Trở lại Minh Cầm (Ba Chẽ) lần này chúng tôi thật sự ngỡ ngàng trước những đổi thay nhanh chóng của xã vùng cao. Anh Phạm Văn Tâm, Bí thư Đảng uỷ xã hồ hởi cho biết: Mấy năm gần đây Minh Cầm đã có bước chuyển biến đáng kể về kinh tế. Công tác xoá đói giảm nghèo thu được những kết quả khả quan, tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 23% năm 2007 xuống còn 17% năm 2008 và tỷ lệ này sẽ tiếp tục giảm trong những năm tiếp theo.
Đạt được kết quả trên là do thời gian gần đây người dân mạnh dạn đưa giống mới, áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất nên đã đem lại hiệu quả kinh tế cao. Đặc biệt các mô hình phát triển kinh tế gia đình xuất hiện ngày càng nhiều là điều kiện quan trọng giúp người dân xoá đói giảm nghèo hiệu quả. Điển hình như thôn Khe Tum - một thôn 5 năm trước còn thuộc diện đặc biệt khó khăn của địa phương nhưng nay đã có bước chuyển biến mới về kinh tế.
Thôn Khe Tum được thành lập năm 1997 với 7 hộ dân sinh sống rải rác quanh các sườn núi, thung lũng và lúc đó cả 7 hộ đều thuộc diện nghèo đói. Cuộc sống của các gia đình chủ yếu dựa vào khai thác lâm sản, phát nương trồng lúa, cuộc sống bấp bênh bữa đói bữa no. Được sự quan tâm của huyện, chính quyền địa phương, mấy năm gần đây Khe Tum đã được đầu tư đường giao thông thuận tiện; hệ thống kênh mương, các đập nước nhỏ phục vụ sản xuất nông nghiệp và hệ thống đường ống nước tự chảy phục vụ sinh hoạt của người dân... Bên cạnh đó là các chính sách hỗ trợ về vốn, giống để sản xuất giúp các hộ gia đình thoát đói, giảm nghèo và vươn lên làm giàu. Hiện tại cả thôn có 15 hộ với 87 nhân khẩu nhưng chỉ còn 4 hộ thuộc diện nghèo. Công tác xoá đói, giảm nghèo tại thôn rất bền vững, tình trạng tái nghèo hầu như không có. Các hộ dân đều tập trung phát triển nông - lâm nghiệp, bên cạnh đó là phát triển các mô hình kinh tế vườn rừng, chăn nuôi. Cả thôn có 15 hộ dân nhưng diện tích rừng trồng và rừng thuộc chương trình 661 trong thôn lên tới hàng trăm ha, trong đó chủ yếu là keo và quế; nhiều gia đình đã có thu nhập cao từ nghề trồng rừng. Hàng chục mô hình chăn nuôi đang từng bước cho hiệu quả kinh tế như: Nuôi nhím, dũi, gà đồi và trồng cây ba kích tím.
Mô hình trồng cây ba kích tím được Phòng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện Ba Chẽ triển khai áp dụng tại thôn Khe Tum từ tháng 6-2007, diện tích 1 ha với 5 hộ dân tham gia. Tham gia mô hình, người dân được hỗ trợ giống, phân bón chỉ phải bỏ công chăm sóc. Theo quy trình thì sau 3 năm cây ba kích sẽ cho thu hoạch với sản lượng khoảng 5-6kg/hốc. Theo các hộ dân thì hiện tại 2.000 hốc với 4.000 cây ba kích tím đang phát triển tốt, tỷ lệ sống đạt trên 90% và chắc chắn loại cây này sẽ cho thu hoạch cao.
Chúng tôi đến thăm gia đình bác Triệu Tắc Sau, một trong những hộ tham gia mô hình nuôi nhím có hiệu quả tại thôn Khe Tum. Bác Sau cho biết: “Được sự quan tâm của địa phương, năm 2007 gia đình tôi và một số hộ dân được hỗ trợ kinh phí theo tỷ lệ 30-70% để phát triển mô hình nuôi nhím. Lúc đó gia đình mua một đôi nhím giống về thả. Nhím nuôi phát triển nhanh, chăm sóc không khó và nguồn thức ăn cho nhím dồi dào. Sau hơn 1 năm nuôi, đến nay nhím đã tăng thêm 2 con. Chỉ sau khoảng 3 tháng nuôi nữa tôi có thể bán đôi nhím con này với giá gần chục triệu đồng. Bên cạnh nuôi nhím, tôi còn xây dựng chuồng để nuôi dũi bắt được từ trong rừng”. Theo bác Sau nếu nuôi dũi với số lượng lớn cũng có thể cho thu nhập cao. Hộ anh Triệu Quý Lý cũng thực hiện nuôi 2 đôi nhím từ tháng 12-2007, đến nay nhím đã sinh sản và anh Quý cũng đang có ý định mở rộng quy mô của mô hình này. Về lâm nghiệp, hiện nay gia đình anh Quý có 7 ha rừng phần lớn chuẩn bị cho thu hoạch, trong đó có 2 ha quế sau một vụ thu hoạch đã cho thu nhập gần 30 triệu đồng. Cùng với các mô hình nuôi nhím, phát triển kinh tế vườn rừng, mô hình chăn nuôi gà đồi tại thôn cũng đang phát triển mạnh. Hiện 15 hộ dân trong thôn nhà nào cũng có vài chục con, nhiều hộ đã phát triển đàn gà lên tới hàng trăm con, hàng năm cho thu nhập vài chục triệu đồng.
Được chứng kiến những mô hình phát triển kinh tế gia đình tại Khe Tum, chúng tôi càng thêm tin tưởng công tác giảm nghèo tại địa phương chắc chắn bền vững. Mặc dù quy mô của các mô hình phát triển kinh tế còn nhỏ bé nhưng đó sẽ là tiền đề cho bước phát triển kinh tế trang trại, gia trại trong tương lai.
