Vì sao sản lượng lương thực vụ mùa giảm?

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp & Phát triển nông thôn (NN&PTNT) Quảng Ninh, dự kiến vụ mùa năm nay tổng sản lượng lương thực bị giảm khoảng 10.000 tấn; do vậy, tổng sản lượng lương thực cả năm bị giảm 10.000 –15.000 tấn so với năm 2005. Như vậy, vài năm gần đây tổng sản lượng lương thực trên toàn tỉnh liên tục giảm.

Nhìn lại diện tích gieo trồng vụ mùa năm nay cho thấy mặc dù các địa phương đã tích cực tuyên truyền vận động bà con nông dân chuyển đổi cơ cấu mùa vụ nhưng diện tích cấy lúa mùa muộn vẫn còn 9.904 ha (chiếm 34% diện tích lúa). Mặc dù tỉnh đã xác định được giống lúa Khang dân 18 là giống lúa thuần có năng suất cao, phẩm chất tốt và là giống lúa mùa trung chủ lực, nên đã dành kinh phí hỗ trợ cho nông dân sản xuất giống lúa xác nhận để cung ứng cho nhu cầu giống tại địa phương. Song do cơ chế trợ giá giống thấp, hộ nông dân khó khăn về vốn nên việc đầu tư sản xuất giống lúa lai còn hạn chế.Cùng với đó, nhận thức của bà con nông dân về việc chuyển đổi cơ cấu giống, mùa vụ còn chậm, đặc biệt các huyện, thị xã khu vực miền Đông chủ yếu vẫn cấy các giống lúa cũ, năng suất thấp như: Bao thai lùn, Mộc tuyền. Vì vậy, khi lúa trỗ thường gặp gió hàn lộ, hạn cuối vụ, hạt bị lép, lửng và dễ bị đổ non khi gặp mưa lớn cuối vụ. Toàn tỉnh hiện còn 30- 40% giống lúa lưu vụ qua nhiều năm.

Trong khi việc đưa các giống lúa lai năng suất cao vào gieo trồng đại trà gặp khó khăn, chuyển đổi cơ cấu mùa vụ chậm thì diện tích trồng các loại cây có hạt khác như: ngô, đậu tương (loại cây lương thực chủ lực thứ 2 sau cây lúa) lại không nhiều. Vụ mùa năm 2006 diện tích trồng ngô là 1.417,2 ha (giảm 4,3% so với cùng kỳ), cây đậu tương 381,1 ha, cây khoai lang còn chiếm tỷ lệ cao. Ngoài ra trong những năm gần đây do thời tiết diễn biến bất thường nên ảnh hưởng nhiều tới năng suất sản lượng lúa. Vụ xuân năm nay do hạn nặng nên 520 ha lúa mới cấy của các huyện khu vực miền Đông bị bó gốc, không phát triển được, phần lớn bị mất trắng. Vụ mùa bị nhiễm sâu bệnh nặng, đặc biệt là sâu đục thân 2 chấm phát sinh rộ với mật độ trung bình các lứa từ 4- 6 con/m2, cao nhất 25 con/ m2 gây bông bạc lá trên cả 3 trà lúa mùa sớm, mùa trung và mùa muộn của các huyện khu vực miền Tây. Diện tích bị nhiễm 3.218 ha, trong đó 671 ha nhiễm nặng, có 66,6 ha lúa không được thu hoạch. Riêng huyện Đông Triều sản lượng thóc ước bị mất do nhiễm sâu bệnh từ 5.000- 7.000 tấn. Trong khi sâu bệnh hại lúa diễn biến phức tạp, xuất hiện nhiều lứa kế tiếp liền nhau thì việc bố trí thời vụ, giống gieo các trà lúa không thành vùng tập trung nên sâu bệnh càng phát sinh và lây lan rộng. Nhiều hộ nông dân không thường xuyên kiểm tra đồng ruộng, phun thuốc không đúng lúc, đúng cách, đúng liều lượng làm cho sâu quen thuốc, hiệu quả thấp. Hiện nay sâu đục thân và rầy nâu vẫn phá hoại trên trà lúa mùa trung và chính vụ ở huyện Đông Triều và Yên Hưng.

Mặc dù tỉnh ta đã đảm bảo an ninh lương thực nhưng nếu sản lượng lương thực liên tục tụt giảm như hiện nay thì rất dễ xảy ra nguy cơ mất an toàn về an ninh lương thực trong những năm tới. Vì vậy để đảm bảo sản lượng lương thực trong xu thế diện tích đất canh tác nông nghiệp ngày càng suy giảm các địa phương cần thay đổi cơ cấu giống bởi giống và chất lượng giống là một trong những yếu tố quan trọng quyết định đến năng suất, sản lượng. Gắn việc chuyển đổi cơ cấu giống với chuyển đổi cơ cấu mùa vụ, đưa các giống lúa lai, giống lúa ngắn ngày có năng suất cao vào sản xuất. Đối với các huyện, thị xã khu vực miền Tây nên đưa vào trồng khảo nghiệm và nhân ra diện rộng diện tích cấy giống lúa lai 3 dòng. Khu vực miền Đông do đặc thù về đất đai, điều kiện canh tác, thủy lợi nên nhanh chóng đưa vào sản xuất đại trà giống lúa lai, lúa thuần năng suất cao, tăng nhanh diện tích trồng cây ngô lai vụ đông để bù một phần sản lượng lương thực đã mất. Rút kinh nghiệm dịch sâu đục thân 2 chấm trong vụ mùa năm nay cơ quan chuyên môn cần làm tốt việc dự báo sâu bệnh; dự tính lịch gieo cấy đúng thời vụ. Tăng cường hướng dẫn bà con nông dân cách bón phân cân đối; áp dụng các biện pháp phòng trừ dịch hại đúng lúc, đúng cách, đúng thuốc để đạt hiệu quả cao.