Để kích thích tiêu dùng của người dân theo lời kêu gọi của Chính phủ thì bên cạnh việc điều chỉnh lãi suất cho vay theo hướng mở và có lợi hơn cho khách hàng thì các ngân hàng còn có một hình thức cho vay tiền khá tiện ích, được đông đảo khách hàng quan tâm.
Từ con số cho vay tiêu dùng 20 triệu không cần thế chấp, đến nay rất nhiều ngân hàng đã điều chỉnh hạn mức từ vài trăm triệu đồng đến cả tỷ đồng cho các khoản vay tiêu dùng. Một điều gần như không tưởng đối với đối tượng khách hàng tiêu dùng từ trước đến nay. Giờ đây, mọi nhu cầu của khách hàng chi tiêu hàng hoá, du lịch, mua sắm sẽ được đáp ứng dễ dàng hơn nhờ những khoản vay trước như thế này. Tuy nhiên, vay tiêu dùng được giới chuyên môn đánh giá chỉ như như “cánh cửa của thiên đàng”. Vì sau đó, lợi hay là hại thì còn phụ thuộc rất nhiều vào khả năng tiêu dùng và chi trả nợ của khách hàng.
Khách hàng làm thủ tục vay tiền tại Ngân hàng Ngoại thương (TP Hạ Long).
Có thể nói, chưa bao giờ người tiêu dùng lại có điều kiện tiếp cận với các khoản tiền nhanh chóng và thuận tiện như hiện nay. Chỉ cần vượt qua một số yêu cầu có tính chất bắt buộc của các ngân hàng như: Hộ khẩu thường trú, thời gian công tác, mức lương đang được hưởng… là nhiều người đã có trong tay một khoản tiền đủ để chi dùng theo nhu cầu của bản thân. Khoản tiền này, sau đó sẽ được thanh toán lại theo một quy trình cũng khá nhanh chóng (theo mức lãi suất nhất định của mỗi ngân hàng). Để khuyến khích khách hàng, các ngân hàng còn tặng kèm nhiều khuyến mãi hấp dẫn như: tặng nhà, tặng xe ô tô, thẻ tài khoản... Qua theo dõi, hiện nay mức lương tối thiểu để xét cho vay của một số ngân hàng đã hạ xuống còn khoảng 2 triệu đồng/tháng. Đây là mức lương có thể nói là phù hợp với nhiều loại đối tượng, đặc biệt là đối tượng công chức Nhà nước. Dẫn đầu thị trường trong các hạn mức tín dụng cho vay tiêu dùng phải kể đến con số 1 tỷ đồng của SeABank, hay 500 triệu đồng của LienVietBank và Eximbank. Còn lại, hạn mức vay tối đa của các Ngân hàng thương mại cũng dao động ở mức khá cao, từ 200 đến trên 500 triệu đồng, như: OceanBank, SHB, ACB, VIB, ABBank…. Thủ tục cho vay, thời gian hoàn tất thủ tục được các ngân hàng rút gọn hết mức có thể, tạo điều kiện tiền vay đến tay khách hàng nhanh chóng, tiện lợi và dễ dàng. Đáng chú ý có gói vay của Ngân hàng Đông Á hiện chỉ giới hạn trong... 24 phút. Đối với thời gian trả các khoản vay hiện nay cũng đã được linh động và kéo dài hơn, có gói vay tiêu dùng cho phép người trả tiền vay trong thời gian từ 10-20 năm.
Bên cạnh những thuận lợi, vay tiêu dùng sẽ là “con dao 2 lưỡi” nếu người vay không làm chủ được ngân quỹ của mình. Chị Hoàng Minh Tú (khu 3, phường Hà Trung, TP Hạ Long) cho biết: Mặc dù đã tính toán khá chi tiết về khoản tiền mua nhà, song đến lúc thực hiện gia đình tôi vẫn bị thiếu đi một khoản. Nếu không nhờ khoản vay tín chấp cho tiêu dùng thực sự hai vợ chồng không biết xoay xở thế nào. Qua bạn bè giới thiệu, tôi đã làm thủ tục để vay tín chấp tiêu dùng tại Ngân hàng, thủ tục cũng khá đơn giản. Chỉ chưa đến 1 tuần tôi đã có thể sử dụng số tiền 30 triệu trong thẻ. Số tiền này sẽ được trả trong 18 tháng. Theo tôi đây là sự lựa chọn số 1 của những gia đình đang cần gấp một khoản tiền lớn và sẽ có khả năng thanh toán trong một khoảng thời gian nhất định. Còn các đối tượng khác, nếu lưu trữ một khoản tiền lớn trong tay mà không có dự định nào rõ ràng, chỉ để phục vụ cho tiêu dùng hàng ngày hoặc mua sắm xa xỉ thì rất dễ lạm dụng số tiền vào những khoản chi vô ích dẫn đến mất kiểm soát tài chính.
Nhận định của chị Tú không phải không có cơ sở, qua tìm hiểu thì thực chất lãi suất vay tiêu dùng không hề thấp như nhiều người lầm tưởng. Lãi suất cho vay tiêu dùng phổ biến khoảng từ 16-20%/năm, trong khi lãi suất cho vay các ngân hàng hiện nay đối với khoản vay bình thường chỉ giới hạn mức lãi suất 12-13,5%/năm đối với các khoản vay ngắn hạn ở lĩnh vực ưu tiên và 13-15%/năm cho các nhu cầu khác. Chưa kể nhiều ngân hàng còn áp dụng chính sách chỉ cho khách hàng trả tiền lãi và gốc theo tháng trong hạn mức quy định chứ không được trả trước hoặc trả một lần. Như vậy, số lãi sẽ lũy tiến theo thời gian trả là khá lớn. Song song với những lợi ích của vay tiêu dùng, khách hàng cũng nên tính toán, chi tiêu hợp lý để đảm bảo nguồn tiền, thanh toán cho ngân hàng đúng thời gian quy định để tránh những khoản lãi phát sinh.
