Ngày 18-3-2008, Thủ tướng Chính phủ đã ra Quyết định số 289/QĐ-TTg về ban hành một số chính sách hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số, hộ nghèo; trong đó có việc hỗ trợ kinh phí giúp ngư dân khắc phục khó khăn, tiếp tục duy trì sản xuất, ra khơi đánh bắt hải sản... Thế nhưng, trong quá trình triển khai, ở nhiều nơi đã nảy sinh những vướng mắc, khó khăn nên tiến độ thực hiện hết sức chậm.
Tàu cá neo đậu ở khu vực biển Vân Đồn.
Qua tìm hiểu thực tế cho thấy, việc triển khai thực hiện Quyết định 289 chậm do nhiều nguyên nhân, trong đó phải kể đến số lượng tàu cá chưa đăng kiểm, đăng ký chiếm tỷ lệ quá lớn. Từ năm 2003, tỉnh Quảng Ninh đã thực hiện việc phân cấp đăng ký, đăng kiểm cho cấp huyện quản lý đối với tàu cá từ 45 CV trở xuống. Loại tàu này chiếm tới 95% tổng số phương tiện khai thác trên địa bàn tỉnh. Đây trở thành nhiệm vụ quá sức đối với địa phương khi họ thiếu cả con người lẫn năng lực đội ngũ quản lý giám sát thực thi công việc. Suốt một thời gian dài công việc đăng ký, đăng kiểm đối với các phương tiện tàu cá bị buông lỏng. Việc các tàu cá vẫn ra khơi đánh bắt song không có bất kỳ một loại giấy tờ đăng ký, đăng kiểm nào đã trở nên... bình thường. Chẳng hạn như huyện Cô Tô, trước khi triển khai Quyết định 289, 100% tàu cá trên địa bàn huyện chưa đăng ký, đăng kiểm; huyện Vân Đồn, địa phương có số lượng tàu thuyền tương đối lớn trên địa bàn tỉnh, số lượng tàu cá đăng ký, đăng kiểm cũng chỉ mới đạt 20,3%... Thế nhưng theo Quyết định 289, việc đăng ký, đăng kiểm là một trong những thủ tục quan trọng, mang tính quyết định của việc hỗ trợ. Chính vì vậy khi có Quyết định 289 các địa phương, đã phải mất rất nhiều thời gian cho công tác đăng ký, đăng kiểm tàu cá chưa kịp triển khai thực hiện việc hỗ trợ, đặc biệt là hỗ trợ xăng dầu cho ngư dân ngay trong thời gian đầu.
Được biết, trong thời gian qua, các địa phương đã chủ động vào cuộc, tuy nhiên việc triển khai hỗ trợ cho ngư dân vẫn rất chậm. Mặc dù, Quyết định 289 của Chính phủ ra đời ngày 18-3-2008 nhưng mãi đến cuối tháng 9, Quảng Ninh mới có một số địa phương thực hiện được đợt giải ngân đầu tiên cho ngư dân. Bên cạnh đó, trước khi có Quyết định 289 của Chính phủ, toàn tỉnh chỉ có 7.144 tàu, trong đó có 1.200 phương tiện đã đăng ký, đăng kiểm. Sau khi thống kê để thực hiện theo Quyết định 289, tổng số tàu đã lên đến 8.500 phương tiện khiến cho công tác đăng ký, đăng kiểm, cấp giấy phép khai thác thuỷ sản càng gặp nhiều khó khăn. Thêm nữa, việc thiếu các điều kiện, như chủ tàu không có bằng thuyền trưởng, máy trưởng, lại thêm đặc thù của ngư dân là làm việc dài ngày trên biển, xa nơi cơ trú... nên càng khó khăn cho chính quyền cơ sở khi triển khai các thủ tục. Tính đến thời điểm cuối tháng 11, toàn tỉnh đã đăng ký, đăng kiểm được cho 6.500 tàu cá, còn khoảng 2.000 tàu vẫn chưa được đăng ký, đăng kiểm, trong đó chủ yếu là tàu có công suất nhỏ dưới 30 CV, đồng nghĩa với việc các tàu này sẽ không được nhận hỗ trợ theo Quyết định 289. Bởi theo quy định của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, đến thời điểm ngày 30-9-2008, những tàu có công suất nhỏ hơn 30 CV sẽ không được đăng ký, đăng kiểm. Đây cũng là khó khăn mà các địa phương gặp phải trong quá trình triển khai Quyết định 289...
Trước tình hình này, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh đã có văn bản đề nghị và ngày 18-11, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã đồng ý cho Quảng Ninh lùi thời hạn đăng ký, đăng kiểm cho các tàu có công suất dưới 30 CV đến hết năm 2008. Tuy nhiên, thời gian được gia hạn cũng sắp hết, nếu các tàu không kịp hoàn thành thủ tục thì ngư dân sẽ là người chịu thiệt thòi.
Có một thực tế, hiện nay nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh cũng có nhiều phương tiện tàu cá đã được đăng ký, đăng kiểm và hoàn thành các thủ tục đối với việc hỗ trợ xăng dầu. Tuy nhiên, chủ phương tiện vẫn chưa thể được nhận hỗ trợ theo Quyết định 289. Bởi vì, theo quy định của Bộ Tài chính, thời gian niêm yết công khai danh sách ngư dân được hưởng hỗ trợ phải đủ 30 ngày thì quyết định mới có hiệu lực thực thi. Như vậy với tiến độ như hiện nay thì sớm nhất vào thời điểm trong tháng 12, các địa phương trên địa bàn tỉnh mới tiếp tục triển khai được đợt giải ngân tiếp theo. Trong khi đó chỉ còn gần một tháng nữa sẽ kết thúc năm. Liệu với số lượng tàu thuyền còn lại nhiều như hiện nay, Quảng Ninh có thể giải ngân được hết nguồn vốn hỗ trợ, đặc biệt là khoản hỗ trợ xăng dầu cho ngư dân trong năm 2008 này? (Vì theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ việc hỗ trợ xăng dầu chỉ có hiệu lực trong năm nay).
