Một số thông tin cho thấy, nhiều khách hàng lớn đang lo ngại vì sự giám sát của Hải quan Hoa Kỳ đối với hàng dệt may nhập khẩu từ Việt Nam và họ sẵn sàng áp đặt hạn ngạch khi phát hiện tình trạng bán phá giá hay gian lận thương mại. Một số khách hàng có dự định chuyển bớt đơn hàng sang các nước lân cận. Do đó, cần tăng cường giám sát chặt chẽ số lượng hàng hóa và tình trạng gian lận thương mại, trong đó giải pháp hàng đầu là nâng cao chất lượng sản phẩm để tăng giá trị gia tăng.
Tập trung hàng chất lượng cao
Ông Đinh Công Hùng, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Dệt May Thành Công cho biết, trong những ngày vừa qua, Thành Công đã đàm phán trực tiếp với tập đoàn bán lẻ hàng đầu của Hoa kỳ là Wal-Mart để xuất khẩu khoảng 1 triệu sản phẩm cho khách hàng này. Đây là các sản phẩm cao cấp, có giá cao, bình quân 60 USD/tá.
Sản xuất veston cao cấp tại Công ty CP May Nhà Bè. Ảnh: P.N.
Ông Hùng cho biết, Wal-Mart lúc đầu định đặt 4 triệu sản phẩm hàng dệt kim chất lượng thấp hơn, giá rẻ hơn. Tuy nhiên, công ty không muốn làm mặt hàng này vì dễ bị kiện bán phá giá do giá thấp. Thêm vào đó, nếu làm các sản phẩm cấp thấp cũng sẽ làm hỏng tay nghề công nhân, khi chuyển qua mặt hàng cao cấp sẽ rất khó khăn.
Đó là chưa kể trang thiết bị đầu tư hiện đại, chỉ làm hàng cấp thấp sẽ không hiệu quả. Chính vì vậy, công ty đã đàm phán và tuy chỉ làm 1 triệu sản phẩm nhưng là hàng cao cấp, chủ yếu từ mẫu mã do công ty thiết kế và chào hàng, phía khách hàng có chỉnh sửa lại cho phù hợp với thị hiếu của mùa thời trang năm nay. Hiện nay, Thành Công đang chuẩn bị tập kết nguyên vật liệu và sản xuất để kịp giao hàng vào khoảng giữa năm.
Đồng quan điểm với ông Hùng, Tổng Giám đốc Công ty May cổ phần Hòa Bình, Nguyễn Chi Phương, cũng khẳng định, con đường để tránh bán phá giá chính là cần chuyển qua làm hàng cao cấp. Điều này có hai cái lợi.
Thứ nhất, sản xuất hàng hóa có chất lượng cao nên giá trị gia tăng cao, khai thác hết năng lực các thiết bị chuyên dùng cao cấp mà phần lớn các doanh nghiệp đã đầu tư. Làm hàng cao cấp nên số lượng công nhân không quá nhiều, lại có tay nghề nên quản lý công nhân không quá khó khăn. Việc chỉ làm hàng cao cấp sẽ mang lại lợi nhuận cao, từ đó có điều kiện tăng thu nhập cho công nhân, giúp công nhân yên tâm sản xuất, lượng công nhân biến động rất thấp.
Thứ hai, khi làm hàng cao cấp không bị đụng hàng với nhiều sản phẩm của các doanh nghiệp khác, đặc biệt là loại hàng cấp thấp và trung bình vào thị trường Hoa Kỳ, nên giảm áp lực cạnh tranh. Đây là điểm rất quan trọng để cạnh tranh với các sản phẩm dệt may của Trung Quốc cũng đang chiếm lĩnh phần lớn thị trường này.
Hiện nay, May Hòa Bình có những đơn hàng giá thường bán vài chục đến cả trăm USD/bộ sản phẩm. Với những sản phẩm cao cấp thì chỉ riêng giá thành nguyên liệu đã rất cao, thường là các loại vải có chất lượng tốt, vải sinh thái được đảm bảo bằng tem sinh thái của những nhà cung cấp hàng đầu trên thế giới. Do vậy, khó có thể bị kiện bán phá giá.
Tăng vai trò giám sát từ hiệp hội
Ông Lê Quốc Ân, Chủ tịch Hiệp hội Dệt May Việt Nam cho biết, hiện nay hiệp hội đang tăng cường giám sát các đơn hàng xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ, đồng thời kêu gọi các doanh nghiệp tập trung sản xuất hàng cấp cao để tránh phá giá.
Quá trình giám sát này chủ yếu để không xảy ra tình trạng gian lận thương mại, phòng chống đơn hàng từ các nước lân cận được chuyển vào Việt Nam để xuất khẩu, lấy C/O từ Việt Nam để được hưởng ưu đãi thuế. Mặc dù vậy, ông Ân cũng thừa nhận, năng lực sản xuất của các doanh nghiệp trong nước hiện còn rất lớn, khi không bị áp dụng hạn ngạch, số lượng xuất khẩu tăng cao là chuyện đương nhiên.
Song song với việc kiểm soát để tránh tình trạng hàng xuất đi ồ ạt, trong đó phòng chống khả năng gian lận thương mại, thì kiểm soát giá gia công cũng rất quan trọng. Ông Ân cho biết, hiện nay có những doanh nghiệp có hợp đồng gia công hàng dệt may, nhất là với mặt hàng dệt kim, với giá thấp chưa từng thấy, khiến ông lo ngại. Với giá quá thấp thì công nhân không có thu nhập, đó là chưa kể không đủ để khấu hao thiết bị.
Thực tế, đã có doanh nghiệp xin xuất khẩu một số đơn hàng dệt kim giá chỉ có vài USD/tá, thấp hơn cả giá thành sản xuất vải, rất đáng lo. Chính vì vậy, với những hợp đồng giá quá thấp, hiệp hội sẽ kiến nghị không cho xuất, tức là không cấp C/O cho các đơn hàng này. Một số có đơn hàng, chứng minh được thật sự sản xuất với giá thành rẻ, thường hiệp hội yêu cầu phải tăng các đơn hàng giá cao để tính bình quân bù đắp được.
Theo ông Ân, tiến trình cổ phần hóa các doanh nghiệp dệt may quốc doanh cần được thúc đẩy nhanh hơn. Điều này tránh được tình trạng kiện tụng cho rằng nhà nước còn hỗ trợ cho các doanh nghiệp. Các doanh nghiệp cũng cho rằng, quá trình cổ phần hóa không chỉ giúp các doanh nghiệp rà soát và tái cấu trúc doanh nghiệp, lành mạnh tình hình tài chính, mà còn giúp doanh nghiệp tăng khả năng thu hút vốn đầu tư mở rộng năng lực và hiện đại hóa sản xuất thông qua việc niêm yết trên thị trường chứng khoán.
Bên cạnh đó, hiệp hội cũng khuyến cáo các doanh nghiệp cần tuân thủ các yêu cầu về hàng rào kỹ thuật, những nguyên tắc làm ăn khi hội nhập kinh tế quốc tế. Đó là việc nên nhập khẩu nguyên liệu từ các nước có cơ chế thị trường để thủ tục nhập khẩu và nguồn gốc nguyên liệu rõ ràng minh bạch; sổ sách phải được chi chép cẩn thận; nếu có yêu cầu, cần thiện chí hợp tác để giải trình và chứng minh chi phí giá thành…
