Với điều kiện tự nhiên thuận lợi như nước biển có độ mặn cao, nắng, gió chan hòa nên từ lâu người dân huyện đảo Cô Tô đã sớm tận dụng những lợi thế này để phát triển nghề sản xuất muối. Tuy nhiên, đến nay lợi thế ấy chưa được phát huy và nghề muối vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng vốn có.
Trước năm 1979, những người dân trên huyện Cô Tô đã sớm đưa nghề sản xuất muối cùng tồn tại, phát triển song hành với ngư nghiệp. Song do kỹ thuật làm muối đơn giản: Nước biển được tháo trực tiếp vào các ô, thửa ruộng, sau đó đợi gió và nắng làm bốc hết hơi nước rồi mới thu được muối. Mỗi một mẻ muối như thế phải mất nửa tháng, trong khi đó nghề làm muối chỉ có thời vụ nên năng suất thấp, sản phẩm chỉ phần nào đáp ứng nhu cầu sử dụng của nhân dân địa phương. Xã viên HTX muối Cô Tô đang sản xuất muối. Ảnh: PV
Đầu những năm 1990 hơn chục hộ gia đình mới ra sinh cơ lập nghiệp tại huyện đã lập nên Tổ hợp sản xuất muối. Với kỹ thuật được cải tiến, rút ngắn thời gian sản xuất, muối trắng hơn, chất lượng tốt hơn. Và đặc biệt trong số họ có nhiều người đã có kinh nghiệm trong sản xuất muối do xuất thân từ những miền quê có thế mạnh về nghề muối như Thái Bình, đã được qua những lớp tập huấn về kỹ thuật sản xuất các loại muối thô, muối tinh đáp ứng được nhu cầu của thị trường. Hàng năm Tổ hợp đã sản xuất từ 30-50 tấn muối; tổng doanh thu vài chục triệu đồng/năm. Để mở rộng quy mô sản xuất, năm 1996 HTX muối Cô Tô được thành lập với 16 xã viên, do nguồn vốn hạn hẹp nên HTX chưa có điều kiện mở rộng sản xuất mà vẫn chỉ sản xuất cầm chừng, sản lượng tăng hơn trước không đáng kể. Trước tình hình đó, Ban chủ nhiệm HTX đã lập dự án vay vốn từ nguồn vốn Quỹ quốc gia hỗ trợ giải quyết việc làm với số tiền 43,8 triệu đồng. Đồng thời huy động thêm từ nguồn vốn đóng góp của xã viên để mở rộng diện tích sản xuất với tổng mức đầu tư 110 triệu đồng, nâng tổng diện tích sản xuất lên 16 sào. Do đầu tư mở rộng sản xuất nên sản lượng muối hàng năm không ngừng tăng lên, bình quân đạt trên 70 tấn/năm.
Chị Tạ Thị Dung, Chủ nhiệm HTX cho biết: Năm 2006, HTX tiếp tục đầu tư 174 triệu đồng làm mới 16 sào, nâng tổng diện tích sản xuất muối lên 32 sào, đồng thời 10 xã viên được tập huấn nâng cao kỹ thuật làm muối để sản xuất muối tinh. Với việc mở rộng diện tích, đầu tư kỹ thuật đến nay sản lượng muối bình quân của HTX đạt từ 100-130 tấn/năm với giá bán bình quân 1.300-1.500 đồng/kg, cho doanh thu hàng trăm triệu đồng. Tuy nhiên, sản lượng muối hàng năm của HTX vẫn không đủ đáp ứng nhu cầu của thị trường. Trong thời gian tới HTX sẽ đưa kỹ thuật mới áp dụng vào sản xuất. Cụ thể đưa hệ thống chạc vào giữa ruộng để bỏ qua được công đoạn xe cát vào chạc; nước được lọc trực tiếp vào bể rồi dẫn ra các ô phơi, như thế sẽ giảm được công sức lao động cho xã viên. Nếu áp dụng kỹ thuật này, một xã viên có thể đảm nhận 5 sào (hiện tại, một xã viên chỉ đảm nhận 2 sào), chắc chắn năng suất và sản lượng muối của HTX sẽ tăng nhanh chóng. Cũng trong thời gian tới, HTX sẽ đầu tư công nghệ sản xuất muối I-ốt để phục vụ nhu cầu về muối tinh, chất lượng cao của nhân dân trên địa bàn và các tỉnh, thành phố trong cả nước.
