Vỉa hè và lòng đường là những bộ phận không thể tách rời của kết cấu hạ tầng giao thông đô thị, được quy hoạch để phục vụ người đi bộ, tổ chức giao thông và bảo đảm trật tự công cộng. Tuy nhiên, tại nhiều địa phương trong tỉnh, tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường, giữ chỗ để kinh doanh, buôn bán, tập kết hàng hóa, dựng biển quảng cáo, đỗ phương tiện trái quy định vẫn diễn ra khá phổ biến.
Điều đáng quan tâm là tình trạng lấn chiếm vỉa hè ở Quảng Ninh không còn diễn ra theo tính chất nhỏ lẻ, mà ở một số khu vực đã trở thành thói quen của một bộ phận người dân và hộ kinh doanh. Nhiều người dân cho rằng sử dụng thêm một phần vỉa hè để bày bán hàng hóa, hay đặt vài bộ bàn ghế sẽ không gây ảnh hưởng lớn. Tuy nhiên, khi nhiều trường hợp cùng vi phạm trong một khu vực thì không gian dành cho người đi bộ gần như bị "xóa bỏ", nên họ phải đi xuống lòng đường khiến nguy cơ tai nạn giao thông sẽ tăng lên đáng kể.
Để lập lại trật tự đô thị, thời gian qua phường Hồng Gai đã triển khai quyết liệt nhiều giải pháp. Theo đó, các lực lượng chức năng của phường đã tăng cường tuần tra, kiểm tra, tổ chức các đợt cao điểm giải tỏa vi phạm, yêu cầu các hộ dân ký cam kết không tái lấn chiếm, đặc biệt là hành vi để gạch, đá, vật cản… nhằm chiếm chỗ không cho đỗ xe trông rất phản cảm và tiềm ẩn nguy cơ cao xảy ra tai nạn giao thông. Nhờ đó, nhận thức của nhiều người dân đã có chuyển biến tích cực, nhiều tuyến đường từng bước được trả lại đúng công năng sử dụng.
Ông Lê Hoàng Hiệp, Phó Chủ tịch UBND phường Hồng Gai, cho biết: Tuy các lực lượng chức năng đã vào cuộc rất quyết liệt, song kết quả đạt được vẫn chưa thật sự bền vững. Sau khi lực lượng chức năng kết thúc các đợt cao điểm, tại một số nơi, các hành vi vi phạm lại tái diễn. Điều đó cho thấy việc xử lý mới tập trung nhiều vào giải quyết phần ngọn, trong khi những nguyên nhân sâu xa vẫn chưa được khắc phục triệt để.
Một trong những nguyên nhân dẫn đến việc khó lập lại trật tự đô thị là nhận thức về pháp luật của một bộ phận người dân còn hạn chế, cùng với việc chính quyền của một số địa phương chưa thực sự sâu sát, quan tâm và thực hiện triệt để, thậm chí là chỉ làm cho có. Trong khi đó, lợi ích kinh tế trước mắt đã khiến nhiều người sẵn sàng chấp nhận nộp phạt nếu việc kinh doanh mang lại lợi nhuận cao hơn mức xử phạt. Điều này làm giảm hiệu quả răn đe của pháp luật.
Để giải quyết triệt để vấn đề này, trước hết cần nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương trong quản lý trật tự đô thị. Mỗi tuyến đường, khu phố cần được phân công rõ trách nhiệm cho từng đơn vị, từng cán bộ phụ trách. Khi phát hiện vi phạm phải xử lý ngay từ đầu, không để hình thành những điểm lấn chiếm kéo dài. Người đứng đầu địa phương phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra tình trạng tái lấn chiếm nhiều lần mà không có biện pháp khắc phục.
Bên cạnh đó, lực lượng công an các địa phương cũng cần tiếp tục phối hợp với các ngành chức năng duy trì công tác tuần tra, kiểm tra thường xuyên, thay vì chỉ tổ chức theo từng chiến dịch. Việc xử lý phải bảo đảm nghiêm minh, đúng quy định của pháp luật, không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Đối với những trường hợp cố tình vi phạm nhiều lần, cần áp dụng đầy đủ các chế tài để nâng cao tính răn đe và giáo dục.
Theo Trung tá Nguyễn Phi Cường, Phó trưởng Công an xã Đường Hoa, song song với việc xử lý vi phạm, công tác tuyên truyền cũng cần được đổi mới theo hướng thiết thực, dễ hiểu và sát với từng nhóm đối tượng. Nội dung tuyên truyền không chỉ phổ biến quy định của pháp luật, mà còn phải phân tích rõ những nguy cơ mất ATGT, những thiệt hại về kinh tế và đối với xã hội do hành vi lấn chiếm vỉa hè, lòng đường gây ra. Khi người dân nhận thức được việc giữ gìn trật tự đô thị cũng chính là bảo vệ quyền lợi của bản thân và cộng đồng thì ý thức chấp hành sẽ được nâng lên.
Xử lý nghiêm hành vi lấn chiếm vỉa hè, lòng đường không nhằm hạn chế hoạt động kinh doanh, hay gây khó khăn cho người dân, mà hướng đến mục tiêu xây dựng môi trường giao thông an toàn, văn minh, hiện đại. Đây là nhiệm vụ cần được thực hiện thường xuyên, liên tục với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của nhân dân.
