Theo Chỉ thị số 20/2007/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, từ 1-1-2008, các đối tượng hưởng lương từ nguồn ngân sách Nhà nước sẽ được chi trả qua tài khoản ngân hàng. Đây được xem là cách làm mới cho việc thanh toán không dùng tiền mặt, góp phần kiểm soát được thu nhập của cán bộ, CNVC... Song, bên cạnh những lợi ích thì việc trả lương qua tài khoản cũng còn nhiều điều bất cập.
Bên cạnh những lợi ích...
Hoạt động giao dịch tại Ngân hàng ngoại thương, chi nhánh Quảng Ninh.
Việc trả lương qua tài khoản đối với các đối tượng được hưởng lương từ ngân sách Nhà nước là một trong những biện pháp để quản lý được thu nhập của cán bộ, công nhân viên chức, đồng thời còn tiết kiệm hàng loạt các chi phí cho các đơn vị trả lương, tiết kiệm thời gian cho người được hưởng lương… Ví như trước đây, mỗi cơ quan, doanh nghiệp đều có một bộ phận chịu trách nhiệm phát lương, ký nhận và tổng hợp lương… còn người hưởng lương lại phải tranh thủ đi nhận lương đúng ngày… thì nay việc trả lương qua tài khoản đã giải quyết được vấn đề đó.
Xuất phát từ hiệu quả của loại hình dịch vụ này nên trên địa bàn tỉnh đã có những đơn vị tiên phong thực hiện từ rất sớm, như Ngân hàng nhà nước Việt Nam, chi nhánh Quảng Ninh (NHNNVN-QN) đã thực hiện việc trả lương qua tài khoản từ những năm 2001. Đối với những đơn vị trong ngành than với số lượng công nhân đông thì việc trả lương qua tài khoản cũng đã thuận tiện hơn nhiều…
Việc trả lương qua tài khoản cũng khiến cho hoạt động giao dịch của các ngân hàng thương mại nhộn nhịp hơn rất nhiều và lợi ích của các ngân hàng thương mại thu được qua các dịch vụ cũng sẽ mở ra triển vọng kinh doanh lớn. Theo ông Nguyễn Đức Hiển (trưởng phòng kế hoạch NHNNVN-QN) “hiện nay, các NHTM chưa thu phí chuyển khoản”. Song, lợi ích mà các NHTM thu được lại chính là số dư tiền gửi trên tài khoản khi người hưởng lương chưa sử dụng đến. Số dư tiền gửi này NHTM chỉ phải trả lãi suất không kỳ hạn và đồng thời NHTM có thể sử dụng số dư này để cho vay, đầu tư…Bên cạnh đó NHTM tạo được những liên kết để người hưởng lương quen dần với việc thanh toán dịch vụ như điện, nước, điện thoại… qua ngân hàng mà không dùng tiền mặt thì đương nhiên phí thanh toán cũng là một trong những khoản thu của ngân hàng.
Vẫn còn nhiều điều bất cập
Hiện nay, bên cạnh một số dịch vụ có kết hợp với các NHTM thì việc chi tiêu của người dân đa phần lệ thuộc vào tiền mặt, mọi hoạt động mua bán ở chợ, siêu thị… thanh toán bằng tiền mặt là chủ yếu. Vì vậy những người được trả lương bằng tài khoản vẫn cứ phải rút tiền tiền mặt để mua sắm, chi tiêu sinh hoạt hàng ngày. Do vậy việc trả lương qua tài khoản chắc chắn sẽ có nhiều bất cập đối với người hưởng lương. Người hưởng lương qua tài khoản có thể lĩnh lương của mình bằng hai hình thức: rút tiền tại quầy giao dịch và rút bằng máy rút tiền tự động (ATM). Song, cả hai hình thức trên lại có những hạn chế nhất định trong việc giao dịch.
Với việc rút tiền tại quầy giao dịch của NHTM, để rút được tiền người hưởng lương phải mang chứng minh thư nhân dân ra NHTM vào giờ hành chính. Trong khi hầu hết các NHTM đều làm việc 5 ngày trong tuần, hàng ngày từ 8 giờ sáng, nghỉ trưa như các cơ quan khác và kết thúc giao dịch vào lúc 16h. Như vậy để rút được tiền, người hưởng lương chỉ còn cách bỏ việc cơ quan để đi lĩnh lương ngoài ngân hàng. Nếu cùng lúc có đông người rút lương thì phải chờ đợi mất khá nhiều thời gian. Còn với vùng nông thôn, miền núi, người hưởng lương phải ra nơi đô thị mới có thể rút được tiền từ NHTM. Theo thống kê của NHNNVN-QN, hiện nay trung bình 3 xã mới có một điểm giao dịch của NHTM. Do vậy người hưởng lương từ ngân sách nhà nước đang làm việc và sinh sống tại các huyện, xã vùng sâu vùng xa như: giáo viện, bộ đội biên phòng, cán bộ hưu trí, cán bộ xã… cũng phải mất thời gian cho việc lĩnh lương.
Việc rút tiền qua máy rút tiền tự động (ATM) - dịch vụ chi, trả lương qua các NHTM phải dựa trên cơ sở dịch vụ ngân hàng tiện ích, hiện đại và mạng lưới rộng khắp. Đó là dịch vụ ngân hàng tự động ATM. Dịch vụ này được phát triển mạnh ở nước ta trong vòng 3 - 4 năm gần đây, song đến nay vẫn chưa đáp ứng đủ cho nhu cầu của người sử dụng.
Cùng một điểm trên địa bàn T.P Hạ Long, có đến 3 máy ATM của các NHTM khác nhau trong khi nhiều nơi khác không có.
Hiện nay trên địa bàn Quảng Ninh mới được trang bị 107 máy rút tiền tự động, 137 máy chấp nhận thẻ thanh toán. Như vậy lượng máy phục vụ cho việc trả lương qua tài khoản theo chỉ thị 20/2007/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ là chưa đủ. Được biết, hầu hết các máy ATM đều được đặt chủ yếu tại các trung tâm thành phố, thị xã (T.P Hạ Long có 56 máy, Thị xã Cẩm Phả có 22 máy). Đơn cử, trên địa bàn Thành Phố Hạ Long, máy được đặt tập trung nhiều ở trung tâm thành phố; những điểm dịch vụ, có những chỗ có đến 3 - 4 máy của các NHTM khác nhau trong khi những vùng ven như phường Hà Tu - nơi tập trung hàng ngàn công nhân của các công ty than lớn, hay Cái Lân - nơi có khu công nghiệp, có nhà máy đóng tầu Hạ Long với gần 6000 công lại chỉ có một lượng máy ATM ít ỏi. Điều đó cho thấy với 107 máy mà NHNNVN-QN báo cáo UBND tỉnh (công văn số 952/NHNN-QUN1) chưa thể đủ để đáp ứng được nhu cầu của khách hàng cũng như sự phân bổ có phần chưa hợp lý.
Được biết, các NHTM đã và đang có sự liên minh, liên kết, liên thông với nhau trong việc sử dụng máy ATM. Có nghĩa là sử dụng tài khoản của NHTM này vẫn có thể rút tiền từ máy ATM của NHTM khác. Song, cũng theo ông Nguyễn Đức Hiển thì hiện nay một số NHTM mới có "liên" chứ chưa có "thông". Thêm nữa, hệ thống ATM được coi là tiện ích nếu hoạt động thật sự ổn định, nhưng đến nay thấy có nhiều trường hợp máy ATM của các NHTM bị lỗi do trục trặc kỹ thuật; do đường truyền và do hết tiền trong máy… Điển hình là hệ thống máy của Ngân hàng Ngoại thương (chi nhánh Quảng Ninh) mà Báo Quảng Ninh đã có lần đưa tin, nhiều người không rút được tiền vì máy ATM "cạn tiền". Trong khi, đây mới chỉ là giai đoạn đầu của việc sử dụng thí điểm việc trả lương qua tài khoản. Thử hỏi đến đầu năm 2008, khi việc trả lương qua tài khoản được thực hiện rộng khắp, lượng người rút tiền tăng thì với số lượng máy ATM hiện có liệu có đáp ứng được nhu cầu của người sử dụng?
Thiết nghĩ, để việc thực hiện chỉ thị số 20/2007/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ đi vào hoạt động có hiệu quả, Ngành ngân hàng cần có sự chuẩn bị tốt trong việc đầu tư trang thiết bị; cũng như các sản phẩm dịch vụ, chăm sóc khách hàng... Khi ngoài lợi ích mà các NHTM có được còn là cơ hội quảng bá cho hình ảnh, thương hiệu; cũng như tính cạnh tranh của mỗi ngân hàng và điều cần thiết là phải có những giải pháp cụ thể để đem lại tiện ích cho người sử dụng.
| Ý kiến người trong cuộc Chị Trần Thị Minh Điệp, (Phó giám đốc Ngân hàng công thương Quảng Ninh (NHCT-QN)): Chỉ thị 20 của Thủ tướng Chính phủ “về việc thực hiện chi trả lương các đối tượng hưởng lương từ nguồn ngân sách Nhà nước qua tài khoản”, là cơ hội mới đối với ngành ngân hàng chúng tôi. Vẫn biết bước đầu chúng tôi sẽ gặp nhiều khó khăn về kinh nghiệm, kỹ thuật... để làm sao đáp ứng được nhu cầu của khách hàng. Vì vậy, NHCT-QN đã có kế hoạch để việc thực hiện chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ được thuật lợi như: Mục tiêu không vì mục đích lợi nhuận mà là đưa đến cho khách hàng những sản phẩm tốt nhất, thuận tiện nhất… Hệ thống máy ATM của NHCT-QN có thể chuyển những khoản tiền dư của người hưởng lương chưa có nhu cầu sử dụng lãi suất không kỳ hạn sang có kỳ hạn từ 3 tháng trở lên với lãi suất tính cao hơn. Ngoài ra, từ đầu năm 2008, NHCT-QN sẽ tiến hành lắp thêm một số máy ATM, mở rộng mạng lưới liên minh, liên kết với các NHTM khác, tạo thuận lợi hơn cho việc giao dịch của khách hàng. Chị Nguyễn Thị Vân Hà, (Ban Tuyên giáo - Thành uỷ Hạ Long): Lương của CBCNVC chúng tôi phổ biến ở mức 1 triệu đến 2,5 triệu đồng/ tháng. Số tiền này chi phí hết cho những sinh hoạt gia đình trong tháng nên cũng không hy vọng tích luỹ được dư lãi từ ngân hàng. Do vậy, việc chi trả lương qua tài khoản ngân hàng không có nhiều tiện ích hơn cách cũ, trừ khi khách hàng có điều kiện tích luỹ thêm được nhiều tiền trong tài khoản và sử dụng để chuyển tiền, giao dịch mua bán ở nhũng siêu thị, của hàng có hệ thống thanh toán bằng thẻ ATM. Còn với thu nhập của đa số CBCNVC hiện nay, việc trả lương bằng cách ra cột rút tiền tự động làm cho chúng tôi mất thời gian (vì số lượng cột rút tiền chưa nhiều, phải xếp hàng chờ đợi...) Anh Lê Quang Ngọc (Cán bộ phòng Tuyên truyền - Sở Tư pháp): Sở Tư pháp mới thực hiện việc chi trả tiền lương qua hệ thống tài khoản ngân hàng cách đây 1 tháng. Theo ý kiến của nhiều người ở cơ quan cũng như cá nhân tôi, biện pháp trả lương này phù hợp với nhu cầu của mọi người. Việc sử dụng thẻ rút tiền tự động hiện nay đã tương đối phổ biến, thuận lợi trong giao dịch tiền tệ với ngân hàng, giao dịch thương mại. Đối với người sử dụng hệ thống ATM, họ sẽ tạo được thói quen hạn chế dùng tiền mặt, còn Nhà nước sẽ quản lý tốt hơn khi áp dụng Luật Thuế thu nhập cá nhân; tăng nguồn vốn huy động từ nhân dân. Dĩ nhiên, để đáp ứng được nhu cầu của người sử dụng, cần phải xây dựng hệ thống ATM rộng hơn nữa, tránh những sai sót kỹ thuật khi rút tiền như đã từng xảy ra ở 1 số nơi. Anh Đoàn Chí Trung (Công ty Tuyển than Cửa Ông) Những lợi ích về việc chi trả tiền lương thông qua tài khoản ngân hàng thì chúng ta đều đã rõ. Tôi chỉ xin nêu ra vài điểm bất cập mà những người sử dụng đang gặp phải: Hiện nay mạng rút tiền tự động của các ngân hàng chưa liên kêt với nhau. Đơn vị, doanh nghiệp, hay cá nhân sử dụng tài khoản ở ngân hàng nào thì phải rút tiền ở cột của ngân hàng đó, trong khi số lượng cột rút tiền thì lại hạn chế. Chỉ tính riêng Công ty Tuyển than Cửa Ông đã có 5000 công nhân viên nhận lương qua tài khoản của Ngân hàng Công thương Việt Nam, trong khi đó ở phường Cửa Ông chỉ có 2 cột rút tiền tự động của ngân hàng này. Đó là chưa kể nhiều doanh nghiệp khác đóng trên cùng địa bàn cũng sử dụng tài khoản của Ngân hàng Công thương. Mỗi lúc đến ngày lĩnh lương là lại chen chúc nhau ở 2 cột này để được vào rút tiến. Hầu hết là phải đợi hàng tiếng đồng hồ mới đến lượt mình.Việc này rất bất tiện với những người đang cần tiền nhưng không rút được ngay, đặc biệt là đối với những công nhân đi làm theo ca, rất mất thời gian, ảnh hưởng đến công việc. Vấn đề là chọn thời điểm nào để trả lương cho phù hợp. Với số lượng cột rút tiền tự động hạn chế như hiện nay thì nên trả lương vào tài khoản lệch thời gian giữa các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, không cố định là phải vào đầu tháng. Từ đó sẽ giảm bớt số lượng người rút tiền vào những ngày cao điểm. |
