Sáng ngày 19/4 tại Cung Trúc Lâm Yên Tử, Phường Yên Tử, Ban trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Quảng Ninh tổ chức Đại lễ cầu an và Tưởng niệm 696 năm Trúc Lâm Đệ nhị tổ Pháp Loa Tôn giả nhập niết bàn (1330-2026).
Mỗi độ xuân về, dòng người từ khắp mọi miền Tổ quốc lại tìm về non thiêng Yên Tử, không chỉ để du xuân vãng cảnh mà để bước vào một hành trình văn hóa tâm linh, hành trình trở về đất tổ của thiền phái Trúc Lâm.
Là cái nôi ra đời Phật giáo Trúc Lâm, gắn với sự nghiệp tu hành, giác ngộ của Phật hoàng Trần Nhân Tông, quần thể Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc gồm hệ thống chùa chiền, am thất, văn bia, mộc bản… được bảo tồn khá nguyên vẹn, trải dài trên địa bàn Quảng Ninh, Hải Phòng, Bắc Ninh. Di sản phản ánh đầy đủ tiến trình phát triển của Phật giáo Trúc Lâm suốt hơn 7 thế kỷ, đáp ứng hai tiêu chí nổi bật toàn cầu, đề cao các giá trị chung của nhân loại về hòa bình, hòa giải và hòa hợp.
Yên Tử đã trải qua cả nghìn năm lịch sử. Sự linh thiêng của vùng đất này từng thu hút các đạo sĩ tìm đến tu tiên đắc đạo, cũng như thu hút các thiền sư về đây dựng am - chùa tu hành, tới nay đã hơn 700 năm. Giống như viên ngọc quý, những giá trị của Phật giáo Trúc Lâm với tư tưởng nhập thế bất diệt, không bao giờ mất đi, vẫn lặng lẽ vun bồi cho tới một ngày bừng lên rực rỡ, thắp sáng vùng đất thiêng Yên Tử.
Yên Tử – Di tích, danh thắng quốc gia đặc biệt, biểu tượng văn hóa tâm linh của dân tộc Việt Nam. Trải qua hơn 7 thế kỷ, giá trị Phật giáo Trúc Lâm hội tụ trong quần thể Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc, nay đã được UNESCO ghi danh Di sản văn hóa thế giới. Ngày 20/12 tới, lễ đón Bằng công nhận sẽ chính thức diễn ra tại Yên Tử.
Đại Lễ tưởng niệm 717 năm Ngày nhập Niết bàn của Phật hoàng Trần Nhân Tông do Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam và Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Quảng Ninh phối hợp tổ chức diễn ra từ ngày 19 - 21/12 tại Khu di sản văn hóa thế giới Yên Tử, gồm chuỗi các hoạt động ý nghĩa, là dịp để đông đảo nhân dân, du khách trong và ngoài nước hiểu thêm về cuộc đời, sự nghiệp, con đường hoằng pháp của Đức Phật hoàng Trần Nhân Tông và tôn vinh các giá trị của Phật giáo Trúc Lâm.
Nhân dịp này, phóng viên đã có cuộc trò chuyện với Thượng toạ Thích Đạo Hiển, Phó Ban trị sự kiêm Chánh thư ký Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Quảng Ninh, xung quanh việc gìn giữ, lan toả giá trị của Phật giáo Trúc Lâm ở vùng đất Yên Tử của Quảng Ninh - nơi khai sinh ra Phật giáo Trúc Lâm…
Chiều 6/6, tại trụ sở Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Lễ trao Giải Báo chí Phật giáo toàn quốc lần thứ nhất - năm 2024, chủ đề “Tuyên truyền lối sống Tốt Đạo - Đẹp Đời, Phật giáo Việt Nam đồng hành cùng dân tộc” đã được tổ chức trọng thể. Trung tâm Truyền thông Quảng Ninh có một tác phẩm đạt giải Nhì.
Trong 2 ngày 29-30/3, tại di tích chùa am Ngọa Vân, TP Đông Triều, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Quảng Ninh tổ chức Lễ tưởng niệm 695 năm ngày Đệ Nhị Tổ Pháp Loa Tôn Giả nhập niết bàn (1330 – 2025).
Thời nhà Trần, Phật giáo đạt tới giai đoạn cực thịnh với sự ra đời của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử do Phật hoàng Trần Nhân Tông sáng lập. Chùa chiền dưới thời Trần được xây dựng khắp nơi, hình thành nên những trung tâm Phật giáo lớn. Tại Quảng Ninh, đến nay vẫn còn dấu tích của những trung tâm Phật giáo được xây dựng từ thế kỷ 13 - 14, là minh chứng sống động cho những năm tháng rực rỡ nhất của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử.
Khu di tích - danh thắng Yên Tử gắn với quá trình tu hành đắc đạo, hình thành và phát triển Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử của vị Vua - Phật Hoàng Trần Nhân Tông. Với con đường Phật pháp cùng quá trình tu hành đã khởi đầu những bước chân nhập thế, đánh dấu sự hiện diện và đóng góp của các vị chân tu tại Yên Tử cho đến ngày nay; trong suốt hành trình thời gian ấy, các chức sắc Phật giáo đã đồng hành cùng tỉnh Quảng Ninh ra sức gìn giữ, quản lý để Yên Tử luôn tỏa sáng, trường tồn với thời gian.
Trong tâm thức của người Việt, Yên Tử là vùng đất Phật, đất Tiên, là vùng đất ngàn năm lịch sử; đâu chỉ những công trình đền chùa mà mỗi dòng thác, con suối, mỗi gốc cây, ngọn cỏ, hòn đá nơi đây đều có linh khí. Từ bao đời nay, khi nhắc tới Yên Tử, mỗi người dân Việt Nam đều hết sức tôn sùng, kính trọng và nâng niu. Với nỗ lực đưa Yên Tử trở thành Di sản thế giới, di sản ngàn năm này chắc chắn sẽ được hậu thế bảo vệ và phát huy các giá trị trường tồn mãi về sau.
Uông Bí thừa hưởng giá trị nơi phát tích của thiền phái Trúc lâm Yên Tử, đất tổ của Phật giáo Việt Nam. Trải qua thời gian và những thăng trầm của lịch sử, nơi đây không chỉ chứa đựng những giá trị về tự nhiên mà còn lưu tích trong nền văn hóa dân tộc Việt Nam bởi chính tại nơi đây di sản ông cha để lại là hàng chục ngôi chùa, hàng trăm am tháp, hàng ngàn di vật cổ quý báu chứa đựng những giá trị tinh thần, tư tưởng của Phật giáo Trúc Lâm - chiếc nôi văn hóa tâm linh của người Việt.
Trong quần thể kiến trúc lăng tẩm, chùa, am tháp và đền miếu của Khu di tích Quốc gia đặc biệt nhà Trần tại Đông Triều, nhiều di tích chỉ còn là phế tích. Với những nỗ lực của tỉnh, của địa phương cùng các nhà khảo cổ học thì cấu trúc, quy mô, diện mạo của những di tích quan trọng tại đây đã dần được làm sáng tỏ. Trong đó, cùng với am - chùa Ngọa Vân, chùa Ba Bậc, phế tích chùa Đá Chồng là minh chứng quan trọng cho thời kỳ chấn hưng và hội nhập của Phật giáo Trúc Lâm.
Phật giáo Trúc Lâm được sáng lập bởi Phật hoàng Trần Nhân Tông, ra đời và phát triển cực thịnh cách đây hơn 7 thế kỷ dưới triều Trần. Thông qua các kết quả nghiên cứu văn hóa, lịch sử, kiến trúc, nghệ thuật, đặc biệt là khảo cổ học cho thấy Phật giáo Trúc Lâm đã để lại một kho tàng đồ sộ cả về di sản văn hóa vật thể lẫn phi vật thể; đây là tài sản văn hóa tinh thần vô cùng quý báu, đồng hành với lịch sử văn hóa dân tộc cho hôm nay và cả mai sau.
Cùng với Yên Tử, Hồ Thiên và Ngọa Vân là địa danh nổi tiếng gắn liền với tên tuổi và sự nghiệp tu hành của vua Trần Nhân Tông, cũng như thiền phái Trúc Lâm và là chốn tu hành của nhiều vị cao tăng qua nhiều thế kỷ. Trong đó, chùa Hồ Thiên được xây dựng vào thời Trần, là nơi đăng đàn thuyết pháp của Điều ngự Giác Hoàng Trần Nhân Tông. Trải qua nhiều thế kỷ, đến nay chỉ còn lại dấu tích, song chùa cổ Hồ Thiên vẫn là minh chứng tiêu biểu cho thời kỳ hoằng dương của Phật giáo Trúc Lâm thời Trần.
Vào thời Trần, dưới ảnh hưởng lớn lao của các vị vua đầu triều, nhất là Trần Nhân Tông đã từng bước hợp nhất các dòng thiền phổ biến khi ấy khai mở dòng thiền Trúc Lâm Yên Tử, không chỉ tiếp thu tinh hoa quá khứ mà còn tổng hợp được những cống hiến của thời đại mình.
Yên Tử được xem là “địa linh” và “phúc địa” của quốc gia, dân tộc Việt. Vào thời Trần, đây là nơi khai sinh ra dòng thiền Trúc Lâm thuần Việt, do vua Trần Nhân Tông sáng lập, với tư tưởng "nhập thế" gắn đạo với đời. Trải qua bao thăng trầm, biến thiên của thời gian, miền “phúc địa” Yên Tử vẫn luôn là nơi lưu tích lịch sử, bản sắc văn hóa, tư tưởng và tâm hồn Việt cho muôn đời...
Chiều 11/4, tại quần thể di tích Am - chùa Ngọa Vân (TX Đông Triều), đã diễn ra Lễ phát động cuộc thi ảnh "Phật giáo trong đời sống" lần thứ 2 với chủ đề "Tinh hoa Phật giáo Trúc Lâm nhập thế" với sự tham gia của đông đảo nghệ sỹ nhiếp ảnh đến từ nhiều tỉnh, thành phố.
Nhân dịp tưởng niệm 690 năm Trúc Lâm Đệ Tam Tổ Thiền sư Huyền Quang viên tịch (1334-2024), chiều 2/3, tại Ngọa Vân, TX Đông Triều, Học viện Phật giáo Việt Nam tại Hà Nội tổ chức hội thảo khoa học “Đệ Tam tổ Huyền Quang với Phật giáo Trúc Lâm”.
