Xây dựng hệ thống khuyến nông: Cần có sự đầu tư thoả đáng

10 năm vẫn một mức thù lao

Làm việc với đồng chí Nguyễn Thị Lý, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông - Khuyến ngư Quảng Ninh chúng tôi thực sự bất ngờ khi biết mức thù lao cho cán bộ khuyến nông cơ sở hiện nay vẫn không khác gì so với 10 năm trước. Đó là vẫn từ 100.000-150.000 đồng/ người/tháng, tuỳ mỗi địa phương. Chưa nói đến sự trượt giá mà chỉ nhìn vào sự phát triển của ngành nông nghiệp trong những năm gần đây thấy sự góp công không nhỏ của họ trong chuyển giao các tiến bộ khoa học kỹ thuật cho bà con nông dân để có những mô hình trồng hoa, rau, trồng lúa chất lượng cao phát triển ở khắp các địa phương. Vậy tại sao sự quan tâm đãi ngộ dành cho họ lại không hề có sự thay đổi?

Đồng chí Nguyễn Thị Lý cho biết thêm: Kể từ khi có Nghị định 13 của Chính Phủ năm 1993, rồi Nghị định 56, Nghị định 02 hệ thống tổ chức khuyến nông được hình thành và từng bước củng cố cả về số lượng và chất lượng, đã tập hợp được đội ngũ cán bộ kỹ thuật và các cá nhân tham gia công tác khuyến nông. Ở cấp tỉnh có Trung tâm Khuyến nông - Khuyến ngư với 2 phòng chuyên môn và một Trạm thực hành khuyến ngư công nghệ cao.

Ở cấp huyện có các trung tâm hoặc trạm khuyến nông trực thuộc UBND huyện hoặc Phòng NN&PTNT với trên 160 cán bộ khuyến nông viên cơ sở.

Phải khẳng định rằng đội ngũ cán bộ khuyến nông là những người trực tiếp gần dân, “cầm tay chỉ việc” chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật cho người nông dân, góp phần quan trọng vào việc thay đổi tập quán canh tác của họ. Họ đóng vai trò là lực lượng nòng cốt ở các địa phương khi thực hiện các mô hình sản xuất mới, đưa tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất để đẩy nhanh tiến trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá nông nghiệp nông thôn. Thế nhưng sự quan tâm đãi ngộ dành cho họ trong nhiều năm qua là chưa thoả đáng, chỉ hơn 100.000 đồng/người/ tháng (mức thù lao này đã được duy trì thực hiện từ năm 1993 đến nay). Theo Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông - Khuyến ngư tỉnh cho biết: Mức thù lao này chưa thoả đáng, đã rất nhiều lần kiến nghị các cơ quan chức năng quan tâm giải quyết nhưng đến nay vẫn chưa được.

Cũng đầy trăn trở và tâm tư, đồng chí Hoàng Ngọc Tân, Chủ tịch UBND xã Bình Khê (Đông Triều) cho biết: Bình Khê đang trên đà phát triển rất mạnh mẽ, nhu cầu được đưa các giống cây, con mới cho năng suất cao, chất lượng tốt, phù hợp xu hướng phát triển rất lớn, rất cần có sự hướng dẫn về kỹ thuật, định hướng về thông tin thị trường cho bà con nông dân. Thế nhưng cả xã chỉ có 1 cán bộ khuyến nông và họ cũng không thiết tha, nhiệt tình với công việc lắm bởi mức trợ cấp họ đang được hưởng hơn 100.000 đồng/tháng, chỉ tiền xăng xe đi lại họp hành thôi cũng chẳng đủ.

“Đóng cọc” kinh phí thực hiện mô hình

Năm 2010 Trung tâm Khuyến nông - Khuyến ngư tỉnh triển khai thực hiện hơn 30 mô hình trình diễn chuyển giao tiến bộ kỹ thuật và mua sắm chuyển giao 50 máy nông nghiệp cho nông dân. Theo đó, tổng kinh phí hỗ trợ từ ngân sách tỉnh là hơn 4 tỷ đồng, từ khuyến nông quốc gia hơn 2 tỷ đồng. Mặc dù được đánh giá là năm ưu ái nhất về kinh phí cho công tác khuyến nông nhưng nếu chia đều cho từng mô hình và so sánh với giá trị trượt giá của đồng tiền thì kinh phí cấp cho thực hiện mô hình trình diễn chuyển giao tiến bộ kỹ thuật trong lĩnh vực nông - lâm - ngư nghiệp chẳng có sự thay đổi so với việc thực hiện của 5 năm trước. Và năm 2011 này chỉ còn nguồn ngân sách tỉnh vẫn giữ mức phân bổ như năm 2010 là 2,6 tỷ đồng (đã trừ phần tiết kiệm chi) còn ngân sách trung ương cấp đã bị rút xuống chỉ còn 600 triệu đồng. Vì vậy chỉ có thể triển khai thực hiện được 23 mô hình trình diễn chuyển giao kỹ thuật ở các địa phương. Sẽ chẳng phải bàn cãi nhiều nếu tình hình vẫn như những năm trước. Nhưng từ năm 2011 toàn tỉnh đang bắt tay vào thực hiện chương trình lớn đó là xây dựng nông thôn mới mà vấn đề phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn, nâng cao trình độ sản xuất cho người nông dân là một trong những nội dung công việc quan trọng phải thực hiện. Và việc đưa vào thực hiện thành công các mô hình trình diễn chuyển giao tiến bộ kỹ thuật thông qua khuyến nông  - khuyến ngư là rất cần thiết. Thế nhưng do kinh phí đầu tư cho thực hiện các mô hình ít nên theo kế hoạch năm 2011 chỉ có: 2 mô hình trình diễn kỹ thuật trồng trọt; 4 mô hình khuyến nông chăn nuôi; 2 mô hình khuyến lâm. Đặc biệt do nguồn ngân sách hỗ trợ hạn hẹp nên việc trang bị máy móc nông nghiệp phục vụ cho cơ giới hoá trong sản xuất chỉ còn một mô hình khuyến công thực hiện ở Đông Triều.

Cũng theo đồng chí Nguyễn Thị Lý thì nếu tính trung bình thì mô hình khuyến lâm được đầu tư khoảng trên 100 triệu đồng/năm, số tiền này chỉ đủ để triển khai 3 mô hình ở 3 xã miền núi; mô hình khuyến nông được đầu tư khoảng 2 triệu đồng/năm. Chính vì đầu tư cho thực hiện mô hình trình diễn chuyển giao tiến bộ kỹ thuật quá thấp nên rất khó nhân rộng ra các địa phương khác. Hơn nữa khuyến nông công nghệ cao từ trước đến nay chưa được quan tâm đầu tư, mới chỉ dừng lại ở việc tư vấn cho các trang trại, gia trại. Kinh nghiệm trong triển khai thực hiện thí điểm công nghiệp hoá - hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn ở 2 huyện Đông Triều và Hải Hà những năm qua cho thấy nếu không đưa được tiến bộ khoa học đến với bà con nông dân thì việc thay đổi nhận thức trong tập quán canh tác sẽ rất khó. Muốn làm được việc này cần có đội ngũ cán bộ khuyến nông đủ mạnh, đội ngũ này cần được kiện toàn và có cơ chế hỗ trợ thoả đáng từ người làm đến mô hình.