Đến thời điểm này, trên địa bàn tỉnh ta có 3 khu công nghiệp (KCN) đã được đầu tư cơ sở hạ tầng, với 36 dự án còn hiệu lực hoạt động; trong đó có 14 dự án FDI có số vốn đầu tư đăng ký là 140.933.600 USD và 22 dự án trong nước với số vốn đầu tư đăng ký là trên 5 nghìn tỷ đồng.
Hình thức đầu tư liên doanh có 3 dự án, 11 dự án khác là do vốn đầu tư nước ngoài 100%. Các quốc gia đầu tư chủ yếu là Trung Quốc, Malaysia, Nhật Bản và Hàn Quốc. Các doanh nghiệp liên doanh hoặc có vốn đầu tư 100% từ nước ngoài đã đóng góp một phần không nhỏ vào thúc đẩy kinh tế tỉnh ta phát triển và tạo việc làm cho nhiều lao động. Tuy nhiên, bên cạnh những doanh nghiệp làm ăn hiệu quả, triển khai các dự án theo đúng như đăng ký thì vẫn có không ít doanh nghiệp “chây ỳ”, dẫn đến tình trạng nhiều “khu đất vàng” trong các KCN đang bị bỏ hoang, gây lãng phí. Vừa qua, Ban Quản lý các KCN đã phải ra quyết định thu hồi giấy chứng nhận đầu tư, giải thể doanh nghiệp của 3 dự án, với tổng số vốn đầu tư đăng ký là 4 triệu USD và 10 tỷ đồng...
Đến thời điểm này, có tất cả 9 dự án trong số 36 dự án đầu tư còn hiệu lực vẫn chậm triển khai. Đây là con số thực tế do Ban Quản lý các KCN thống kê, tổng hợp ngày 19-11-2008 vừa qua. Tình trạng mà các doanh nghiệp chậm thi công các hạng mục để bước vào sản xuất đều đã diễn ra trên dưới một năm nay. Nhiều doanh nghiệp đã được cấp phép đầu tư, giấy phép xây dựng và đã có mặt bằng rồi nhưng vẫn chưa thấy triển khai. Thậm chí, một số doanh nghiệp không chỉ chậm triển khai dự án của doanh nghiệp mình mà còn vi phạm các quy định về đầu tư.
Công ty TNHH Royal có giấy phép đầu tư số 07/GP-KCN-QN ngày 7-12-2005. Mục tiêu của dự án là sản xuất, gia công đệm cao su, chăn, ga, gối, đệm v.v... tại KCN Cái Lân và có tổng số vốn đầu tư là 1 triệu USD. Sau khi được cấp phép đầu tư mặc dù đã được Ban Quản lý các KCN hướng dẫn và thông báo nhiều lần nhưng doanh nghiệp vẫn không làm thủ tục để đầu tư xây dựng nhà xưởng. Trong khi đó Công ty lại tự ký hợp đồng thuê đất, xây dựng cửa hàng và tiến hành các hoạt động giới thiệu sản phẩm trái phép tại Khu Đông Hùng Thắng. Trước tình hình đó Ban Quản lý các KCN đã đề nghị Công ty dừng ngay các hoạt động và đến ngày 23-10-2006, Công ty Royal đã có công văn đề nghị xin được tạm dừng triển khai dự án đến cuối tháng 12-2006. Tuy nhiên, đến cuối năm 2007, đã quá 12 tháng kể từ ngày Công ty xin tạm dừng triển khai dự án, doanh nghiệp này vẫn không có dấu hiệu hoạt động trở lại...
Nói về thực trạng này, Trưởng Ban Quản lý các KCN tỉnh Vũ Văn Thìn cho biết “Việc nhiều doanh nghiệp chậm triển khai công việc xây dựng nhà xưởng để đi vào sản xuất đã làm cho các KCN gặp không ít khó khăn về quản lý. Nhiều doanh nghiệp đã được cấp giấy phép đầu tư vào những khu đất rất đẹp nhưng để hoang hoá gây lãng phí. Trong khi đó nhiều doanh nghiệp đến sau muốn đầu tư vào khoảng đất đó thì lại không được...”. Ông cũng cho biết thêm, không những thế, các doanh nghiệp này còn có những biểu hiện “đối phó”, bằng cách khi cơ quan chức năng đến kiểm tra tình hình hoạt động của các dự án thì các chủ đầu tư cho công nhân ra san gạt, đổ đất v.v... nhưng khi cơ quan chức năng về thì cũng ngừng ngay công việc này...
Tuy nhiên, việc các doanh nghiệp tiến hành triển khai hoạt động sản xuất chậm cũng một phần do các KCN chưa được đầu tư đồng bộ về cơ sở hạ tầng, gây khó khăn cho nhà đầu tư, mà tiêu biểu trong đó là Dự án tinh luyện than, chế biến bột than, phèn lọc nước và một số hoá chất thông dụng của Công ty TNHH Sản xuất và kinh doanh thương mại Tân Tiến đầu tư vào KCN Việt Hưng. Doanh nghiệp này đã được cấp giấy chứng nhận đầu tư số 22221000001 ngày 16-11-2006 và có tổng số vốn đầu tư là 10 tỷ đồng, diện tích đất sử dụng 10.000m2, lô số M1-2. Dự án đang trong giai đoạn triển khai, tổng vốn đầu tư thực hiện đến tháng 10- 2008 là 4 tỷ đồng, trong đó xây dựng cơ bản là 2 tỷ đồng, gồm nhà ăn ca, nhà nghỉ giữa ca, nhà để xe v.v... Dự kiến đến tháng 2-2009, doanh nghiệp sẽ đi vào hoạt động. Nhưng tính đến thời điểm này so với tiến độ cam kết thì dự án triển khai chậm 13 tháng. Chỉ có điều tiến độ chậm của doanh nghiệp lại không phải do nhà đầu tư mà do chính KCN Việt Hưng chưa bàn giao đủ diện tích đất; theo thông báo, phải đến tháng 10-2009, hệ thống điện, nước phục vụ cho sản xuất mới kéo được đến hàng rào KCN; còn đường nội bộ trong KCN thì không đảm bảo yêu cầu, gây khó khăn cho việc vận chuyển đi lại, nhất là vào mùa mưa v.v...
Nói cách khác, tình trạng chậm triển khai các hạng mục phục vụ cho sản xuất kinh doanh đang diễn ra tại một số KCN của Quảng Ninh vừa có lỗi từ phía các doanh nghiệp, vừa có lỗi từ phía các đơn vị quản lý KCN. Đây là thực tế cần được khắc phục, có thế mới tạo được sự phát triển của các KCN.
