Tiên Yên có diện tích đất lâm nghiệp hơn 53.000 ha, chiếm trên 82% tổng diện tích tự nhiên, trong đó trên 30.000 ha là diện tích đất có rừng. Trước những năm 2000, rừng và tài nguyên rừng ở Tiên Yên bị suy giảm cả về chất lượng và số lượng, độ che phủ rừng chỉ đạt mức dưới 28%. Nguyên nhân là do Tiên Yên có trên 80% dân số vùng cao sống dựa vào việc khai thác các tài nguyên rừng. Công tác quản lý, bảo vệ rừng chưa được triển khai đồng bộ; công tác giao đất, giao rừng còn nhiều bất cập. Bên cạnh đó người dân chưa nhận thức được hiệu quả thiết thực của việc phát triển rừng...
Cán bộ dự án kiểm tra cây trồng thuộc Dự án Việt - Đức tại xã Tiên Lãng, Tiên Yên. ảnh: PV .
Dự án trồng rừng Việt - Đức được triển khai thực hiện tại 38 thôn trong toàn huyện với 1.455 hộ dân tham gia. Sau 8 năm thực hiện, tổng diện tích rừng được thiết lập là 3.248 ha, trong đó rừng trồng mới 2.117,5 ha, chủ yếu là các loại như: Thông mã vĩ, sa mộc, mỡ, lim xanh, hồi, trám; rừng khoanh nuôi, tái sinh 1.130,5 ha. Cùng với đó là việc triển khai thực hiện mô hình quản lý rừng cộng đồng, hơn 1.000 ha rừng được giao cho người dân khoanh nuôi, bảo vệ đã hạn chế tối đa các vụ chặt phá, khai thác trái phép rừng. Do tuân thủ đúng các yêu cầu về kỹ thuật nên tỷ lệ sống cao (đạt trên 90%), cây sinh trưởng và phát triển tốt, góp phần nâng độ che phủ của rừng từ 29,8% năm 2.000 lên trên 40% năm 2009. Để nâng cao nhận thức và kỹ thuật chăm sóc rừng của người dân, dự án coi trọng công tác tập huấn, trang bị kinh nghiệm và kiến thức quản lý bảo vệ rừng cho Ban quản lý rừng tại các thôn cũng như người dân tham gia dự án. Dự án đã tổ chức nhiều khóa đào tạo, hàng trăm lớp tập huấn về: Kỹ năng truyền thông, phương pháp điều tra tài nguyên rừng, kỹ thuật khoanh nuôi tái sinh rừng, kỹ thuật điều chế rừng, phương pháp phòng cháy chữa cháy rừng, kỹ thuật trồng và chăm sóc rừng, kỹ thuật điều chế và làm giàu rừng, kỹ thuật trồng cây bản địa, trồng cây lâm sản ngoài gỗ dưới tán rừng... và nhiều đợt tham quan học tập kinh nghiệm tại các địa phương đang thực hiện dự án. Trồng rừng thuộc dự án trồng rừng Việt - Đức tại xã Đại Thành, Tiên Yên
Trao đổi với chúng tôi, anh Lý Văn Diểng, Trưởng Ban quản lý Dự án trồng rừng Việt - Đức huyện Tiên Yên cho biết: Trước đây, nói đến việc trồng rừng với bà con vùng cao là một điều gì đó hết sức xa lạ. Cuộc sống của họ hàng ngày là vào rừng khai thác gỗ và các lâm sản phụ, vì thế rừng ngày càng cạn kiệt. Khi Nhà nước có chủ trương giao đất, giao rừng, nhiều người dân cũng không dám nhận vì thiếu vốn, kỹ thuật. Nhưng từ khi dự án trồng rừng Việt - Đức triển khai thực hiện tại huyện, cán bộ dự án đã trực tiếp mang cây giống về cho bà con và hướng dẫn cách trồng, chăm sóc. Do nhận thức được lợi ích của việc trồng rừng nên bà con đã tích cực trồng, theo đó, diện tích rừng ở Tiên Yên từng bước được mở rộng, hồi sinh. Cũng theo anh Diểng, phát triển trồng rừng mang lại hiệu quả rất lớn. Trung bình trồng 1 ha rừng đầu tư từ 3-5 triệu đồng, sau 5-7 năm sẽ cho lãi từ 30-35 triệu đồng/ha. Hiện toàn huyện đã trồng mới được hơn 3.000 ha rừng từ sự hỗ trợ của dự án. Bên cạnh việc phủ xanh đất trống, đồi trọc, dự án đã giúp người dân nhận thức được lợi ích mà rừng mang lại, bà con đã chủ động vay vốn ngân hàng để mua cây giống, phân bón... tích cực tham gia trồng, chăm sóc và bảo vệ rừng. Sự thay đổi về nhận thức của người dân chính là yếu tố quan trọng tiếp thêm màu xanh cho những cánh rừng ở Tiên Yên.