Toàn tỉnh hiện có khoảng 4.000 doanh nghiệp đang hoạt động với tổng số vốn đăng ký hơn 30.000 tỷ đồng, trong đó trên 90% là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Các doanh nghiệp hoạt động ở nhiều lĩnh vực, giải quyết việc làm cho hàng ngàn lao động mỗi năm.
Đặc biệt, sau khi Việt Nam gia nhập WTO, các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong tỉnh đã có cơ hội tiếp xúc với một sân chơi mang tầm quốc tế. Điều này đã thúc đẩy doanh nghiệp linh động hơn trong việc tìm đầu ra cho sản phẩm ở nhiều thị trường, đồng thời có cơ hội phát triển ra quy mô lớn hơn. Bên cạnh những lợi thế này, các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở tỉnh ta còn vấp phải khó khăn trong quá trình đổi mới công nghệ, điều này khiến doanh nghiệp ngày càng tụt hậu nhanh chóng trong thời đại mà công nghệ đang đổi mới tính theo từng ngày. Một câu hỏi đang được đặt ra là, đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp nhỏ và vừa Quảng Ninh tại sao vẫn chưa thể “tới nơi, tới chốn”?
Công ty Cổ phần May Quảng Ninh đầu tư dây chuyền may công nghiệp để nâng cao chất lượng sản phẩm.
Ảnh: T.T
Có rất nhiều nguyên nhân cản trở đến quá trình đổi mới công nghệ của các doanh nghiệp đã được chỉ ra như: thiếu vốn, thiếu nguồn thông tin công nghệ, thiếu sự hỗ trợ từ những chính sách của Nhà nước… Tuy nhiên, nguyên nhân quan trọng nhất mà hầu hết các doanh nghiệp đề cập đến vẫn là thiếu vốn và thiếu nguồn thông tin về công nghệ. Thực tế hiện nay các doanh nghiệp nhỏ và vừa đều gặp khó khăn về vốn phục vụ cho đầu tư sản xuất, kinh doanh cũng như đổi mới công nghệ. Có thể nói, nhu cầu về vay vốn tầm trung và dài hạn đối với doanh nghiệp đang ngày một lớn, trong khi đó thị trường vốn trung và dài hạn của Việt Nam lại chưa phát triển, chưa có tác dụng hỗ trợ nhiều cho doanh nghiệp. Thêm vào đó, một số quy định hiện hành về cho vay vốn còn bất cập hoặc lãi suất cho vay cao nên không khả thi đối với doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ. Cùng với khó khăn về vốn, hiện nay doanh nghiệp tiếp cận với các thông tin về KHCN còn khá hạn chế. Những thông tin liên quan đến các vấn đề như: kết quả thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, các giải pháp kỹ thuật và sáng kiến cải tiến; các thông tin về đổi mới công nghệ, về an toàn kiểm soát bức xạ hạt nhân; những vấn đề về sở hữu trí tuệ và xây dựng thương hiệu… thường đến với doanh nghiệp không kịp thời và còn mang nặng tính hình thức. Việc hợp tác, hỗ trợ kiến thức khoa học để doanh nghiệp áp dụng vào thực tiễn đến nay tuy đã có những thay đổi song vẫn chưa được chú trọng và quan tâm thích đáng.
Trong tham luận của Công ty Cơ khí Đóng tàu - TKV (Tập đoàn Công nghiệp Than -Khoáng sản Việt Nam) tại Hội thảo Nâng cao chất lượng thông tin khoa học và công nghệ phục vụ doanh nghiệp được tổ chức gần đây đã nêu ra rất nhiều điểm thiệt thòi đối với doanh nghiệp hiện nay trong vấn đề tiếp cận thông tin công nghệ. Đó là tình trạng doanh nghiệp thường xuyên bị “bỏ đói” thông tin công nghệ do thiếu nguồn cung cấp và cũng rất khó khăn để tiếp cận nguồn thông tin này. Chưa có nhiều cuộc hội thảo chuyên đề KHCN hay điều tra khảo sát theo chu kỳ thực tế tại các doanh nghiệp để nắm bắt tình hình hoạt động, áp dụng công nghệ mới của doanh nghiệp ra sao? Có vướng mắc gì cần tháo gỡ không… để doanh nghiệp có cơ hội tiếp cận với công nghệ. Cũng do thiếu thông tin về công nghệ mà nhiều doanh nghiệp khi đầu tư thiết bị đã không phân biệt được đâu là thiết bị mới, đâu là thiết bị lỗi thời.
Theo đồng chí Nguyễn Quang Vịnh, Phó Chủ tịch Liên minh HTX-DNNQD tỉnh: Đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp nhỏ và vừa ở tỉnh ta những năm qua đã có những chuyển biến rõ rệt, nhiều doanh nghiệp đã mạnh dạn vay vốn đầu tư phát triển công nghệ để nâng cao sản xuất. Tuy nhiên, hoạt động đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp nhỏ hiện vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Các doanh nghiệp nhỏ, vì thiếu vốn nên muốn đầu tư cũng khó còn một số doanh nghiệp có vốn đầu tư thì lại chưa nắm được nhiều thông tin về công nghệ nên có thể đầu tư “lệch”, tức là tập trung nguồn vốn vào đầu tư máy móc thiết bị mới mà bỏ quên việc cải tiến quy trình công nghệ. Do đó đã đội chi phí giá thành sản phẩm lên cao hơn, khó lòng cạnh tranh với các doanh nghiệp khác, chưa nói đến việc mở rộng thị trường. Để có thể đổi mới công nghệ, các doanh nghiệp rất cần những chính sách hỗ trợ về vay vốn cũng như tiếp cận với nguồn thông tin công nghệ.
Dây chuyền sản xuất gạch tại Nhà máy gạch Hoành Bồ.
Được biết, để giúp doanh nghiệp tiếp cận nhanh hơn với công nghệ mới, hiện nay Liên minh HTX-DNNQD tỉnh đã chắp mối, bước đầu tạo liên kết giữa các doanh nghiệp và cơ quan nghiên cứu khoa học như: phối hợp với Trung tâm Khoa học Công nghệ và Môi trường thuộc Liên minh HTX Việt Nam hỗ trợ một số doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh triển khai các đề tài nghiên cứu khoa học trong sản xuất; phối hợp với các viện nghiên cứu chuyên ngành ở Trung ương để hỗ trợ một số HTX dịch vụ nông nghiệp ứng dụng công nghệ sản xuất rau an toàn. Ngoài ra, Liên minh còn cùng với các doanh nghiệp đã và đang triển khai nhiều đề tài ứng dụng công nghệ mới, nâng cao năng suất các sản phẩm nông nghiệp, thuỷ sản như: trồng khoai tây, trồng nấm, nuôi tu hài, nuôi lươn…
Tuy nhiên, ngoài việc trông chờ vào những tác động từ “ngoại lực” như trên thì bản thân mỗi doanh nghiệp trước tiên cần phải phát huy “nội lực”, chủ động linh hoạt tiếp cận với công nghệ hơn nữa. Có như vậy, phát triển công nghệ mới thực sự “tới nơi, tới chốn”.
