Trong những năm gần đây, tỉnh Quảng Ninh đã phát huy được lợi thế địa lý và trở thành một trong những cửa ngõ quan trọng kết nối thị trường ASEAN với Trung Quốc.
Trước xu thế hội nhập kinh tế toàn cầu, việc nhanh chóng hình thành khu hợp tác kinh tế biên giới Móng Cái (Việt Nam) - Đông Hưng (Trung Quốc) chắc chắn sẽ là động lực cho phát triển kinh tế của Móng Cái trở thành một trong những trung tâm đầu mối trao đổi hàng hoá, dịch vụ giữa ASEAN - Trung Quốc và trở thành động lực phát triển mạnh của vùng Đông Bắc Tổ quốc. Tuy nhiên, việc hình thành khu hợp tác kinh tế như thế nào để đảm bảo sự tương đồng trong quy hoạch, trong cơ cấu thành phần và đảm bảo hài hòa lợi ích cần phải được hai bên xem xét và triển khai có hiệu quả.
Từ những thuận lợi
Những năm gần đây, việc hợp tác xây dựng Khu hợp tác kinh tế biên giới là nét mới của hai nước Việt Nam và Trung Quốc trong chương trình phát triển hợp tác kinh tế, và có ý nghĩa vô cùng quan trọng phát triển hợp tác kinh tế mậu dịch song phương. Trước xu thế hội nhập kinh tế toàn cầu, việc nhanh chóng hình thành khu hợp tác kinh tế biên giới Móng Cái - Đông Hưng chắc chắn sẽ đưa Móng Cái trở thành một trong những trung tâm đầu mối trao đổi hàng hoá, dịch vụ giữa ASEAN - Trung Quốc và trở thành động lực phát triển mạnh của vùng Đông Bắc Tổ quốc. Trong quá trình triển khai thực hiện, so với các địa phương đã thành lập khu hợp tác kinh tế qua biên giới trên tuyến biên giới Việt - Trung, thì thành phố Móng Cái và thị xã Đông Hưng có lợi thế hơn nhiều trong việc xây dựng. Trước hết, Móng Cái và Đông Hưng đều thuộc khu vực kết nối của khu mậu dịch tự do Trung Quốc - ASEAN, đều nằm trong phạm vi khu vực khu hợp tác kinh tế quanh Vịnh Bắc Bộ và khu vực hợp tác tiểu vùng sông Mê Kông. Ưu thế về vị trí địa lý của hai địa phương cùng tương đồng lại rất gần nhau. Hiện nay ngoài cây cầu hữu nghị Việt - Trung đã được xây dựng trước đây, hai bên đã quyết định chuẩn bị cùng hợp tác xây dựng cây cầu hữu nghị Việt - Trung thứ 2 bắc qua sông Bắc Luân; tuyến đường cao tốc và đường sắt Hạ Long - Móng Cái - Đông Hưng - Nam Ninh. Hai thành phố và thị xã đều là những địa phương giáp biển, các cảng khẩu của hai bên có thể nối thông với nhau. Bên phía Móng Cái có hệ thống cảng thuỷ nội địa và các cảng biển như: Vạn Gia, Núi Đỏ, Dân Tiến… đều có thể nối liền với các cảng Trúc Sơn, Vạn Vỹ, Phòng Thành của Trung Quốc. Các ngành kinh tế của hai địa phương lại có nhiều điểm khác biệt do đó tính bổ trợ cho nhau rất lớn. Hiện thị xã Đông Hưng với việc lấy công nghiệp làm hướng phát triển chủ đạo, đang tập trung phát triển các ngành chế biến hải sản, chế biến thực phẩm, gia công cao su qua đó việc nhập khẩu nguyên liệu từ Việt Nam và các nước Đông Nam Á là rất cao. Với việc phát triển như vậy sẽ rất có lợi cho việc thúc đẩy ngành công nghiệp hai bên cùng phát triển, cùng bổ trợ cho nhau, cùng thúc đẩy lẫn nhau, cùng thúc đẩy thị trường của hai bên phát triển.
Đảm bảo hài hòa lợi ích
Hiện nay việc xây dựng Khu hợp tác kinh tế biên giới đang trở thành mô hình hợp tác kinh tế kiểu mới trong phát triển kinh tế của thế giới. Trong xu thế chung này sẽ tạo cơ hội lớn cho Khu hợp tác kinh tế biên giới Móng Cái khai thác được tiềm năng và lợi thế so sánh. Tuy nhiên, để khu hợp tác kinh tế biên giới trở thành Trung tâm chế biến xuất nhập khẩu quốc tế, Trung tâm hậu cần quốc tế, khu thương mại tự do có tốc độ phát triển nhanh, hiệu quả kinh tế cao, về chính sách lao động, giao thông, du lịch, phải đơn giản hóa thủ tục, tạo thuận lợi cho tuyển dụng lao động, đi lại và thu hút khách du lịch.
Qua đó, xây dựng khu với hợp tác kinh tế biên giới cũng hướng tới các mục tiêu cụ thể như phấn đấu đến năm 2020, tốc độ tăng trưởng giá trị xuất khẩu đạt bình quân từ 10-10,5%/năm, chiếm khoảng 45-50% tổng giá trị hàng hóa xuất khẩu qua các cửa khẩu của tỉnh. Đồng thời việc hình thành phát huy vai trò của khu hợp tác kinh tế biên giới cũng phải tạo được việc làm cho khoảng 20.000 lao động trong sản xuất công nghiệp và dịch vụ thương mại. Theo phân tích của giới chuyên môn, khi hình thành khu hợp tác kinh tế biên giới với các cơ chế, chính sách ưu đãi sẽ thu hút được dòng vốn FDI đầu tư sản xuất kinh doanh trong khu hợp tác. Dự kiến, lượng vốn đầu tư trong khu hợp tác kinh tế biên giới Móng Cái - Đông Hưng sẽ tăng nhanh trong giai đoạn 2010-2020 với tổng số vốn đầu tư khoảng 14.500 tỷ đồng. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện chúng ta cần đặc biệt chú trọng đến việc xây dựng cấu trúc khu hợp tác đảm bảo có sự tương đồng giữa hai bên.
Khu hợp tác kinh tế biên giới nằm trên lãnh thổ 2 nước Việt Nam và Trung Quốc nên phải được xây dựng theo cơ chế chính sách quản lý thống nhất với một số cơ chế đặc thù, có sự phối hợp giám sát giữa hai bên nhằm phát huy tối đa lợi thế của mỗi bên và đảm bảo hài hòa lợi ích chung. Do vậy, để xây dựng thành công khu hợp tác kinh tế biên giới Móng Cái - Đông Hưng, hai bên cần tăng cường trao đổi và cập nhật thông tin để triển khai xây dựng thí điểm khu hợp tác kinh tế biên giới theo hướng có quy chế chung trong một số lĩnh vực trên cơ sở phù hợp với luật pháp mỗi nước, nhằm đảm bảo mục tiêu thực hiện đưa Móng Cái và Đông Hưng thành đầu mối quan trọng mang tính quốc tế trong các giao dịch thương mại khu vực biên giới.
