Ngày 16-9-2003, UBND tỉnh có Quyết định số 3211/QĐ-UB về dự án chăn nuôi đàn bò sữa, nhằm tạo điều kiện cho các hộ nông dân trong vùng dự án vươn lên làm giàu. Dự án có tổng vốn đầu tư 7,420 tỷ đồng với 9 danh mục ưu đãi như: Hỗ trợ mua bò giống, mua cỏ, đào tạo cán bộ thú y, hỗ trợ bảo hiểm rủi ro và hỗ trợ lãi suất vay ngân hàng nhằm phát triển bò sữa đạt tổng đàn 1.000 con. Dự án này được giao cho Công ty Cổ phần Đầu tư và Xuất nhập khẩu Quảng Ninh làm chủ đầu tư.
* Từ một chủ trương đúng
Ngày 16-9-2003, UBND tỉnh có Quyết định số 3211/QĐ-UB về dự án chăn nuôi đàn bò sữa, nhằm tạo điều kiện cho các hộ nông dân trong vùng dự án vươn lên làm giàu. Dự án có tổng vốn đầu tư 7,420 tỷ đồng với 9 danh mục ưu đãi như: Hỗ trợ mua bò giống, mua cỏ, đào tạo cán bộ thú y, hỗ trợ bảo hiểm rủi ro và hỗ trợ lãi suất vay ngân hàng nhằm phát triển bò sữa đạt tổng đàn 1.000 con. Dự án này được giao cho Công ty Cổ phần Đầu tư và Xuất nhập khẩu Quảng Ninh làm chủ đầu tư.
Nhận thức rõ những bước đi ban đầu có ý nghĩa quan trọng, nó quyết định sự sống còn của cả dự án, Công ty đã tìm biện pháp tối ưu để triển khai công việc. Công ty chọn huyện Đông Triều để triển khai dự án với hơn 300 hộ dân đăng ký chăn nuôi ở 4 xã: Bình Khê, An Sinh, Việt Dân và Tràng An. Những ngày đầu nhiều hộ dân nhận chăn nuôi bò sữa chưa có kinh nghiệm trong phát hiện bệnh, thời điểm bò động đực... nên việc xây dựng đội ngũ cán bộ hỗ trợ chăn nuôi rất cần thiết. Công ty tuyển chọn mới người địa phương đã học qua Đại học Nông nghiệp hay trung cấp thú y và cử đi đào tạo hơn 1 tháng ở tỉnh ngoài về cách chữa bệnh, chăm sóc bò sữa... Điều quan trọng là đội ngũ cán bộ này luôn bám sát địa bàn từng xã, thông hiểu tập tính của từng con bò, được các hộ chăn nuôi quý mến như người nhà nên đã phát huy được tâm huyết, chuyên môn. Để nâng cao kiến thức chăn nuôi bò sữa, Công ty đã tổ chức nhiều đợt tham quan, trao đổi kinh nghiệm cho các hộ đăng ký chăn nuôi bò sữa tại Ba Vì, Mộc Châu. Bên cạnh đó, đội ngũ cán bộ chủ chốt của các xã trong vùng Dự án đã đi tiên phong chăn nuôi bò sữa, nhiều gia đình cho kết quả cao, góp phần thúc đẩy phong trào chăn nuôi bò sữa phát triển.
* Kết quả vui
Chúng tôi đến vùng chăn nuôi bò sữa ở Đông Triều đúng vào dịp đang dấy lên cơn sốt mua bò giống. ở thôn Quảng Mản (xã Bình Khê) chỉ trong vòng 10 ngày đầu tháng 7-2007, các hộ dân đã mua 26 con bò sữa giống. Riêng gia đình anh Nguyễn Văn Ngọc trước kia chăn nuôi lợn nay chuyển sang đầu tư nuôi bò sữa. Anh Ngọc vừa lên huyện Sơn Dương (Tuyên Quang) mua 13 con bê về nuôi. Sở dĩ phong trào nuôi bò sữa ở Đông Triều phát triển mạnh là do giá bán sữa lên cao. Những năm đầu giá thu mua sữa là 2.800 đồng/kg, sau tăng lên 3.800 đồng và đến tháng 9-2007 đã lên hơn 5.000 đồng/kg, với giá bán như vậy giúp cho các hộ chăn nuôi có thu nhập vượt trội. Qua gần 4 năm thực hiện, các gia đình nuôi bò sữa đã có kinh nghiệm nên hạn chế được rủi ro và thực sự làm giàu. Ông Lê Mạnh Hùng ở thôn Quảng Mản (Bình Khê) nuôi 13 con bò sữa, mỗi tháng cho thu nhập 15 triệu đồng. Anh Lê Đình Đảm ở thôn Đồng Dung (An Sinh) nuôi 14 con bò và mới mua thêm 8 con giống, riêng tiền bán sữa cho thu nhập hơn 15 triệu đồng/tháng. Hiện tại chăn nuôi bò sữa đem lại giá trị kinh tế cao hơn tất cả các loài vật nuôi, cây trồng trên địa bàn huyện. Theo tính toán của các hộ chăn nuôi bò sữa ở Đông Triều: 1 con bò có chu kỳ cho sữa liên tục từ 7 đến 9 tháng/năm, bình quân 15 kg sữa/ngày (thời kỳ cao điểm có thể cho từ 20 đến 25 kg sữa/ngày/con) cho thu nhập 15 triệu đồng/năm, trong khi chỉ cần 2 sào đất để trồng cỏ (với diện tích này nếu trồng lúa cho lãi 400.000 đồng/năm còn nuôi bò trừ các khoản chi phí sẽ có lãi khoảng 9,4 triệu đồng/năm).
Hiện nay Đông Triều có 103 hộ nuôi 376 con bò sữa với số tiền hỗ trợ là 4,471 tỷ đồng, đạt 80% kế hoạch. Tuy chưa đạt mục tiêu của dự án ban đầu, song đây là sự thành công, bởi nuôi bò sữa không thể phát triển ồ ạt được và sau 4 năm số lượng này đã tương đương với các tỉnh phát triển đàn bò sữa hàng chục năm. Theo nhịp độ sinh tự nhiên, đến hết năm 2008 đàn bò sữa Đông Triều sẽ lên đến 700 con, đồng thời Công ty Cổ phần Đầu tư và Xuất nhập khẩu Quảng Ninh có kế hoạch nhập khẩu từ 800 đến 1.000 con bò sữa, như vậy Đông Triều sẽ trở thành khu vực chăn nuôi bò sữa lớn của tỉnh. Người dân đã có ý thức làm giàu từ nuôi loại bò này, điển hình như ở xã An Sinh đã thành lập Hội nuôi bò sữa với 24 hội viên. Thời gian qua các hội viên đã hỗ trợ vốn cho 17 gia đình để nâng cấp chuồng trại và mua thêm bò.
* Cần nhân rộng mô hình
Từ thực tế ở Đông Triều cho thấy, cần xây dựng kế hoạch phát triển đàn bò sữa cho khu vực các huyện thị miền Tây. Trong khi một số tỉnh bạn lận đận phát triển đàn bò sữa, có nơi đã tuyên bố phá sản thì ở Đông Triều đã có những thành công tương đối chắc chắn.
Tháng 9-2006, UBND tỉnh có Quyết định số 2605 về phát triển đàn bò sữa giai đoạn II. Theo Quyết định này một số chỉ tiêu hỗ trợ ban đầu của Nhà nước bị cắt giảm. Điều này phù hợp với Đông Triều, song để phát triển ra các địa phương khác, nên chăng cần áp dụng cách làm như Đông Triều và nên có mức hỗ trợ ưu đãi tương tự như Quyết định 3211 thì mới có ý nghĩa tích cực giảm thiểu rủi ro ở các hộ mới chăn nuôi và động viên thiết thực hơn. Vừa qua chúng tôi có dịp cùng Ban Kinh tế Ngân sách (HĐND tỉnh) đi tìm hiểu thực tế và nhận thấy để đàn bò phát triển ổn định, bền vững thì địa phương, các ngành cần quan tâm giải quyết vấn đề bảo vệ môi trường. ở Đông Triều những hộ chăn nuôi bò sữa từ 10 con trở lên thường xuyên để tồn đọng một lượng phân chuồng đáng kể. Theo chủ trương của tỉnh, Ban Dự án bò sữa Đông Triều đã lập danh sách 62 hộ chăn nuôi có từ 3 đến hơn 10 con bò sữa mức hỗ trợ 1 triệu đồng/hộ để làm hầm bioga, song do đang vướng mắc ở một số sở, ngành nên kế hoạch chưa thực hiện được.
Hiện nay, chăn nuôi bò sữa có thị trường ổn định bởi nhu cầu tiêu dùng sữa trên thị trường ngày càng lớn, mà hiện tại trong nước chưa đáp ứng đủ. Điều quan trọng là giá thu mua sữa theo xu hướng tăng dần khá bền vững sẽ giúp cho các hộ chăn nuôi bò sữa mau chóng làm giàu. Những thực tế trên cần được các cấp, các ngành nghiên cứu để nhân rộng mô hình phát triển đàn bò sữa ra các huyện, thị xã miền Tây của tỉnh.
