Ở Vân Đồn thời gian này, nuôi tu hài luôn là đề tài của những câu chuyện bàn luận về làm ăn kinh tế. Điều đó cũng dễ hiểu, bởi phong trào nuôi loài nhuyễn thể này trên địa bàn huyện đang phát triển mạnh mẽ.
Từ khoảng 70 doanh nghiệp, hộ gia đình nuôi tu hài từ năm 2006, tới nay con số này đã tăng lên hơn 200. Theo tính toán của Phòng Kinh tế huyện Vân Đồn, chỉ một năm nữa thôi, sau khi thu hoạch, sẽ có không ít người dân trong huyện thành tỷ phú từ nuôi tu hài.
Sản xuất tu hài giống tại Trung tâm giống thuỷ sản Hạ Long, Vân Đồn.
Tu hài là loài nhuyễn thể hai mảnh vỏ, có tên khoa học là Lutraria Rhynchaema Tonas. Theo nghiên cứu của các nhà khoa học, thịt tu hài thơm ngon, nhiều chất dinh dưỡng hơn các loài nhuyễn thể khác. Giá bán tu hài thương phẩm tại thị trường Vân Đồn hiện nay khoảng 180 ngàn đồng/1kg, còn trong các nhà hàng, khách sạn giá tăng lên 250 - gần 300 ngàn đồng/1kg, mỗi kg chừng 15 - 20 con. Điểm thuận lợi của nuôi tu hài là dễ nuôi, không phải chăm sóc cho ăn, chỉ mất tiền đầu tư ban đầu về giống, lồng. Đáng chú ý, do đặc tính sinh học, tu hài nuôi không làm ảnh hưởng mà còn góp phần làm trong sạch môi trường nước biển. Năm 2003, được sự hỗ trợ của hợp phần SUMA (Bộ Thuỷ sản và Chính phủ Nhật Bản), lần đầu tiên tu hài được đưa vào nuôi thử nghiệm tại xã Bản Sen và mang lại kết quả khả quan. Sau thời gian gặp không ít khó khăn, tới nay việc sản xuất giống tu hài tại địa phương đã thành công, từng bước đáp ứng nhu cầu về giống cho các doanh nghiệp, hộ gia đình tham gia nuôi trên địa bàn huyện. Theo tiêu chuẩn, mỗi mét vuông mặt nước nuôi được 4 lồng; cứ tính như thời giá hiện nay, mỗi lồng nuôi (cả giống và vật tư lồng) cần đầu tư khoảng 100.000 đồng. Tu hài nuôi tính từ lúc thả giống, sau khoảng 14 - 15 tháng là thu hoạch được. Đáng chú ý là không như tôm, tu hài đến thời điểm thu hoạch nhưng vì lý do nào đó cần lùi thời gian lại cũng chẳng sao, không tốn thêm kinh phí cho người nuôi và cũng không ảnh hưởng tới chất lượng sản phẩm...
Với tất cả những ưu thế và thuận lợi đó nên phong trào nuôi tu hài đang phát triển mạnh tại Vân Đồn. Tu hài đã và đang thu hút nhiều nhất số hộ nuôi trồng thuỷ sản ở Vân Đồn. Tiêu biểu về nuôi tu hài có thể kể như Công ty TNHH Đỗ Tờ, Công ty Yến Long, Xí nghiệp Hải Minh, Công ty Intemex; về hộ gia đình, có ông bà Phạm Văn Khoẻ, Trần Thị Đào (xã Ngọc Vừng), Nguyễn Văn Hùng, Nguyễn Văn Thi, Phạm Văn Hoà (xã Thắng Lợi), Hoàng Văn Thụ, Nguyễn Đăng Nhật, Phạm Văn Lục (xã Bản Sen)... Đặc biệt, Công tyTNHH Đỗ Tờ của tỷ phú Đỗ Tờ (vốn đã nổi tiếng là tỷ phú nuôi tôm ở Hà Nam, Yên Hưng trước đây), không chỉ là cơ sở sản xuất giống đáp ứng khoảng 30% nhu cầu toàn huyện, mà còn nuôi số lượng rất lớn. Năm 2006, Công ty Đỗ Tờ thu hoạch trên 10 tấn tu hài thương phẩm, theo đánh giá của Phòng Kinh tế huyện Vân Đồn năm 2007, dự kiến doanh nghiệp này sẽ thu hoạch gần100 tấn.
Tại xã Bản Sen, nơi thí điểm nuôi tu hài đầu tiên của huyện, phong trào nuôi loài nhuyễn thể này cũng đang phát triển rất mạnh. Cả xã hiện có trên 60 hộ nuôi, người nhiều nhất nuôi khoảng 40 vạn con, người ít cũng từ 1 - 2 vạn. Dự kiến, năm 2007 lượng tu hài toàn xã thu hoạch được khoảng vài chục tấn. Theo đồng chí Nguyễn Hải Đang, Bí thư Đảng uỷ xã Bản Sen, thì Đảng bộ xã đã đưa vào Nghị quyết, xác định nuôi tu hài là hướng phát triển kinh tế trọng tâm trong năm nay và cả các năm tới.
Nhằm đáp ứng nhu cầu cũng như tạo điều kiện khuyến khích các hộ gia đình nuôi tu hài ở Vân Đồn, vừa qua, Sở Thuỷ sản đã đề xuất với tỉnh hỗ trợ 300 triệu đồng, cùng với huyện 100 triệu đồng hỗ trợ con giống nuôi cho các hộ gia đình trong huyện có điều kiện nuôi theo chính sách hỗ trợ của nhà nước. Dự kiến, tính đến hết năm 2007, tổng diện tích nuôi nhuyễn thể của huyện Vân Đồn (chủ yếu là tu hài) ước đạt 1.012 ha, gấp đôi so với nuôi tôm và nuôi hải sản khác.
Nhưng một trong những vấn đề nhiều người quan tâm là đầu ra cho sản phẩm, bởi với gần 10 triệu con giống đã được thả xuống biển, dự tính năm 2008, lượng tu hài thương phẩm thu hoạch được của toàn huyện là rất lớn, khoảng trên 500 tấn, một số lượng sản phẩm không nhỏ. Và nói như lãnh đạo Phòng Kinh tế Vân Đồn: “Khi đó vấn đề tiêu thụ sẽ là câu trả lời quyết định về sự thành công hay không của tu hài!''.
Trao đổi với chúng tôi, cả lãnh đạo Sở Thuỷ sản và UBND huyện Vân Đồn đều cho biết, vấn đề này ngành và huyện cũng đã tính đến. Mới đây, một công ty của Nhật Bản đã tới làm việc với Sở Thuỷ sản, huyện Vân Đồn và đặt vấn đề tiêu thụ sản phẩm tại thị trường Nhật, thông qua Công ty TNHH Đỗ Tờ. Bên cạnh đó, thị trường nội địa gồm Hà Nội, Hải Phòng và các tỉnh thành phía Nam sẽ tiếp tục được chú trọng khai thác. UBND huyện Vân Đồn đã đặt ra việc xây dựng thương hiệu tu hài Vân Đồn để quảng bá trên các phương tiện thông tin đại chúng nhằm đưa sản phẩm tu hài đi xa hơn.
Mặc dù vẫn còn có những việc cần phải giải quyết, tháo gỡ như chính sách hỗ trợ, ưu đãi về vốn, con giống cho các tập thể và hộ gia đình phát triển nuôi trồng hải sản v.v... nhưng có thể nói tới thời điểm này việc lựa chọn, đưa nuôi tu hài là hướng pháttriển kinh tế trọng tâm tại Vân Đồn đã và đang khẳng định là hướng đi đúng đắn.Vì thế, nó sẽ còn tiếp tục phát triển hơn nữa...
