Mặc dù quỹ đất rất hạn chế nhưng thời gian qua trên địa bàn Quảng Ninh lại tồn tại quá nhiều dự án được cấp phép đầu tư, song không triển khai hoặc chỉ thực hiện cầm chừng gây ra tình trạng hoang hoá, lãng phí tài nguyên.
Thực hiện Quyết định số 1013/QĐ-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường về kiểm tra tình hình sử dụng đất của các quy hoạch và dự án đầu tư, Quảng Ninh là địa phương đã hoàn thành sớm việc rà soát, thu hồi các quy hoạch “treo”, dự án “treo”. Tuy nhiên để giải quyết bài toán thu hồi các dự án, quy hoạch xong sau đó sẽ làm gì thì vẫn còn nhiều vấn đề cần phải bàn.
Dự án khách sạn Hải Đăng có quyết định phê duyệt thực hiện từ năm 2003 nhưng đến nay vẫn không hề động tĩnh. Trong thời gian qua, nhiều dự án đã hoàn thành việc bồi thường giải phóng mặt bằng (GPMB) và được tỉnh bàn giao đất tại thực địa để triển khai thực hiện nên đã phát huy tiềm năng đất đai, hiệu quả vốn đầu tư, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn. Bên cạnh những dự án đã đi vào hoạt động tốt còn có các dự án được bàn giao đất nhưng chưa triển khai xây dựng hoặc tiến độ triển khai chậm không đúng quy định. Theo kết quả rà soát của Sở Tài nguyên và Môi trường, hiện nay trên địa bàn tỉnh có 7 quy hoạch, 35 dự án và 56 dự án giải toả “treo”. Đến cuối tháng 8-2007 cả 7 quy hoạch đều chưa được triển khai khiến cho người dân trong khu vực quy hoạch có tâm lý không yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất kinh doanh vì lo ngại phải di dời đi nơi khác. Mặt khác, trong tổng số 35 dự án đầu tư vào các lĩnh vực như: Thương mại, xây dựng cơ sở hạ tầng... với diện tích 351,98 ha thì có đến 20 dự án chưa triển khai. Trước thực trạng này, UBND tỉnh đã ra quyết định huỷ bỏ 6 quy hoạch “treo” với diện tích 262,2 ha. Đó là các quy hoạch: Vùng nuôi trồng thuỷ sản tập trung (Tiên Yên); khu dân cư đô thị khu 5 thị trấn Trới (Hoành Bồ); khu dân cư đô thị Cặp Tiên 1; Khu văn phòng nhà của chủ đầu tư là Công ty TNHH Việt Mỹ; khu đô thị Cặp Tiên 2 (Vân Đồn) và khu dịch vụ giải trí tổng hợp phục vụ khu công nghiệp và cảng Cái Lân (Hạ Long). Riêng quy hoạch chi tiết khu du lịch và hạ tầng đỉnh núi Hạ Long ở khu vực đồi phía đông khu C, nhà an dưỡng Hải quân, Bãi Cháy (Hạ Long) được UBND tỉnh đồng ý gia hạn đến hết tháng 12-2007. Đồng thời, UBND tỉnh cũng thu hồi 20 dự án với diện tích đất thu hồi 232,45 ha và gia hạn cho 14 dự án đang thực hiện san lấp mặt bằng và đang xây dựng hạ tầng kỹ thuật với diện tích 68,23 ha. Riêng dự án trồng rau sạch có diện tích 51,3 ha ở huyện Hải Hà của doanh nghiệp tư nhân Phú Gia, UBND tỉnh giao cho Thanh tra tỉnh kiểm tra đề xuất biện pháp xử lý. Ngoài các quy hoạch, dự án “treo” thì những dự án giải toả “treo” cũng tồn tại khá nhiều. Hiện trên địa bàn tỉnh có 56 dự án với diện tích đất 990,56 ha, hầu hết các dự án này có thời gian thực hiện và bồi thường GPMB dài hơn so với phương án được duyệt. Nguyên nhân của sự chậm trễ trong khâu GPMB do phần lớn các hộ dân thuộc diện được bồi thường để GPMB cho rằng giá bồi thường đất, cây cối, vật kiến trúc còn thấp so với thực tế nên không thực hiện ngay việc bàn giao mặt bằng cho dự án. Một số hộ khác thì lại vi phạm Luật Đất đai không được bồi thường đã cố tình khiếu kiện gây khó khăn cho chủ đầu tư, bên cạnh đó còn có một số chủ đầu tư dự án không thực hiện ngay việc chi trả tiền bồi thường GPMB và hỗ trợ tái định cư khi phương án bồi thường GPMB đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Nhiều chủ đầu tư không chủ động phối hợp với các địa phương để kịp thời tháo gỡ những khó khăn vướng mắc trong công tác bồi thường GPMB. Do đó đã nảy sinh những bức xúc và khiếu kiện kéo dài. Để khắc phục tình trạng giải toả “treo” của một số dự án, trên cơ sở kết quả kiểm tra, đề xuất của các ngành chức năng UBND tỉnh đã kiên quyết thu hồi 13 dự án trong tổng số 56 dự án giải toả “treo” với diện tích 614,11 ha đối với các nhà đầu tư cố tình không phối hợp với địa phương để lập phương án bồi thường GPMB hoặc năng lực tài chính hạn chế. Được biết UBND tỉnh đã có chủ trương xử lý đối với các dự án đã bị thu hồi đất. Cụ thể: Trường hợp có các hộ dân nằm trong quy hoạch thì giải quyết cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định. Những chủ đầu tư có tâm huyết và đủ năng lực tài chính muốn được tiếp tục được đầu tư thì phải có văn bản gửi UBND tỉnh xin huỷ quyết định thu hồi. Trên cơ sở này, UBND tỉnh sẽ giao cho các ngành chức năng và địa phương xác lập cùng chủ đầu tư để dự án đảm bảo tính khả thi cao. Với những dự án không có khả năng thực hiện tỉnh kiên quyết thu hồi. Tuy nhiên, trong thời gian chờ đợi những chủ đầu tư mới để giao đất thì chính quyền địa phương, các ngành chức năng phải có những giải pháp tích cực không để tồn tại các quy hoạch “treo”, dự án “treo”. Nên chăng cần công khai quỹ đất và không giao đất nhỏ lẻ đối với tất cả quỹ đất thuộc quy hoạch-kế hoạch sử dụng đất; các quy hoạch chi tiết xây dựng được duyệt mà chưa có quyết định giao đất của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền đều phải công khai để các nhà đầu tư biết. Nếu có từ hai nhà đầu tư trở lên cùng đăng ký vào một địa điểm thì tổ chức đấu thầu theo quy định của địa phương. Như vậy, hướng giải quyết đối với các dự án bị thu hồi đất đã có, nhưng khi các chủ đầu tư tiếp tục quay lại đầu tư thì các ngành chức năng cần xem xét kỹ về năng lực tài chính, phương án bồi thường GPMB, cơ chế chính sách..., tránh tình trạng sau các quy hoạch, dự án “treo” là tình trạng hoang hoá đất đai.
