chưa có tàu nào được nhận tiền hỗ trợ. Ngoài các huyện Đầm Hà, Hải Hà, Vân Đồn, Yên Hưng và thị xã Cẩm Phả đã tổ chức các cuộc họp tuyên truyền, hướng dẫn cho ngư dân biết về chính sách hỗ trợ của Nhà nước và các thủ tục để được nhận hỗ trợ, các địa phương còn lại chưa làm, thậm chí có địa phương đến nay vẫn chưa có động tĩnh gì. Theo đồng chí Vũ Văn Nam, Chi cục trưởng Chi cục Khai thác Bảo vệ nguồn lợi và Thú y Thuỷ sản: Bà con ngư dân phần lớn trình độ thấp, nếu không có sự hướng dẫn cụ thể, chi tiết của chính quyền địa phương thì dù thủ tục có đơn giản bao nhiêu đi chăng nữa họ cũng không thể làm được để nhận hỗ trợ của Nhà nước.
Theo kế hoạch của tỉnh trong tháng 8 phải giải ngân được 10 tỷ đồng tiền hỗ trợ cho ngư dân. Trong điều kiện giá xăng dầu đã tăng cao ngư dân đang gặp nhiều khó khăn, họ rất cần có sự hỗ trợ để ổn định cuộc sống thế nhưng đến nay mới có 3 địa phương thông báo miệng về Sở NN&PTNT đề nghị tạm ứng tiền là huyện Hải Hà 5 tỷ đồng, Vân Đồn 2 tỷ đồng, Yên Hưng 3 tỷ đồng. Thời gian đã rất cận kề nhưng công tác bố trí cán bộ thực hiện hỗ trợ cho ngư dân ở các địa phương lại thiếu. Mỗi huyện chỉ có từ 1- 2 cán bộ làm các thủ tục đăng ký, đăng kiểm hoàn chỉnh hồ sơ trong khi đó lại có hàng trăm chủ tàu nộp đơn đề nghị. Có huyện số phương tiện nằm trong diện được hỗ trợ dầu lên tới trên 2.000 tàu nhưng chỉ bố trí được 1 cán bộ làm các thủ tục đăng ký, đăng kiểm, giúp ngư dân hoàn thiện hồ sơ đề nghị hỗ trợ. Vậy nên dù có làm cả ngày, đêm cán bộ này cũng không thể giải quyết được cả đống hồ sơ đề nghị trong tháng 8. Khi được hỏi tại sao không bố trí thêm cán bộ của phòng để làm? Lãnh đạo phòng NN&PTNT các địa phương đều cho biết: Cả phòng chỉ có 1 cán bộ có chuyên ngành về thuỷ sản, đây lại là lĩnh vực thuộc ngành này nên buộc phải bố trí cán bộ đó, bố trí người khác không đúng chuyên ngành lỡ làm có gì sai thì ai chịu trách nhiệm?
Theo phản ánh của bà con ngư dân sau khi hoàn thành các thủ tục đăng ký, đăng kiểm họ phải đi phô tô, công chứng, rồi lại quay về xã làm hồ sơ đề nghị hỗ trợ dầu. Sau khi nhận hồ sơ xã mới chuyển lên huyện, huyện lại xem xét mất vài ngày mới phê duyệt, đi đi lại lại mất nhiều thời gian. Đặc biệt với bà con ngư dân các xã đảo như Quan Lạn, Minh Châu, Bản Sen, Ngọc Vừng (Vân Đồn); Vĩnh Trung, Vĩnh Thực (Móng Cái); Thanh Lân (Cô Tô) sau khi hoàn thành các thủ tục hồ sơ việc về Kho bạc Nhà nước huyện để nhận tiền hỗ trợ với họ cũng là một trở ngại. Hiện huyện vẫn chưa có thông báo thời gian đến nhận tiền trong khi đến con nước là phải đi khơi. Được biết để có thể thực hiện được việc phát tiền cho dân ngoài hoàn thiện các thủ tục cần thiết theo quy định, các địa phương phải mất 15 ngày dán thông báo để nhân dân biết. Thời gian đã rất cận kề, trong khi nhân lực thiếu, ngư dân vẫn còn quá mù mờ về các thủ tục hoàn thiện hồ sơ, tại sao trong những lúc như thế này không kêu gọi các tổ chức hội, đoàn thể cùng vào cuộc hướng dẫn, vận động ngư dân thực hiện các thủ tục cần thiết để sớm giải ngân nguồn vốn hỗ trợ?
